Dokuma kumaş tasarımında sayı dizilerine dayalı örgü türetme yönteminin geliştirilmesi ve uygulanması
Development and application of a weave derivation method based on mathematical number sequences in woven fabric design
- Tez No: 1006176
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA NUR BAŞARAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Güzel Sanatlar, Tekstil ve Tekstil Mühendisliği, Matematik, Fine Arts, Textile and Textile Engineering, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Asal sayılar, Bezayağı dokuma, Dimi dokuma, Dokuma kumaşlar, Fibonacci sayıları, Lucas sayıları, Tekstil tasarımı, Tribonacci sayıları, Üçgensel sayılar, Prime numbers, Plain weave, Fustian woven, Woven fabrics, Fibonacci numbers, Lucas numbers, Textile design, Tribonacci numbers, Triangular numbers
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tekstil Tasarımı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dokuma tasarımları, tahar ve armür planlarındaki değişikliklerle farklı kompozisyonlar ve yüzey özellikleri sunmaktadır. Çözgü ipliklerinin dokuma öncesinde bir anlamda kodlanmasını sağlayan tahar planları ve dokuma anında uygulanan farklı atkı planları armür şemalarını da değişime uğratmakta, birim örgünün desen boyutları çeşitlenerek özgün yüzeyler elde edilebilmektedir. Asal sayılar, Farey ve Fibonacci gibi matematik sayı dizileri, sanat ve bilimde tasarım süreçlerinde kullanılmakla birlikte dokuma tasarımında kullanımına yönelik sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu bağlamda çalışma, matematik sayı dizilerinin dokuma kumaş tasarımında örgü türetme yöntemi olarak kullanılabilirliğini incelemek ve bu yaklaşımın desen çeşitliliği ve tasarım süreçlerine sağlayacağı katkıları endüstriyel örneklerle ortaya koymaktadır. Çalışma,“tasarım yoluyla araştırma”yaklaşımıyla yapılandırılmıştır. Çalışma kapsamındaki sayı dizileri önce tahar planına uygulanan sayı dizileri olarak, ardından aynı dizinin atkı planına da uygulanmasıyla elde edilen“tahar planına göre armürü değiştirilen örgü raporu”olarak çalışılmıştır. Çalışmada dokuma işleminin gerçekleştirilmesi için gerekli olan uygun örgü türü kullanılan çerçeve sayısına bağlantılı olduğundan ve en temel desen görünümleri amaçladığından bezayağı (B1/1) ve sağ yollu-tek hatlı dimi (Z) temel örgüleri kullanılmıştır. Süreçte 92 yeni tahar planı elde edilmiş, bu planlar doğrultusunda 428 dokuma kumaş tasarım simülasyonu hazırlanmıştır. Simülasyonlar arasından sponsor firmanın koleksiyon mantığına uygun 6 farklı sayı dizisi belirlenerek, farklı desen etkilerine ve renk varyantlarına sahip toplam 134 kumaş numunesi üretilmiştir. Gerçekleştirilen üretim çalışmaları ile matematik sayı dizilerinin var olan desenlere yenilerini kazandırılabilecek bir potansiyele sahip olduğu ve endüstriyel üretime kolaylıkla uyarlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Weaving designs offer different compositions and surface properties through changes in warp and weft plans. Warp plans, which encode warp threads before weaving, and different weft plans applied during weaving alter weave diagrams, expanding unit pattern dimensions and enabling unique surfaces. Although mathematical sequences such as prime numbers, Farey, and Fibonacci are widely used in art and science, their application in textile design remains limited. This study explores the potential of mathematical sequences as a method of generating weave structures, highlighting their contribution to design diversity and processes with industrial examples. Structured through a“research by design”approach, the study first applied number sequences to draft plans, then extended them to weft plans, producing weave reports with altered structures. Since the choice of weave type depends on the number of shafts available and the aim of achieving fundamental visual effects, plain weave (B1/1) and right-handed single twill (Z) were employed. The process generated 92 new draft plans, leading to 428 woven fabric design simulations. From these simulations, 6 different number sequences were selected in accordance with the sponsor company's collection logic, and a total of 134 fabric samples with different pattern effects and color variants were produced. The production studies revealed that mathematical number sequences have the potential to create new patterns for existing ones and can be easily adapted to industrial production.
Benzer Tezler
- Dokuma yüzeylerde rengin önemi ve desen görünümüne etkisi
The importance of color in woven surfaces and effect on pattern appearance
NAZLI KEŞİKCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Güzel SanatlarGazi ÜniversitesiTekstil Tasarımı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA NUR BAŞARAN
- Dokuma kumaş tasarımı ve üretiminde termoplastik yapılı ipliklerle rölyef etkilerinin araştırılması
The research of relief effects in woven fabric design and production by thermoplastic structured yarns
ELİF KURTULDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiDokuz Eylül ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
PROF. NESRİN ÖNLÜ
- Giysi tasarımında kumaş seçimini etkileyen faktörlerin incelenmesi ve yeni tasarım önerileri
An examination of the factors affecting fabrics selection in garment design and new design ideas
SEVGİ HÜSEYİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Giyim EndüstrisiHaliç ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLŞEN SÜNTER EROĞLU
- Dijital ortamda dokuma kumaş tasarımı sürecinde sürdürülebilirlik
Sustainability in woven fabric design process in digital environment
TÜLAY YILDIZ DÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarSüleyman Demirel ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. MUSTAFA GENÇ
- Elastan içeren dokuma kumaşlarda üç boyutlu yaklaşımlar
Three dimensional aspects of woven elastic fabrics
HAVVA HALAÇELİ
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2009
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiDokuz Eylül ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
DOÇ. NESRİN ÖNLÜ