16. Yüzyıl Osmanlı Merkezî Bürokrasisinde Yapısal Değişim
Structure Change in the 16th Century Ottoman Central Bureaucracy
- Tez No: 1006155
- Danışmanlar: PROF. DR. FİKRET YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Weber, Max, Weber, Max
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
600 yılı aşkın tarihinde Osmanlılar, her dönemde çeşitli sorunlarla karşılaştılar ve bu sorunlara yönelik dönemin şartları çerçevesinde çözüm ürettiler. Miras aldıkları siyasal yönetim tarzı kuruluş yıllarından itibaren çeşitli dönüşümlere uğradı. Günümüzde birtakım kavramlarla Osmanlı siyasal aygıtını tanımlamaya yönelik çalışmalar gerçekleştirildi, ki bunlardan biri de Weber'in patrimonyalizm tarifidir. Oryantalist perspektifle ele alındığında Osmanlı iktidar erkini padişahın tekelinde sunan Weber'in tanımına 20. yüzyılda bazı tadilatlar yapıldı. Ancak bu düzenlemeler, Osmanlı siyasal aygıtının padişah merkezli yapı olduğunu vurgulayarak 16. yüzyılın son çeyreğinden itibaren çeşitli statü gruplarının iktidar erkine müdahalesi neticesinde Osmanlıların“gerileme”ye başladığı sonucunu doğurdu. Bu çalışmada, Osmanlı siyasal aygıtının patrimonyal veya padişah merkezli olduğu vurgusu yerine erken modern devletlerde görülen, dönemin gerçekliğine uygun şekilde iktidarın padişahın etrafında örgütlenen çeşitli statü grupları, hizipler ve aktörlere dağıtıldığını açıklamaya uğraştım. İktidarın paylaşımını izah etmek için de Sokullu Mehmed Paşa'nın ölümünden (1579) itibaren I. Ahmed'in tahta çıktığı (1603) tarih aralığını, Osmanlıların dönüşüme girdiği periyodu yansıtması bakımından incelemeye giriştim. Osmanlı yüksek bürokratlarının görev tanımlamalarının yapılarak intisap, eğitim, liyakat ve tecrübe gibi hususların erken modern Osmanlı bürokrasisindeki ehemmiyetiyle dönüşümün çapını açıklamaya çalıştım. Önceki dönemlerle kıyaslandığında Osmanlı bürokrasisinde yaşanan atama ve azillerdeki sıklığı izaha yönelik bu çalışma, dönemin devlet ricalini tablo ve şekiller vasıtasıyla gözler önüne sermeyi amaçlıyor.
Özet (Çeviri)
Throughout their history spanning over 600 years, the Ottomans faced various challenges in every era and devised solutions to these challenges within the constraints of the conditions of the time. The political governance style they inherited underwent various transformations from the beginning of the empire. In recent times, studies have been conducted to define the Ottoman political apparatus using certain concepts, one of which is Weber's definition of patrimonialism. Weber's definition, which, when viewed from an Orientalist perspective, presents the Ottoman power structure as a monopoly of the sultan, underwent some revisions in the 20th century. However, these revisions, by emphasizing the sultan-centered structure of the Ottoman political apparatus, led to the conclusion that the Ottomans began to“decline”as a result of the intervention of various status groups in the exercise of power starting from the last quarter of the 16th century. In this study, rather than emphasizing that the Ottoman political apparatus was patrimonial or sultan-centered, I have endeavored to explain that power was distributed among various status groups, factions, and actors organized around the sultan, in a manner consistent with the realities of the era, as seen in early modern states. To explain this distribution of power, I undertook an examination of the period spanning from the death of Sokullu Mehmed Pasha (1579) to the accession of Ahmed I (1603), as this interval reflects the period during which the Ottomans underwent transformations. By defining the job descriptions of Ottoman high-ranking bureaucrats, I sought to explain the scale of this transformations by highlighting the importance of factors such as affiliation, education, merit, and experience within the early modern Ottoman bureaucracy. This study, which seeks to explain the frequency of appointments and dismissals in the Ottoman bureaucracy compared to earlier periods, aims to present the state officials of the era through table and figues.
Benzer Tezler
- 276 numaralı Ruus Defteri (1105-1109/1694-1697) (Metin ve değerlendirme)
Ruus Register numbered 276 (1105-1109/1694-1697) (The text and evaluation)
SEMA POLAT
- 603 numaralı Ayniyat Defteri'nin transkripsiyon ve değerledirilmesi (Kırım Savaşı sırasında Rusya ile ilişkiler, iç meseleler ve askeri düzenlemeler) (18 Kasım 1853-29 Mart 1854)
Transcription and evaluation of the Ayniyat Register no. 603 (Relations with Russia, internal affairs and military regulations during the Crimean War) (18 November 1853-29 March 1854)
UFUK AKDENİZ
- 16. yüzyıl Osmanlı minyatürlerinde Dîvân-ı Hümâyûn
Dîvân-ı Hümâyûn in 16th century Ottoman miniatures
BÜŞRA GİRGİN
- Osmanlı Devleti'nde kethüdâyeri ve Anadolu'daki işlevi (17. yüzyıl)
Kethüdâyeri in the Ottoman Empire and their function in Anatolia (17th century)
ÖKKEŞ KÜÇÜKDAĞILKAN
Doktora
Türkçe
2025
TarihKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ZAHİT YILDIRIM
- Relations between Ottoman corsairs and the imperial navy in the 16th century
16. yy'da Osmanlı korsanları ile merkezi donanma arasındaki ilişki
MEHMET KURU
