Dijitalde ve televizyonda yayınlanan yanıltıcı ve aldatıcı reklamlara yönelik regülasyon uygulamaları ile reklam kurulu kararlarının analizi
Analysis of regulatory practices and advertising board decisions on misleading and deceptive advertisements broadcast on digital and television
- Tez No: 1006435
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET MİTHAT ÜNER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Radyo-Televizyon, Reklamcılık, Radio and Television, Advertising
- Anahtar Kelimeler: Aldatıcı reklam, Sosyal regülasyon, Tanıtıcı reklam, Çevrimiçi reklamcılık, Örtük reklam, Deceptive advertising, Social regulation, Advertorial, Online advertising, Covert advertising
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Reklamcılık, modern pazarlama iletişiminin en etkili araçlarından biri olmakla birlikte dijitalleşmeyle hedef kitleye doğrudan ulaşabilen ve etkileşime açık bir yapıya dönüşmüştür. Bu dönüşüm, işletmelere rekabet avantajı sağlarken, tüketicilerin doğru bilgiye erişimini tehdit eden aldatıcı ve yanıltıcı içeriklerin artmasına da neden olmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, George Gerbner'in Ekme Teorisi temelinde, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında televizyon ve dijital mecralarda yayımlanan yanıltıcı ve aldatıcı reklamları incelemek; bu reklamlara yönelik regülasyonları ve Reklam Kurulu kararlarının tüketici ekseninde etkinliğini değerlendirmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş olup, veriler iki aşamada toplanmıştır. İlk aşamada, Ocak 2024 – Haziran 2024 dönemini kapsayan Reklam Kurulu'na ait 647 karar doküman incelemesi yöntemiyle analiz edilmiştir. Kararlar, reklamların yayınlandığı mecra, ürün/hizmet kategorileri, ihlal türleri ve uygulanan yaptırımlar olarak belirlenmiştir. Analiz sonucunda, dört ana tema ve 21 alt tema belirlenmiş; e-ticaret, sağlık, finans ve otomotiv saptanmıştır. İkinci aşamada ise, 12 katılımcı ile odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların aldatıcı ve yanıltıcı reklamlara ilişkin algı, deneyim ve farkındalık düzeyleri incelenmiş; üç tema ve 11 alt tema ortaya çıkarılmıştır. Bulgular, tüketicilerin bu tür reklamlara ilişkin yüksek farkındalığa sahip olduklarını, ancak regülasyonda normatif müdahale ile algısal üretimin aynı düzlemde işlemediğini göstermektedir. Bu tez çalışması, reklam regülasyonunun normatif yapısı ile algısal üretim süreçleri arasındaki“düzlem farkını”ortaya koyarak hem kuramsal hem de uygulamalı açıdan özgün katkılar sunmaktadır. Kuramsal düzeyde, reklamcılık etiği ve tüketici haklarının korunması bağlamında; uygulamalı düzeyde ise Reklam Kurulu kararlarının mevcut denetim ve yaptırım mekanizmalarının geliştirilmesi için öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
While advertising is one of the most effective tools of modern marketing communication, the shift toward digitalization has transformed it into a structure capable of reaching the target audience directly and facilitating interaction. This transformation, while providing businesses with a competitive advantage, has also led to an increase in deceptive and misleading content that threatens consumers' access to accurate information. The primary objective of this study is to examine misleading and deceptive advertisements published on television and digital platforms under the scope of Law No. 6502 on the Protection of Consumers, based on George Gerbner's Media Effects Theory; and to evaluate the effectiveness of regulations targeting these advertisements and the decisions of the Advertising Board from a consumer-centric perspective. A qualitative research method was adopted in the study, and data were collected in two phases. In the first phase, 647 decision documents from the Advertising Board covering the period from January 2024 to June 2024 were analyzed using a document review method. The decisions were categorized by the medium where the advertisements were published, product/service categories, types of violations, and the sanctions imposed. The analysis identified four main themes and 21 subthemes: e-commerce, health, finance, and automotive. In the second phase, focus group interviews were conducted with 12 participants. Participants' perceptions, experiences, and awareness levels regarding deceptive and misleading advertisements were examined, revealing three themes and 11 subthemes. The findings indicate that consumers possess a high level of awareness regarding such advertisements; however, they also demonstrate that normative intervention in regulation and the production of perceptions do not operate on the same plane. This thesis study offers original contributions from both theoretical and practical perspectives by highlighting the“difference in planes”between the normative structure of advertising regulation and perceptual production processes. At the theoretical level, it addresses advertising ethics and the protection of consumer rights; at the practical level, it offers recommendations for improving the existing oversight and enforcement mechanisms of the Advertising Board.
Benzer Tezler
- Dijital platformlar sonrası dizi izleme alışkanlığının değişimi: Netflix örneği
Changing the habit of watching tv series after digital platforms: The example of Netflix
MEHMET DAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Radyo-TelevizyonAtatürk ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP BİRİCİK
- Dijital medyada fanatizm: futbola ilişkin sosyal ağlarda nefret söylemi
Fanaticism on digital media: hate speech related to football on social networks
MERVE APSAR GÜZELKOKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM DANACI YÜCE
- Reklama yönelik tutum ve marka hatırlanırlığının satın alma niyetine etkisinin ikna bilgi modeli ile incelenmesi
Investigation of the effect of attitude toward the ad and brand recall on purchase intention with the persuasion knowledge model
NİLÜFER KAPUKAYA
- Futbolun endüstrileşmesi çerçevesinde Türkiye'deki televizyon futbolunun eleştirel ekonomi politik çözümlemesi
A critical political economy analysis of television football in Turkey within the framework of the industrialization of football
MEHMET ANIL ÜNAL
- Televizyon programı formatlarında sosyal medya etkisi: Çocuktan Al Haberi örneği
Social media effect on television program format:“Çocuktan Al Haberi”example
SERAP KAMACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Radyo-TelevizyonMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YALÇIN LÜLECİ