Demokrat Parti'nin Arap dünyasına açılımında Libya'nın rolü, 1950-1960
The role of Libya in the Democrat Party's outreach to the Arab world, 1950-1960
- Tez No: 1006391
- Danışmanlar: PROF. DR. NALAN TURNA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Demokrat Parti, Türk dış politikası, Türk-Libya ilişkileri, Democrat Party, Turkish foreign policy, Turkish-Libya relations
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu Tez, Demokrat Parti'nin 1950-1960 yılları arasında izlediği dış politikayı Libya örneği üzerinden inceleyerek Türkiye'nin Arap dünyasına yönelik açılımının tarihsel, diplomatik ve ideolojik temellerini analiz etmektedir. Osmanlı döneminden başlayarak Türkiye-Libya ilişkilerinin tarihsel sürekliliğini ortaya koymakta; Libya'nın 1951'de bağımsızlığını kazanmasının ardından iki ülke arasındaki ilişkilerin Demokrat Parti döneminde nasıl yeniden tanımlandığını kapsamlı bir biçimde incelemektedir. Çalışmanın ilk bölümleri, Trablusgarp'ın Osmanlı idaresine geçişi, Kuloğullarının bölgedeki konumu, İtalyan işgali ve Senusi hareketinin direnişi gibi tarihsel süreçleri ele alarak ilişkilerin uzun soluklu zeminini tartışmaktadır. Bu tarihsel arka plan, Demokrat Parti hükümetinin Libya'ya yönelik yakın ilgisinin ardındaki kültürel ve toplumsal bağları açıklamak için kurucu bir temel teşkil etmektedir. Libya'nın bağımsızlık sürecinin ardından Demokrat Parti iktidarı, yeni kurulan Libya Krallığı'nı askeri, bürokratik ve eğitim alanlarında destekleyerek ikili ilişkileri sıkılaştırmıştır. Bu süreçte Türkiye'nin Libya politikasını yönlendiren unsurlar arasında Batı Bloku ile uyum ve Bağdat Paktı çerçevesinde güvenlik odaklı stratejiler ve Cemal Abdünnasır'ın yükselişiyle belirginleşen Arap milliyetçiliğine karşı denge arayışları öne çıkmıştır. Tezin özgün katkılarından biri olarak Türk gazetelerinde ve dergilerinde Ortadoğu'daki bloklaşmalar ve iki ülke arasındaki diplomatik temaslara ilişkin veriler incelenerek Demokrat Parti'nin bölgeye yönelik politikalarının kamuoyuna nasıl yansıtıldığı ortaya koyulmuştur. Bu yönüyle tez, Demokrat Parti dış politikasının genellikle Batı ekseninde incelendiği literatüre önemli bir katkı sunmakta, Libya'nın bu dönemdeki özgün konumunu ayrıntılı tarihsel ve basın analiziyle bütüncül biçimde değerlendirmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis analyzes the foreign policy pursued by the Democrat Party between 1950 and 1960 through the case of Libya, examining the historical, diplomatic, and ideological foundations of Türkiye's outreach to the Arab world. It reveals the historical continuity of Türkiye-Libya relations beginning from the Ottoman period and provides a comprehensive analysis of how relations between the two countries were redefined during the Democrat Party era following Libya's attainment of independence in 1951. The initial parts of the study discuss the long-term background of these relations by addressing such historical processes as the incorporation of Tripolitania into Ottoman administration, the position of the Kuloğulları in the region, the Italian occupation, and the resistance of the Senussi movement. This historical background constitutes a foundational basis for explaining the cultural and social ties underlying the Democrat Party government's close interest in Libya. Following Libya's independence, the Democrat Party government strengthened bilateral relations by supporting the newly established Kingdom of Libya in military, bureaucratic, and educational fields. Among the factors shaping Türkiye's Libya policy during this period were alignment with the Western Bloc, security-oriented strategies within the framework of the Baghdad Pact, and efforts to establish a balance against the rise of Arab nationalism, which became more pronounced with the ascent of Gamal Abdel Nasser. As one of the original contributions of the thesis, data from Turkish newspapers and journals regarding the bloc formations in the Middle East and the diplomatic contacts between the two countries are analyzed to reveal how the Democrat Party's policies toward the region were reflected in the public sphere. In this respect, the thesis makes a significant contribution to the literature, in which Democrat Party foreign policy is generally examined through a Western-oriented lens, by offering a comprehensive evaluation of Libya's unique position during this period through detailed historical and press analysis.
Benzer Tezler
- Birleşik Arap Cumhuriyeti'nin kuruluşu ve Türkiye
Establishment of the United Arab Republic and Turkey
SEDA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TarihBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARDA BAŞ
- Türkiye ve Mısır arasındaki diplomatik rekabet ve Süveyş krizi (1952-1960)
Diplomatic rivalry between Turkey and Egypt and the Suez crisis (1952-1960)
OZAN KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerYıldız Teknik ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCAN KARAKOÇ
- Türkiye-Suriye ilişkileri (1946-1960)
The relationship between Turkey and Syria (1946-1960)
MEHMET SAİT KORKMAZ
Doktora
Türkçe
2015
Uluslararası İlişkilerKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELAHATTİN DÖGÜŞ
- Westernization, modernization and Turkish-Arab relations during Democrat Party era
Batılılaşma, modernleşme, Demokrat Parti dönemi Türk-Arap ilişkileri
SAİT OCAKLI
