Öz şefkat ve kabul kararlılık terapisi temelli psiko-eğitim programının ergen kızların beden imajı üzerindeki etkisi
The effect of a self-compassion and acceptance and commitment therapy-based psycho-education program on body image in adolescent girls
- Tez No: 1005617
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL SANBERK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Beden imajı, kabul kararlılık terapisi, öz şefkat, Body image, acceptance and commitment therapy, self-compassion
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı öz şefkat ve Kabul Kararlılık Terapisi temelli psiko-eğitim programının ergen kızlarda beden imajı üzerindeki etkisini belirlemektir. Araştırmada yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında ön test son test izleme kontrol gruplu ölçümlerinin yapıldığı ve araştırmacı tarafından geliştirilen ACT ve öz şefkat ile desteklenen beden imajı psiko-eğitim programının uygulandığı deneysel süreç gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları için Osmaniye merkez ilçesinde bir Anadolu lisesinde öğrenim görmekte olan 253'ü kız, 172'si erkek toplamda 425 öğrenciye ulaşılmıştır. Öğrencilere Saylan ve Soyyiğit (2022) tarafından geliştirilen beden imajı ölçeği, Alkal ve Çam (2024) tarafından Türkçeye uyarlanan“Çok Boyutlu Psikolojik Esneklik Envanteri Kısa Formu”ve Yıldırım ve Sarı (2018) tarafından uyarlama çalışması yapılan“Öz Şefkat Ölçeği Kısa Formu”ön test olarak uygulanmıştır. Çalışma grubunu 14 – 16 yaş aralığında 7 deney, 7 kontrol grubu olmak üzere toplamda 14 ergen kız öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın bu aşamasındaki veriler parametrik olmayan Friedmen testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar testi ve Mann Whitney U testi ile analiz edilmiştir. İkinci aşamada Kelly tarafından kişisel yapılar teorisine dayalı olarak bir kişinin yapı sisteminin haritasını çıkarmak için geliştirilen ve idiyografik bir yöntem olan Repertuar ağı tekniğine (Böker, 1999) başvurulmuştur. Bu aşama deney grubunda bulunan 7 öğrenci ile yürütülmüş ve öğrencilerin beden görünümlerine yönelik algılarına ilişkin idiyografik veriler elde edilmiştir. Araştırmanın birinci aşamasından elde edilen bulgular, müdahale programının deney grubunun beden imajı memnuniyetsizliğini azaltmada anlamlı bir etkisinin olduğunu ortaya çıkarmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasından elde edilen bulgular ise, katılımcıların tamamını -ideal birine-, nasıl biri olmayı arzuladıklarına ve katılımcıların biri hariç müdahale sonrasında kendilerini güzel olduğunu düşündüğüm biri elementine daha yakın konumlandıklarını göstermiştir. Olguların çoğunluğu güncel beni kabul alanına yerleştirmiş olup başvurdukları kişisel yapıların müdahale öncesi ile olumsuz; güncel benle ise olumlu ilişkili olduğu ortaya çıkmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to determine the effect of a self-compassion and Acceptance and Commitment Therapy (ACT)-based psycho-education program on body image among adolescent girls. A quasi-experimental design was used in the research. In the first stage, a pre-test, post-test, follow-up, and control group measurement process was conducted, and the experimental procedure was carried out with the ACT and self-compassion supported body image psycho-education program developed by the researcher. The participants of the study consisted of a total of 425 students (253 girls, 172 boys) studying at an Anatolian high school in the central district of Osmaniye. The Body Image Scale developed by Saylan and Soyyiğit (2022), the“Multidimensional Psychological Flexibility Inventory – Short Form”adapted into Turkish by Alkal and Çam (2024), and the“Self-Compassion Scale – Short Form”adapted by Yıldırım and Sarı (2018) were administered as pre-tests. The study group consisted of 14 adolescent girls aged between 14 and 16, divided into 7 experimental and 7 control group participants. Data from this stage were analyzed using non-parametric tests: Friedman test, Wilcoxon Signed-Rank test, and Mann Whitney U test. In the second stage, the Repertory Grid Technique (Böker, 1999), an idiographic method developed by Kelly based on personal construct theory to map an individual's construct system, was employed. This stage was conducted with the 7 students in the experimental group, and idiographic data regarding their perceptions of body appearance were obtained. Findings from the first stage revealed that the intervention program had a significant effect in reducing body image dissatisfaction in the experimental group. Findings from the second stage showed that all participants positioned themselves closer to the element“someone I think is beautiful”after the intervention, except for one participant. Most of the cases placed the“current self”into the acceptance area, and the personal constructs they referred to were found to be negatively related to the pre-intervention self but positively related to the current self.
Benzer Tezler
- Kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitim programının pandemi sürecinde üniversite öğrencilerinin öz şefkat düzeyleri üzerindeki etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy based psychoeducation program on self compassion levels of university students during the pandemic period
GİZEM YETİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EVRİM ÇETİNKAYA YILDIZ
- Kabul ve kararlılık yaklaşımı temelli grup psiko-eğitimi ile ergenlerin benlik saygısı puanlarını yordamada öz-şefkat ve yaşantısal kaçınma puanlarının aracılık rolü
The mediation role of self-compassion and experiential avoidance scores in predicting the self-esteem scores of adolescents via group psycho-education based on acceptance and commitment approach
ENGİN BÜYÜKÖKSÜZ
Doktora
Türkçe
2021
PsikolojiMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ATILGAN ERÖZKAN
- Kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitim programının annelerin öz-şefkat ve psikolojik esneklik düzeylerine etkisi
The effect of an acceptance and commitment therapy-based psychoeducation program on mothers' levels of self-compassion and psychological flexibility
RUMEYSA ÇAPULACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN SÖNER
- Kabul ve kararlılık terapisi temelli psikolojik esneklik grup müdahale programının yakın partner şiddetine uğramış kadın üniversite öğrencilerinin psikolojik esnekliği, öz şefkati ve travma sonrası stres belirtileri üzerindeki etkisi: Bir karma yöntem araştırması
The effect of an acceptance and commitment therapy-based psychological flexibility group intervention program on psychological flexibility, self-compassion, and post-traumatic stress symptoms in female university students who have experienced intimate partner violence: A mixed method study
CEREN BEKTAŞ AYDIN
Doktora
Türkçe
2025
PsikolojiYıldız Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FULYA YÜKSEL ŞAHİN
- Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanılı çocukların ebeveynlerine yönelik kabul ve kararlılık terapisi temelli bir müdahalenin geliştirilmesi ve etkinliğinin incelenmesi
Investigating the effectiveness of acceptance and commitment therapy in parents of children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)
AHSEN ULUÇAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİbn Haldun ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN TURAN KARATEPE