“Milli sinema”ve modernleşme tartışması: Anka Kuşu filmi ve uzman görüşleri analizi
The debate on 'national cinema" and modernization: An analysis of the film Anka Kuşu and expert opinions
- Tez No: 1005834
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FERİHAN AYAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gazetecilik, Journalism
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türk sinemasında milli/muhafazakâr sinema anlayışının modernleşme süreciyle ilişkisini Anka Kuşu filmi ve alanında uzman kişilerin görüşleri üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Türk sinema tarihinde ortaya çıkan akımlar, toplumsal, siyasal ve kültürel dönüşümlerle birlikte şekillenmiş; özellikle modernleşme süreci sinemanın estetik ve ideolojik yönelimlerini belirleyen temel dinamiklerden biri olmuştur. Milli sinema, Batı merkezli sinema anlayışlarına karşı yerli, dini ve kültürel değerleri merkeze alan bir sinemasal yaklaşım olarak ortaya çıkmış ve günümüzde muhafazakâr sinema söylemleriyle birlikte yeniden tartışılmaya başlanmıştır. Çalışmanın temel problemi, milli/muhafazakâr sinemanın modernleşme karşısında nasıl bir kimlik ve estetik inşa ettiği ve bu anlayışın günümüz sinemasında geçerliliğini sürdürüp sürdürmediğidir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı temelinde iki aşamalı olarak yürütülmüştür. İlk aşamada Anka Kuşu filmi, Roland Barthes, Ferdinand de Saussure ve Umberto Eco'nun göstergebilimsel yaklaşımları çerçevesinde analiz edilmiş; filmdeki semboller, metaforlar, mekân kullanımı, karakter temsilleri ve anlatı yapısı incelenmiştir. 55 gösterge tespit edilerek anlamlandırma süreçleri çözümlenmiştir. İkinci aşamada ise yönetmen, senarist ve akademisyenlerden oluşan 10 uzmanla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerden elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, Anka Kuşu filminin modernleşme baskısı karşısında bireyin kimlik arayışını, dini ve kültürel değerlerle ilişkilendirerek ele aldığını göstermektedir. Kullanılan semboller ve metaforlar, milli/muhafazakâr sinema estetiğinin yerel kültürel kodlar aracılığıyla evrensel sinema dili içinde yeniden üretildiğini ortaya koymaktadır. Uzman görüşleri ise milli sinemanın yalnızca geçmişte kalmış nostaljik bir akım olmadığını, günümüzde de kimlik, inanç ve modernleşme tartışmalarını sinema üzerinden yeniden üretebilen dinamik bir anlayış olduğunu vurgulamaktadır. Milli sinemanın, Türk sinemasında geçmişle sınırlı bir hareket değil, günümüz sinema dilinde de karşılığı bulunan, değişen ve tartışılmaya devam eden bir sinemasal yaklaşım olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationship between the national/conservative cinema approach in Turkish cinema and the process of modernization through the film Anka Kuşu and the views of experts in the field. Throughout the history of Turkish cinema, various movements have emerged shaped by social, political, and cultural transformations; in particular, the modernization process has been one of the fundamental dynamics determining the aesthetic and ideological orientations of cinema. In this context, national cinema emerged as a cinematic approach centered on local, religious, and cultural values in opposition to Western-centered cinematic understandings, and in recent years it has begun to be re-discussed alongside conservative cinema discourses. The main problem of the study is how national/conservative cinema constructs its identity and aesthetics in the face of modernization and whether this approach continues to maintain its validity in contemporary cinema. The research was conducted in two stages based on a qualitative research approach. In the first stage, the film Anka Kuşu was analyzed within the framework of the semiotic approaches of Roland Barthes, Ferdinand de Saussure, and Umberto Eco; symbols, metaphors, spatial use, character representations, and narrative structure in the film were examined. 55 signs were identified in the film, and their processes of meaning-making were analyzed. In the second stage, the data obtained from semi-structured in-depth interviews conducted with 10 experts consisting of directors, screenwriters, and academics were evaluated using the thematic analysis method. The symbols and metaphors used in the film reveal that the national/conservative cinema aesthetic is reproduced within a universal cinematic language through local cultural codes. Expert opinions emphasize that national cinema is not merely a nostalgic movement confined to the past, but a dynamic approach that continues to reproduce debates on identity, belief, and modernization through cinema today. The study concludes that national cinema is not a movement limited to the past in Turkish cinema, but rather a cinematic approach that has a counterpart in contemporary cinematic language, is evolving, and continues to be debated.
Benzer Tezler
- Toplumsal değişim bağlamında başörtülü kadın temsili : Bir Başkadır dizisi örneği
Representation of veiled women in the context of social change:The case of the series Bir Başkadır
AYŞE NUR FİDAN SRMANEY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Radyo-TelevizyonMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF ZİYA GÖKÇEK
- Türkiye'de ulusal sinema ve ulusal sinema söylemi
National cinema and national cinema discourse in Turkey
PEMBE BEHÇETOĞULLARI
Doktora
Türkçe
2002
Sahne ve Görüntü SanatlarıAnkara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLGÜN ABİSEL
- Türk sinemasının ekonomik yapısı ve bu yapının sinemamıza etkileri
Economic structure of Turkish cinema and this structure influences of Turkish cinema
HAKAN ERKILIÇ
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2003
Sahne ve Görüntü SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. ALEV İDRİSOĞLU
- Construction of national identity through cinematic narrative: Turkish national cinema a Deleuzian analysis
Ulusal kimliğin sinema anlatısı ile inşası: Türk sineması Deleuzien bir analiz
BİLGİN YÜCEBAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2011
Sahne ve Görüntü SanatlarıYeditepe ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYLA KANBUR
- Milli Mücadele dönemini anlatan filmlerde ulus kimliğinin inşası
Construction of national identity on films about the National Struggle period
HALİL İBRAHİM ULUHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Radyo-TelevizyonSivas Cumhuriyet ÜniversitesiRadyo, Sinema ve Televizyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLAL SERT