Beyin bilgisayar arayüzünün sanat ve gerçeklik algısı kapsamında değerlendirilmesi
Brain computer interface evaluation within the scope of art and reality perception
- Tez No: 1005670
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BAHADIR UÇAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Güzel Sanatlar, Sahne ve Görüntü Sanatları, İletişim Bilimleri, Fine Arts, Performing and Visual Arts, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Bilgisayar destekli tasarım, Dijital tasarım, Görsel iletişim tasarımı, Görsel sanatlar, Güzel sanatlar, İnteraktif medya tasarımı, Computer aided design, Visual communication design, Visual arts, Fine arts, Interactive media design
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, beyin bilgisayar arayüzü (BBA) teknolojilerinin sanat pratikleri içerisindeki kullanımını, özellikle gerçeklik algısı ve estetik deneyim bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Son yıllarda nörobilim temelli teknolojilerin sanat ve tasarım alanlarına entegre edilmesi, izleyicinin pasif bir alıcı konumundan çıkarak deneyimin aktif bir bileşeni haline gelmesine olanak tanımaktadır. Bu dönüşüm, sanatın temsil edici yapısından uzaklaşarak algıyı düzenleyen ve deneyimi şekillendiren bir sisteme evrilmesini beraberinde getirmektedir. Çalışma kapsamında, beyin dalgalarına dayalı etkileşim mekanizmaları kullanılarak izleyicinin bilişsel ve duygusal durumlarının sanatsal üretim sürecine nasıl dahil edilebileceği araştırılmıştır. EEG tabanlı BBA sistemleri aracılığıyla elde edilen nörofizyolojik veriler, görsel ve işitsel parametrelerle ilişkilendirilerek etkileşimli sanat deneyimleri oluşturulmuştur. Bu süreçte nöroestetik, kavramsal sanat ve interaktif medya yaklaşımları kuramsal bir çerçevede ele alınmış, gerçeklik algısının sanat deneyimi içindeki rolü disiplinlerarası bir perspektifle tartışılmıştır. Tezin uygulama bölümünde, EEG verilerine dayalı etkileşimli sanat çalışmaları geliştirilmiş ve bu çalışmalar üzerinden izleyicinin algısal katılımı, kontrol hissi ve deneyimsel gerçeklik düzeyi analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, BBA destekli sanat pratiklerinin izleyici ile eser arasındaki ilişkiyi derinleştirdiğini ve çok katmanlı bir gerçeklik deneyimi sunduğunu göstermektedir. Bu bağlamda tez, sanat, teknoloji ve algı ilişkisini yeniden düşünmeye yönelik kuramsal ve uygulamalı katkılar sunmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This dissertation aims to examine the use of brain computer interface (BCI) technologies within artistic practices, particularly in relation to perception of reality and aesthetic experience. The increasing integration of neuroscience-based technologies into art and design has enabled audiences to move beyond passive spectatorship and become active participants in the experiential process. This shift marks a transformation of art from a representational structure toward a system that organizes perception and shapes experience. Within the scope of this study, the incorporation of cognitive and emotional states into artistic production through brainwave-based interaction mechanisms is investigated. Neurophysiological data obtained via EEG-based BCI systems are mapped to visual and auditory parameters to construct interactive art experiences. The research is grounded in a theoretical framework that brings together neuroaesthetics, conceptual art, and interactive media, while critically addressing the role of reality perception within artistic experience from an interdisciplinary perspective. The practical component of the dissertation involves the development of EEG-driven interactive artworks and the analysis of audience engagement in terms of perceptual participation, sense of control, and experiential authenticity. The findings indicate that BCI-supported artistic practices deepen the relationship between the artwork and the viewer, offering a multi-layered and dynamic perception of reality. In this context, the study provides both theoretical and practical contributions toward rethinking the relationship between art, technology, and perception.
Benzer Tezler
- Design, implementation and BCI-based control of a series elastic mobile robot for home-based physical rehabilitation
Evde kullanılabilen seri elastik mobil rehabilitasyon robotunun tasarımı, uygulaması ve beyin-bilgisayar arayüzü tabanlı kontrolü
MİNE SARAÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
Mekatronik MühendisliğiSabancı ÜniversitesiMekatronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VOLKAN PATOĞLU
DOÇ. DR. MÜJDAT ÇETİN
- P300 tabanlı bir beyin-bilgisayar arayüzü için sanal klavye tasarımı
Virtual keyboard design for a P300 based brain-computer interface
MUSTAFA SAMANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolMaltepe ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİN MURAT ESİN
- A design and implementation of P300 based brain-computer interface
P300 tabanlı beyin-bilgisayar arayüzünün tasarımı ve uygulaması
HASAN BALKAR ERDOĞAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2009
BiyomühendislikOrta Doğu Teknik ÜniversitesiElektrik-Elektronik Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ALİ BÜLENT UŞAKLI
PROF. DR. NEVZAT GÜNERİ GENÇER
- Realization of a cue based motor imagery brain computer interface with its potential application to a wheelchair
İpucu tabanlı hareket düşünsel beyin bilgisayar arayüzünün gerçekleştirilmesi ve potansiyel tekerlekli sandalye uygulaması
BERNA AKINCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2010
BiyomühendislikOrta Doğu Teknik ÜniversitesiElektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü
PROF. DR. NEVZAT G. GENÇER
- Feature extraction and classification of electroencephalographic (EEG) signals towards the use of brain-computer interface in cognitive applications
Bilişsel uygulamalarda beyin-bilgisayar arayüzünün kullanımına yönelik özellik çıkarımı ve elektroensefalografik (EEG) sinyallerin sınıflandırılması
SEZİN TUNABOYLU
Doktora
İngilizce
2017
İstatistikDokuz Eylül Üniversitesiİstatistik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EFENDİ NASİBOĞLU