Geri Dön

Cemil Meriç'in eserlerinde itikadî imgeler

Theological images in the works of Cemil Meriç

  1. Tez No: 1006182
  2. Yazar: TUBA ŞEYMA SAVRANLI
  3. Danışmanlar: PROF. DR. HİLMİ KARAAĞAÇ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: İslami bilim, İtikadi görüşler, Islamic science, Creed views
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, Cemil Meriç'in eserlerinde yer alan dinî-itikadî imgeleri tespit etmeyi, bu imgelerin düşünsel arka planını çözümlemeyi ve Meriç'in din tasavvurunu kavramsal bir çerçeve içinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Türk düşünce hayatında eleştirel tavrı, Doğu-Batı gerilimine dayalı entelektüel yaklaşımı ve kavramsal yoğunluğu ile öne çıkan Cemil Meriç, din olgusunu sistematik bir kelâmcı gibi ele almamakla birlikte, eserlerinde dinî ve itikadî unsurlara sıkça başvuran bir mütefekkirdir. Bu bağlamda çalışma, Meriç'in metinlerinde yer alan ulûhiyet, nübüvvet ve ahiret gibi temel itikadî kavramların hangi anlam katmanlarıyla kullanıldığını ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; Cemil Meriç'in telif eserleri, deneme ve düşünce yazıları metin merkezli bir yaklaşımla incelenmiştir. Metinlerde geçen dinî-itikadî imgeler, tarihsel, kültürel ve düşünsel bağlamları dikkate alınarak analiz edilmiş; Meriç'in bu imgeleri ele alırken benimsediği eleştirel ve sentezci tutum değerlendirilmiştir. Çalışma, Cemil Meriç'in dine yaklaşımının dogmatik bir savunudan ziyade, modernleşme, yabancılaşma ve düşünsel sömürgecilik eleştirisi bağlamında şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bu tez, Cemil Meriç'in eserlerinde dinî-itikadî imgelerin, onun Doğu merkezli medeniyet tasavvurunun önemli bir bileşeni olduğunu göstermektedir. Meriç'in din anlayışı; inancı kültür, tarih ve düşünceyle birlikte ele alan bütüncül bir perspektife dayanmaktadır. Bu yönüyle çalışma, Cemil Meriç düşüncesinin din boyutuna ışık tutmayı ve Türk düşünce tarihinde din-entelektüel ilişkisinin anlaşılmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Özet (Çeviri)

This study aims to identify the religious-theological images present in the works of Cemil Meriç, to analyze the intellectual background of these images, and to evaluate Meriç's understanding of religion within a conceptual framework. As a prominent figure in Turkish intellectual history, Cemil Meriç is distinguished by his critical stance, his intellectual approach shaped by the East-West tension, and his dense conceptual language. Although he does not address religion as a systematic theologian, Meriç frequently employs religious and doctrinal elements in his works as a thinker deeply engaged with cultural and civilizational issues. In this context, the study focuses on how fundamental theological concepts such as divinity (ulūhiyyah), prophethood (nubuwwah), and the afterlife are articulated through various layers of meaning in Meriç's texts. The research adopts a qualitative methodology and examines Meriç's original works, essays, and intellectual writings through a text-centered approach. Religious-theological images identified in the texts are analyzed by considering their historical, cultural, and intellectual contexts, and Meriç's critical and synthetic attitude toward these images is evaluated. The study demonstrates that Meriç's approach to religion is shaped not by a dogmatic defense, but by his critique of modernization, alienation, and intellectual colonialism. It reveals that religious-theological images constitute a significant component of his East-centered conception of civilization. Meriç's understanding of religion is based on a holistic perspective that interprets faith in close relation to culture, history, and thought. In this respect, the study seeks to shed light on the religious dimension of Cemil Meriç's thought and to contribute to a deeper understanding of the relationship between religion and intellectual life in Turkish intellectual history.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    190345

    Cemil Meriç'in eserlerinde özel isimler ve özel anlam yüklenmiş kelimeler

    The private names and the words which are given special meanings in Cemil Meriç's books

    HARUN ŞAHİN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    DilbilimErciyes Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. NEVZAT ÖZKAN

  2. Tez No

    336269

    Cemil Meriç'in eserlerinde manevi ve psikolojik unsurlar

    Spiritual and psychological elements in works of Cemil Meriç

    ELİF UĞURLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    PsikolojiMarmara Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ALİ AYTEN

  3. Tez No

    547100

    Cemil Meriç ve Kemal Tahir'in eserlerinde Türk toplum yapısı

    Social structure of Turkey in the works of Cemil Meriç and Kemal Tahir

    AYÇA GÜLÜNAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    SosyolojiKarabük Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF SİNAN ZAVALSIZ

  4. Tez No

    521288

    Cemil Meriç'in edebiyat üzerine düşünceleri

    The thoughts of Cemil Meriç on litarature

    AYŞEGÜL BÜYÜKÇAPAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Türk Dili ve EdebiyatıGaziantep Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ÖZPAY

  5. Tez No

    869286

    Cemil Meriç'in Mağaradakiler ve Işık Doğudan Gelir eserlerindeki cümle bağlayıcıları

    Types of sentence combinations in Cemil Meriç 's books Mağaradakiler and Işık Doğudan Gelir

    ZEYNEP MERAL YURTSEVER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Türk Dili ve EdebiyatıHatay Mustafa Kemal Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AHMET HAŞİMİ

Geri Dön