Samsun'da değişen sinema kültürü: 1950-2024 arasında mekân ve seyirci dönüşümleri
Changing cinema culture in samsun: Spatial and audience transformations between 1950 and 2024
- Tez No: 1005747
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR KILINÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Medya ve İletişim Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Samsun'da değişen sinema kültürünü 1950–2024 yılları arasında sinema mekânları, seyirci pratikleri ve dijital film platformlarının yükselişi bağlamında incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Samsun'da bağımsız sinema salonlarından yazlık sinemalara, ardından AVM temelli çok salonlu yapılara uzanan mekânsal dönüşüm sürecinin, kent belleği ve izleyici deneyimi üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Bu bağlamda araştırma, sinema mekânlarının yalnızca film gösterim alanları değil; aynı zamanda toplumsal etkileşim, kolektif hafıza ve gündelik yaşam pratikleriyle iç içe geçmiş kültürel mekânlar olduğu varsayımından hareket etmektedir. Araştırmada nitel araştırma deseni benimsenmiş; veri toplama yöntemi olarak sözlü tarih görüşmeleri kullanılmıştır. Amaçlı örneklem kapsamında sinema salonu sahipleri, salon sahiplerinin yakınları ve farklı kuşaklardan sinema izleyicileriyle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler yazılı ve görsel arşiv belgeleriyle desteklenmiş; yerel basın, süreli yayınlar ve dijital arşivler doküman analizi kapsamında incelenmiştir. Görüşme verileri MAXQDA programı aracılığıyla içerik analizine tabi tutulmuş; bulgular tematik kodlama yoluyla değerlendirilmiştir. Araştırmanın geçerliliğini güçlendirmek amacıyla üçgenleme ve uzman görüşü stratejilerinden yararlanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, Samsun'daki geleneksel ve yazlık sinema salonlarının kapanması ya da işlev değiştirmesi, izleyici anlatılarında nostalji, aidiyet ve kentsel kayıp duygularıyla ilişkilendirilmektedir. AVM sinemaları ise teknik donanım, konfor ve erişilebilirlik açısından olumlu değerlendirilmekle birlikte, seyir deneyiminin daha bireysel ve tüketime dayalı bir yapıya evrildiği yönünde eleştirilmektedir. Bununla birlikte dijital film platformlarının yaygınlaşması, izleme pratiğini mekândan bağımsızlaştırarak sinema deneyimini dönüştürmüş; özellikle genç kuşaklarda ev merkezli, zamansal esnekliğe dayalı yeni seyir alışkanlıklarının gelişmesine yol açmıştır. Alan yazın incelendiğinde, Samsun özelinde sinema mekânlarının tarihsel dönüşümünü, seyirci anlatıları ve dijital platform deneyimleriyle birlikte ele alan kapsamlı bir çalışmanın bulunmadığı görülmektedir. Bu yönüyle tez, yerel sinema tarihi, kent belleği ve dijitalleşen seyir kültürü literatürüne özgün bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the transformation of cinema culture in Samsun between 1950 and 2024 through cinema spaces, audience practices, and the rise of digital film platforms. The primary aim of the study is to analyze how the spatial shift from independent movie theaters and open air cinemas to shopping mall based multiplex structures has affected urban memory and spectator experience in Samsun. The research is based on the assumption that cinema spaces function not only as sites of film exhibition but also as cultural environments embedded in social interaction, collective memory, and everyday life practices. A qualitative research design was adopted, and oral history interviews constituted the main data collection method. Within the framework of purposive sampling, in depth interviews were conducted with cinema hall owners, relatives of cinema proprietors, and audiences from different generations. The interview data were supported by written and visual archival materials, while local newspapers, periodicals, and digital archives were examined through document analysis. The collected data were analyzed using content analysis with the MAXQDA software and interpreted through thematic coding. To strengthen the validity of the study, triangulation and expert review strategies were employed. The findings reveal that the closure or functional transformation of traditional and open air cinemas in Samsun is associated in audience narratives with nostalgia, a sense of belonging, and perceptions of urban loss. Shopping mall cinemas are evaluated positively in terms of technical facilities, comfort, and accessibility; however, they are also criticized for promoting a more individualized and consumption oriented viewing experience. Additionally, the widespread use of digital film platforms has detached viewing practices from physical cinema spaces, leading to home based and temporally flexible viewing habits, particularly among younger generations. In this respect, the thesis aims to contribute to the literature on local cinema history, urban memory, and the digital transformation of spectatorship culture.
Benzer Tezler
- Emeğin neo-liberal dönüşümü temelinde esnek çalışan prekarizasyonu: Samsun ili araştırması
Flexible employee precarization on the basis of neo-liberal transformation of labor: Samsun province research
MEVLÜDE SİNEM LAFCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞİNASİ ÖZTÜRK
- Müzik öğretmeni adaylarının müzikteki fizik ile ilgili kavramları ilişkilendirme düzeyleri (Samsun ili örneği)
Candidate music teachers? connection levels of concepts related physics in music (Sample for Samsun city)
ÖZGE TURNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs Üniversitesiİlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUALLA BOLAT
- Alaçam (Samsun) ilçesinde tarımsal klimatoloji
Agricultural climatology in Alaçam (Samsun) district
SAMET KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
CoğrafyaOndokuz Mayıs ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMALETTİN ŞAHİN
- Samsun Merkez İlköğretim Okulu öğretmenlerinin çocuklukta aile içi şiddet öyküsü ve ruh sağlığına etkileri
Family violence history in childhood in Primary School Teachers Working in Samsun province and its effects to menthal health
TUĞRUL GÖKÇE
Doktora
Türkçe
2010
Halk SağlığıOndokuz Mayıs ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CİHAD DÜNDAR
- Samsun ili Aile Sağlığı Merkezleri'nde çalışan aile hekimlerinin Human Papilloma Virüs (HPV) aşısı ile ilgili bilgi düzeyi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge level, attitudes and behavior of family physicians working in Samsun province Family Health Centers about Human Papilloma Virus (HPV) vaccine
MERVE DOĞAN UYGUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSamsun ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHCUBE ÇUBUKÇU