Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğu olan ebeveynlerin psikolojik sağlamlık, psikolojik esneklik ve eş desteğinin depresyon, kaygı ve stres düzeyleri üzerindeki yordayıcı rolü
The predictive role of psychological resilience, psychological flexibility, anxiety and stress levels in parents of children diagnosed with autism spectrum disorder
- Tez No: 1006465
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ARZU BUYRUK GENÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, Autism spectrum disorder
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı olan çocuğa sahip ebeveynlerin psikolojik sağlamlık, psikolojik esneklik ve eş desteğinin depresyon, kaygı ve stres düzeylerini anlamlı bir şekilde yordayıp yordamadığını incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu, Türkiye'de İstanbul ilinde yaşayan OSB tanısı olan çocuğa sahip ve evliliği sürmekte olan 251 ebeveyn oluşturmaktadır. Araştırmada“Ebeveyn Sosyo-demografik Bilgi Formu”ve“Connor- Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği”,“Psikolojik Esneklik Ölçeği”,“Eş Desteği Ölçeği”ve“Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği DASÖ-21”kullanılmıştır. Verilerinin analizinde, betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Bulgular, depresyon, anksiyete ve stresin; psikolojik sağlamlık, psikolojik esneklik ve eş desteği ile negatif yönlü ve anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Regresyon analizine göre, çocuğun 0-6 yaş aralığında olmasının ebeveyn depresyonunu pozitif yönlü anlamlı şekilde yordadığı; diğer yaş gruplarının depresyonu anlamlı derecede açıklamadığı görülmüştür. Çocuğun yaşının anksiyete ve stres düzeyini anlamlı yordamadığı belirlenmiştir. Özel gereksinimli birden fazla çocuğa sahip olma, ebeveynin depresyon düzeyini anlamlı ve negatif yönlü yordamaktayken, anksiyete ve stres düzeylerini anlamlı derecede yordamamaktadır. OSB'ye eşlik eden ek bir tanının ebeveyn depresyon ve anksiyetesini anlamlı yordamadığı, öte yandan ebeveyn stresini pozitif yönlü ve anlamlı şekilde açıkladığı görülmektedir. Psikolojik sağlamlığın ebeveyn depresyon, anksiyete ve stres üzerinde anlamlı bir yordayıcı olmadığı anlaşılmıştır. Öte yandan, psikolojik esnekliğin depresyon ve stres düzeylerini; eş desteğinin ise depresyon, anksiyete ve stres düzeylerini negatif yönlü ve anlamlı şekilde yordadığı belirtilmiştir. Bulgular literatür doğrultusunda tartışılmış, araştırmacı ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine whether psychological resilience, psychological flexibility, and spousal support significantly predict depression, anxiety, and stress levels in parents of children diagnosed with an autism spectrum disorder (ASD). The sample consisted of 251 married parents living in Istanbul, Turkey, who had a child diagnosed with ASD. Data were collected using the“Parent Socio-demographic Information Form,”the“Connor-Davidson Psychological Resilience Scale,”the“Psychological Flexibility Scale,”the“Spousal Support Scale,”and the“Depression, Anxiety, and Stress Scale DASO-21.”Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, and multiple linear regression analyses were conducted. The results revealed that depression, anxiety and stress showed negative and significantly correlated with psychological resilience, psychological flexibility, and spousal support. Regression analysis showed that the child's aged 0- 6 years significantly and negatively predicted parental depression, whereas other age groups did not significantly explain depression. The child's age was not found to be a significant predictor of parents' anxiety and stress levels. Having more than one child with special needs significantly and negatively predicted parents' depression levels but did not significantly predict anxiety and stress. An additional diagnosis accompanying ASD did not considerably predict depression and anxiety, but significantly and positively explained stress. Psychological resilience was not a significant predictor of depression, anxiety and stress. In contrast, psychological flexibility significantly and negatively predicted depression and stress levels, while spousal support significantly and negatively predicted depression, anxiety and stress levels. The findings were discussed, considering the literature and recommendations were offered to researchers and practitioners.
Benzer Tezler
- Otizmli çocuğu olan ebeveynlerin psikolojik sağlamlık, kabullenme ve ebeveynlerin eğitsel becerilerine ilişkin yeterlik algılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi
Investigating psychological resilience, acceptance, competence perceptions of parents having children with autism in term of some varibles regarding the parents' educational skills
MERYEM ÇAVGA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiKto Karatay ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. HATİCE YALÇIN
- Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğa sahip ebeveynlerin psikolojik sağlamlılık düzeylerinin ebeveyn öz yeterlilik ve eğitsel beceri algılarına etkisi
The effect of psychological resilience levels of parents with children diagnosis with autism spectrum disorder on their perceptions of parental self-efficacy and educational skills
GÜLENDAM KAHYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Okan ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALE DERE ÇİFTÇİ
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların ebeveynlerinde psikolojik sağlamlık, stresle başa çıkma stratejileri ve problem çözme becerilerinin rolü
The role of psychological resilience, stress coping strategies, and problem-solving skills in parents of children with autism spectrum disorder
ALİBEY KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sporİstanbul Gelişim ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS ŞAHİNLER
- Okul öncesi çocuklarda psikolojik sağlamlık ve mizacın otizm spektrum bozukluğu ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılarındaki hastalık şiddeti ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
An investigation of the impact of psycological resiliance and temperament on the severity and quality of life in preschool children with attention deficit hyperactivity disorder and autism spectrum disorder
SEDA ERBAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZLI BURCU ÖZBARAN
- Çocuğu otizm spektrum bozukluğu tanısı almış ebeveynlerde ebeveyn yeterlilik ölçeğinin uyarlaması ve ebeveyn özyeterliğini yordayan faktörler
Adaptation of the parental self-efficacy scale for parents of children diagnosed with autism spectrum disorder and investigation of factors predicting parental self-efficacy
BİRGÜL VURAL