When machines err: Autonomy and unexpected occurrences in algorithmic creativity
Makineler yanıldığında: Algoritmik yaratıcılıkta otonomi ve beklenmedik oluşumlar
- Tez No: 1006265
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞE NUR EREK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Bilişimsel yaratıcılık, Sanatsal yaratıcılık, İnsan-yapay zeka etkileşimi, Computational creativity, Artistic creativity, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Kadir Has Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yaratıcılığın anlaşılması ve tanımlanması hiçbir zaman evrensel bir uzlaşıya dayanmamıştır; dönemlere, kültürlere ve kuramsal çerçevelere göre değişkenlik göstermiştir. Tarihsel olarak ilahi bir özellik olarak görülen yaratıcılık, zamanla insana özgü yetilerle ilişkilendirilmiş, ardından ölçülebilir bir psikolojik süreç olarak yeniden formüle edilmiş ve bireylerden ziyade ağlar, ilişkiler ve teknolojiler aracılığıyla ortaya çıkan bir olgu olarak ele alınmıştır. Bu tezin temel amacı, yaratıcılığın tarihsel dönüşümünü ve standartlaştırılmış tanımlarını inceleyerek, 21. yüzyılda makinelerin ve algoritmaların otonom yaratıcı özneler olarak hareket edip edemeyeceğini sorgulamaktır. Hatalar, başarısızlıklar, kazalar ve error üzerinden ortaya çıkan beklenmedik oluşumlara odaklanan bu araştırma, söz konusu durumları otonomiyi açığa çıkarabilecek istemsiz fakat niyetli eylemler olarak çerçevelendirmektedir. Çalışma, makinelerin ve algoritmaların verilen talimatları reddedebildiği ya da açıkça talep edilmemiş çıktılar üretebildiği koşulları, yaratıcılığın standart tanımıyla ilişkilendirilen iki kavram olan yenilik ve etkililiği koruyarak incelemektedir. Araştırma, istemsizliğin estetik ve kavramsal olanaklar üretiminde rol oynadığı yapay zekâ temelli ya da yapay zekâ içeren sanat eserlerinden oluşan bir seçki ile, bu oluşumların makine otonomisi için nasıl birer alan oluşturabileceğini tartışmak amacıyla sanatçı ve araştırmacılarla yapılan görüşmelere dayanmaktadır. Kuramsal çerçeveler, eserler ve görüşmelerin analizi aracılığıyla çalışma, hesaplamalı süreçlerde beklenmedik oluşumların rolünü vurgulamakta; insan-merkezci yazarlık ve yaratıcılık anlayışlarını sorgulamakta ve makinelerin insan niyetinden bağımsız, yenilikçi ve etkili sanat eserleri üretip üretemeyeceğini tartışmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The understanding and definition of creativity has never been universally agreed upon; it shifts across periods, cultures, and frameworks. Creativity, historically considered a divine trait, later became associated with uniquely human abilities, and then was reformulated as a measurable psychological process, and as something that emerges from networks, relations, and technologies rather than from individuals alone. The main aim of this thesis is to examine creativity's historical evolution and standardised definitions to ask whether, in the 21st century, machines and algorithms can act as autonomous creative agents. Focusing on unexpected occurrences through errors, failures, accidents, and mistakes, the research frames these phenomena as unintentional intentional acts that might reveal autonomy. It investigates the conditions under which machines/algorithms can refuse given instructions or produce outputs that were not explicitly requested while maintaining novelty and effectiveness, two concepts traditionally associated with the standardised definition of creativity. The research consists of a selection of AI-based or AI-involved artworks, in which unintentionally plays a part in generating aesthetic and conceptual possibilities, and interviews with scholars and/or artists to explore how these occurrences can function as sites of machine autonomy. Through the analysis of these theoretical frameworks, works, and interviews, the research emphasises the role of unexpected occurrences in computational processes, while questioning human-centric notions of authorship and creativity, and aims to discuss whether machines can generate artworks that are effective, novel, and independent from human intention.
Benzer Tezler
- Senkron makinanın kararlılık incelemesi
Başlık çevirisi yok
M.BORA KATİPOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektrik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEN DEMİRÖREN
- Okunabilir kopyalama algoritmalı DSM sisteminin gerçeklenmesi
Başlık çevirisi yok
ÖZGÜR KORAY ŞAHİNGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiKontrol ve Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAKUHİ NADİA ERDOĞAN
- Çeşitli yenileme işlemlerine uğratılan SAE 4140 tank palet çeliklerinin özellikleri
Properties of SAE 4140 tank belt steels according to different renewing treatments
UĞUR ŞEN
- 680551 mikrodenetçisi için sistem geliştirme kiti ve geliştirme paketi
A Development kit and a software packet for 6805
M.BORAHAN TÜMER
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF.DR. EŞREF ADALI
- Üretim planlama ve bir stok takip programı
Production planning and envanter control programming
DURAN YÜCEL