Televizyon dizilerinde halk anlatı geleneğinin yeniden üretimi: Bir İstanbul Masalı ve Kızılcık Şerbeti örneği
The reproduction of folk narrative tradition in television series: Cases of Bir Istanbul Masalı and Kızılcık Şerbeti
- Tez No: 1005581
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FİLİZ GÜVEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Halk bilimi, Folklore
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sinop Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Televizyon Dizilerinde Halk Anlatı Geleneğinin Yeniden Üretimi: Bir İstanbul Masalı ve Kızılcık Şerbeti Örneği”adlı çalışmanın konusu geleneksel halk kültürü unsurlarının ve toplumsal uygulamaların çağdaş medya ürünlerinde nasıl yeniden üretildiğini, dönüştürüldüğünü ve güncel kültürel bağlamlar içinde nasıl anlamlandırıldığını incelemektedir. Bu amaç doğrultusunda Bir İstanbul Masalı (2003–2005) ve Kızılcık Şerbeti (2022–) dizileri; halk bilimi yaklaşımları, temsil çalışmaları ve kültürel bellek kuramları çerçevesinde karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışmanın kuramsal çerçevesi iki temel katman üzerine inşa edilmiştir: Birinci katmanda, halk biliminin klasik tipoloji, motif dizini ve geçiş ritüelleri modelleri ile ritüel-performans yaklaşımları yer alırken; ikinci katmanda ise toplumsal temsillerin çözümlenmesine olanak tanıyan kültürel bellek kuramı, göstergebilimsel çözümlemeler ve ideolojik eklemlenme yaklaşımları analizin zeminini meydana getirmiştir. Çalışmada toplumsal cinsiyet rolleri, ana çözümlemeyi destekleyici ve bütünleyici bir perspektif sunmak amacıyla ayrıca ele alınmıştır. Bunun temel nedeni, dizilerdeki çok katmanlı yapı içerisinde kadınlık ve erkekliğe dair kalıplaşmış izlenimlerin, kültürel aktarımın görünür bileşenlerinden biri olmasıdır. Toplumsal cinsiyet hem geleneksel ritüellerin hem de bu ritüeller üzerinden kurulan ideolojik temsillerin doğru okunmasına yardımcı olan tamamlayıcı bir çözümleme zemini olarak değerlendirilmiştir. Araştırma nitel yöntemle yürütülmüş; her iki diziden geleneksel kültürel kodlarla ilişkili onar sahne seçilerek sahneler içerik ve tematik analiz teknikleriyle çözümlenmiştir. Evlilik, cenaze, doğum gibi geçiş ritüellerinin yanı sıra; aile içi çatışma, toplumsal cinsiyet rolleri, yemek pratikleri, sınıfsal temsiller ve mekân kullanımları; bu toplumsal uygulamaların ve günlük hayat pratiklerinin günümüzde diziler aracılığıyla nasıl yeniden yorumlandığını göstermek amacıyla değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, her iki dizide de geleneksel tip, motif ve ritüel unsurlarının modern toplumsal gerçekliklerle birleşerek yeniden anlam kazandığını; özellikle aile yapısı, toplumsal cinsiyet, sınıf ilişkileri ve kültürel bellek temalarının bu dönüşümde belirleyici olduğunu göstermektedir. Karşılaştırmalı analiz sonucunda Bir İstanbul Masalı'nın modernleşme, sınıfsal hareketlilik ve gelenek–modernlik gerilimlerini daha çok sosyoekonomik bağlamda temsil ettiği; Kızılcık Şerbeti'nin ise kültürel kutuplaşma, toplumsal cinsiyet rolleri, ritüel pratikleri ve aile yapısı üzerinden güncel ideolojik söylemleri görünür kıldığı tespit edilmiştir. Çalışma, halk bilimi disiplininde modern medya ürünlerini inceleyen araştırmalara kuramsal ve yöntemsel bir katkı sunmayı; toplumsal uygulamaların günümüz kültürel ortamında nasıl yaşadığını ve dönüşerek varlığını sürdürdüğünü ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The study titled“The Reproduction of Folk Narrative Tradition in Television Series: The Case of Bir İstanbul Masalı and Kızılcık Şerbeti”examines how elements of traditional folk culture and social practices are reproduced, transformed, and interpreted within contemporary media products and current cultural contexts. Within this framework, the television series Bir İstanbul Masalı (2003–2005) and Kızılcık Şerbeti (2022–) are comparatively analyzed through the perspectives of 0 of the study is constructed on two main layers. The first layer includes classical folkloristic models such as typology, motif index, and rites of passage, together with ritual–performance approaches. The second layer consists of cultural memory theory, semiotic interpretations, and ideological articulation approaches that provide a basis for analyzing social representations. Gender roles are also addressed as a complementary analytical perspective in order to support and enrich the main analysis. This is because stereotypical perceptions of femininity and masculinity within the multilayered narrative structures of the series constitute visible components of cultural transmission. In this respect, gender is evaluated as a complementary analytical ground that contributes to understanding both traditional rituals and the ideological representations constructed through these rituals. The research was conducted using a qualitative method. Ten scenes from each series that are related to traditional cultural codes were selected and analyzed through content analysis and thematic analysis techniques. In addition to rites of passage such as marriage, funeral, and birth, family conflicts, gender roles, food practices, class representations, and the use of space were examined in order to reveal how these social practices and everyday cultural codes are reinterpreted in contemporary television narratives. The findings indicate that traditional types, motifs, and ritual elements in both series gain new meanings through their interaction with modern social realities. In particular, themes such as family structure, gender roles, class relations, and cultural memory appear as determining factors in this transformation. The comparative analysis reveals that Bir İstanbul Masalı represents the tensions between tradition and modernity primarily within a socio-economic context through themes of modernization and class mobility, whereas Kızılcık Şerbeti foregrounds contemporary ideological discourses through cultural polarization, gender roles, ritual practices, and family structure. The study aims to contribute theoretically and methodologically to folkloristic research examining modern media products and to reveal how social practices continue to exist and transform within contemporary cultural contexts.
Benzer Tezler
- Tarihî Türk dizilerinde kültürel temsil ve yeniden üretim süreçleri: Kuruluş Osman dizisi örneği
Cultural representation and reproduction processes in historical Turkish tv series: The case of the Kuruluş Osman series
AYLİN AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Halk Bilimi (Folklor)Eskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KÜRŞAT ÖNCÜL
- Yöre dizilerindeki kültürel unsurların halk bilimsel açıdan incelenmesi
An investigation of the cultural elements in regional TV series from the perspective of folk studies
GİZEM NUR KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk Bilimi (Folklor)Bartın ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞERİFE SEHER EROL ÇALIŞKAN
- Halk tiyatrosunun değişen bağlamı medya: Bir Demet Tiyatro örneği
Changing context of the public theater, media: Bir Demet Tiyatro
MAKBULE UYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Halk Bilimi (Folklor)Gazi ÜniversitesiTürk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EVRİM ÖLÇER ÖZÜNEL
- Feminist yorum stratejileriyle halk anlatıları ve günümüz popüler anlatılarına yönelik bir inceleme
An analysis of folk narratives and contemporary popular narratives by the use of feminist interpretive strategies
LEYLA ŞİMŞEK
Doktora
Türkçe
2004
SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. AYŞE DURAKBAŞA TARHAN
- Sözlü kültürden televizyona kadın kahramanın ideolojik inşası
The ideological construction of the female hero from oral tradition to television
SELMA ÇOLAK ELIDRISSILYOUBI
Doktora
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıYıldız Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYNUR KOÇAK