Türk ceza muhakemesi hukukunun modernleşme başlangıcı
The beginning of modernization in Turkish criminal procedure law
- Tez No: 1005948
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA AVCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Ceza hukuku, Ceza infaz hukuku, Ceza muhakemesi hukuku, Kamu hukuku, Karşılaştırmalı hukuk, Osmanlı hukuku, Roma hukuku, Türk hukuk tarihi, Türk hukuku, İslam hukuku, Criminal law, Penal law, Law of criminal procedure, Public law, Comparative law, Ottoman law, Roman law, Turkish law history, Turkish law, Islamic law
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Türk ceza muhakemesi hukukunun modernleşme başlangıcı incelenmiştir. Ceza muhakemesinin modernleşmesi olgusu, dünyada 1808 tarihli Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu (Code d'instruction criminelle) ile oluşturulmuştur. Türkiye'de ise diğer kıta Avrupası ülkelerinde olduğu gibi, adı geçen kanunun bazı değişikliklerle 1879 tarihinde Usûl-i Muhâkemât-ı Cezâiye Kânûn-ı Muvakkati adıyla kabul edilmesiyle bu modernleşme süreci başlamıştır. Kıta Avrupası'nın ceza muhakemesinin gelişimi ve modernleşmesi birden olmamış, zamanla ve diyalektik bir süreçle ortaya çıkmıştır. Çalışmada bu süreç, 1808 tarihli Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu'na gidilen yol olarak ifade edilmiş ve bu yolların aşamaları belirtilmiştir. Antik Roma'daki ceza muhakemesi uygulamaları, Cermen kavimlerinin ceza muhakemesi pratikleri ve Roma Katolik kilisesi merkezinde Kanon hukuku çevresinde şekillenen engizisyon usulü, kıta Avrupası'nın ceza muhakemesi gelişiminde etkili adımlar olmuştur. Engizisyon usulünün, maddi hakikati arama yolunda sanığı hukuki güvencelerinden yoksun bırakması ve işkenceyi bir araç olarak kullanarak insan haklarını sistematik şekilde ihlal eden mekanizmaları saat gibi işletmesi, zamanla eleştirilere muhatap olmasına ve Fransız İhtilali döneminden sonra bu eleştirilerin kuvveden fiile çıkmasıyla yeni bir ceza muhakemesi sistemi arayışına vesile olmuştur. Bu yolun adı tüm kıta Avrupası ceza muhakemesi hukukunu doğrudan etkileyen Code d'instruction criminelle'dir. Modernleşme süreci Avrupa için bu kanunla başlamıştır. Türk ceza muhakemesi hukukunun modernleşme süreci, Avrupa ceza muhakemesinin iç dinamiklerinden farklı bir çerçevede gerçekleşmiştir. Bu kapsamda, Türk ceza muhakemesi hukukunun gelişimi, zamana, coğrafyaya, sosyal yaşam koşullarına ve siyasi yapıya bağımlı olarak şekillenmiştir. Bu bağlamda klasik öncesi dönemdeki Türk ceza muhakemesi hukuku, göçebe hayatın getirdiği pratik bir karakter taşırken klasik dönemde İslam hukukunun kurumsallaşmasıyla daha sistematik bir paradigmaya geçmiştir. Tanzimat Fermanı sonrası yapılan hukuk reformları çerçevesinde ceza muhakemesi hukukunun iyileştirilmesi için Fransız hukukunda Code d'instruction criminelle'in büyük oranda iktibas edilmesi Türk ceza muhakemesi hukukunu yeni bir paradigmaya dahil etmiştir. Bu yeni paradigma modern ceza muhakemesidir.
Özet (Çeviri)
This study examines the beginning of modernization in Turkish criminal procedure law. The phenomenon of modernization in criminal procedure was established worldwide with the French Code d'instruction criminelle of 1808. In Turkey, as in other Continental European countries, this modernization process began with the adoption of the aforementioned code with certain modifications in 1879 under the name Usûl-i Muhâkemât-ı Cezâiye Kânûn-ı Muvakkati. The development and modernization of Continental European criminal procedure did not occur suddenly but emerged over time through a dialectical process. In this study, this process is described as the path leading to the Code d'instruction criminelle of 1808, and the stages of this path are indicated. The criminal procedure practices in ancient Rome, the criminal procedure practices of the Germanic tribes, and the inquisitorial procedure shaped around Canon law centered on the Roman Catholic Church were influential steps in the development of Continental European criminal procedure. The fact that the inquisitorial procedure deprived the accused of legal safeguards in the pursuit of material truth and systematically violated human rights by operating mechanisms like clockwork using torture as a tool eventually led to criticism, and with these criticisms being put into action after the French Revolution period, it gave rise to the search for a new criminal procedure system. The name of this path is the Code d'instruction criminelle, which directly influenced all Continental European criminal procedure law. The modernization process for Europe began with this code. The modernization process of Turkish criminal procedure law took place within a framework different from the internal dynamics of European criminal procedure. In this context, the development of Turkish criminal procedure law was shaped depending on time, geography, social living conditions, and political structure. In this regard, Turkish criminal procedure law in the pre-classical period carried a practical character brought by nomadic life, while in the classical period it transitioned to a more systematic paradigm with the institutionalization of Islamic law. Within the framework of legal reforms made after the Tanzimat Edict (Tanzimat Fermanı), the extensive adoption of the Code d'instruction criminelle from French law to improve criminal procedure law incorporated Turkish criminal procedure law into a new paradigm. This new paradigm is modern criminal procedure.
Benzer Tezler
- Türk Ceza Muhakemesi Hukukunda delil yasakları
Prohibition of evidence in the Turkish Criminal Procedure Law
ALİCAN ALİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Hukukİstanbul Kültür ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN FİLİZ SAYGILAR KIRIT
- İslam ceza muhâkemesi hukukunun temel ilkeleri
Fundamental principles of Islamic criminal procedure law
MERVE KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinKocaeli ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYHAN HİRA
- Medeni yargılama hukukunda ceza muhakemesi hukukunun etkisi
The effect of ciriminal judgment law on civil procedure law
HALİL DEMİRBAŞ
- Ceza muhakemesi hukukunda ülkede işlenen suçlarda yer bakımından yetki
Crimes committed in the country in criminal procedure law authority in terms of location
YUSUF EŞBERK
- Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukukunda moleküler genetik inceleme
Molecular genetic analysis in Criminal and Criminal Procedure Law
RECİBE ÖZYURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukSüleyman Demirel ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK TURHAN