Yapay zeka desteği ile oluşturulan görsellerin metinlerden anlam kurmaya etkisi
The effect of artificial intelligence-assisted images on constructing meaning from texts
- Tez No: 1005824
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA BAŞARAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Yapay zeka, Artificial intelligence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, yapay zeka desteği ile oluşturulan görsellerin, metinlerden anlam kurma üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul ili Sarıyer ilçesinde bulunan bir devlet ilkokulunda öğrenim gören 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmada ön test ve son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma, sınıf öğretmenleri tarafından sınıf ortamında 6 hafta süresince yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde, öğrencilere“Görsel Okuma Testi”ve“Okuduğunu Anlama Testi”uygulanmış; görsel okuma ve okuduğunu anlama açısından denkleştirilen sınıflar deney ve kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Kontrol grubu, ders kitabındaki görsellerle; deney grubu ise aynı metinler için yapay zeka ile üretilen görsellerle çalışmıştır. Okuma sonrası her iki gruba yüzeysel ve derinlemesine anlam kurmayı ölçen sorular yönetilmiştir. Elde edilen nicel veriler istatistiksel analiz programı aracılığıyla bağımsız örneklemler t-testi ve varyans analizi (ANOVA) yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda yapay zekâ desteği ile oluşturulan görsellerin öğrencilerin derinlemesine anlam kurma düzeyleri üzerinde anlamlı bir etki oluşturduğu; yüzeysel anlam kurma düzeylerinde belirgin bir fark meydana getirmediği belirlenmiştir. Ayrıca, hikâye edici metinlerin tüm anlam kurma düzeylerinde ve bilgi verici metinlerin derinlemesine anlam kurma düzeyinde, yapay zekâ desteğiyle oluşturulan görsellerle çalışan öğrencilerin kurdukları anlamı hatırlama düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
This study investigated the effect of AI-generated visuals on the ability to construct in-depth meaning from texts. The study's sample consisted of 4th-grade students attending a public primary school in the Sarıyer district of Istanbul. A quasi-experimental pre-test and post-test control group design was used. The study was conducted in the classroom by the classroom teachers over a period of 6 weeks. During the data collection process, students were administered a“Visual Reading Test”and a“Reading Comprehension Test”; classes matched in terms of visual reading and reading comprehension were designated as experimental and control groups. The control group worked with images from the textbook, while the experimental group worked with AI-generated images for the same text. After reading, both groups were given questions measuring both superficial and in-depth meaning construction. The quantitative data obtained were evaluated using independent samples t-test and analysis of variance (ANOVA) methods via statistical analysis software. The study found that AI-generated visuals had a significant impact on students' in-depth meaning-making levels, but did not significantly affect their superficial meaning-making levels. Furthermore, students who worked with AI-generated visuals had higher levels of recall for the meanings they constructed in both narrative and informative texts.
Benzer Tezler
- Lmm-iqa: image quality assessment for low-dose ct imaging
Lmm-ıqa: düşük dozlu bt görüntülerinde görüntü kalitesi değerlendirmesi
KAĞAN ÇELİK
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSA YILDIRIM
- Öğrencilerin güvenli okul algılarının yapay zekâ ile görselleştirilmesine yönelik okul yöneticilerinin görüşleri
School administrators' views on the visualization of students' safe school perceptions with artificial intelligence
TARIK ÇİÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimKafkas ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI YURTTAŞ
- Yapay zekâ destekli görsel düşünmenin erken tasarım evresinde yaratıcı bilişsel süreçlerle ilişkisinin incelenmesi
Analyzing the relationship between artificial intelligence supported visual thinking and creative cognitive processes in early design phase
SEVGİN AYSU BALKAN
Doktora
Türkçe
2024
MimarlıkEskişehir Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAY ÖZASLAN
- Predictive modeling of non-routine maintenance workload in aircraft operations: a task card-level approach using real mro data and machine learning
Uçak bakım operasyonlarında non-routıne iş yükünün öngörüsel modellemesi: gerçek mro verileri ve makine öğrenmesi ile görev kartı düzeyinde bir yaklaşım
TALHA GÜÇLÜ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALİ ERGÜN
- Fake news classification using machine learning and deep learning approaches
Makine öğrenimi ve derin öğrenme yaklaşımlarını kullanarak sahte haber sınıflandırması
SAJA ABDULHALEEM MAHMOOD AL-OBAIDI
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA ÇAĞLIKANTAR