Rethinking sacred spaces: Religious architecture of Western Rough Cilicia
Kutsal mekânları yeniden düşünmek: Batı Dağlık Kilikya'nın dini mimarisi
- Tez No: 1006692
- Danışmanlar: DOÇ. DR. PELİN YONCACI ARSLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sanat Tarihi, Mimarlık, Art History, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Erken ve Orta Bizans dönemlerinde Batı Dağlık Kilikya'daki dini mimarinin kapsamlı, tipolojik olarak bölümlendirilmiş ve bölgesel bağlama oturtulmuş bir analizini sunmaktadır. Tarihsel olarak Konstantinopolis merkezli ana akım literatürde göz ardı edilen bu sarp deniz sınırı, pasif bir çöküş bölgesi olarak değil, dinamik bir mimari yenilik alanı olarak yeniden değerlendirilmektedir. Alara Nehri'nden Antiochia ad Cragum'a uzanan kıyı bölgelerindeki Bizans yerleşimlerinde yer alan kiliseleri sistematik olarak belgeleyen araştırma, Geç Antik Çağ'ın açık törensel bazilikalarından Orta Bizans kalekentlerinin (kastron) yoğun tahkimatlı tek nefli şapellerine ve merkezi trikonkhoslarına uzanan radikal tipolojik evrimi haritalandırmaktadır. Stratigrafik okuma, mekânsal analiz ve dijital belgeleme yöntemlerini bütünleştiren multidisipliner bir yaklaşım kullanan çalışma, geleneksel merkez-çevre paradigmalarına meydan okumaktadır. Yerel ustaların zorlu çevresel kısıtlamalar ve kronik jeopolitik istikrarsızlıkla nasıl başa çıktığını çözümlemek için plan tipolojisi, yapım parametreleri ve mekân kurgusu gibi rafine tipolojik parametreler sunar. Çalışma, kutsal mekânın savunma ve su altyapısıyla olan sistematik entegrasyonunu araştırmaktadır. Dahası, yerel ikonografik programları ve kırsal kiliselerin tarımsal bağlamları içindeki sosyo-ekonomik rollerini analiz etmektedir. Sonuç olarak bu araştırma, Batı Dağlık Kilikya'nın dini mimarisinin, Bizans İmparatorluğu'nun sınırında askeri beka, ekonomik üretim ve ruhsal kurtuluşu başarıyla birleştiren son derece uyarlanabilir ve dirençli bir mekânsal sistem olduğunu kanıtlayarak Toros kıyılarındaki yapı ustalarına tarihsel failliğini iade etmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis presents a comprehensive, typologically segmented, and regionally contextualized analysis of ecclesiastical architecture in Western Rough Cilicia during the Early and Middle Byzantine periods. Historically marginalized within mainstream Constantinople-centric scholarship, this rugged maritime frontier is re-evaluated not as a zone of passive decline but as a site of dynamic architectural innovation. By systematically documenting churches located in Byzantine settlements across the coastal regions from the Alara River to Antiochia ad Cragum, the research maps the radical typological evolution from the open processional basilicas of Late Antiquity to the heavily fortified single-nave chapels and centralized triconchs of the Middle Byzantine kastron. Employing a multidisciplinary methodology that integrates stratigraphic reading, spatial analysis, and digital documentation, the study challenges traditional center-periphery paradigms. It introduces refined typological parameters including plan typology, construction parameters, and space articulation to decode how local builders negotiated severe environmental constraints and chronic geopolitical instability. The study investigates the systemic integration of sacred space with defensive and hydraulic infrastructure. Furthermore, it analyzes local iconographic programs and the socio-economic embeddedness of rural churches within their agrarian contexts. Ultimately, this research restores historical agency to the builders of the Taurus coastal band, proving that the religious architecture of Western Rough Cilicia was a highly adaptive and resilient spatial system that successfully fused military survival, economic production, and spiritual salvation on the edge of the Byzantine Empire.
Benzer Tezler
- The affective materiality of a lamenting mountain: An autoethnography on violence and displacement in southeastern Turkey
Ağıt yakan dağ: Güneydoğu Türkiye'de tesirin maddeselliği, şiddet ve yerinden edilme üzerine bir otoetnografi
GİZEM ŞAHİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Sosyolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP TALAY TURNER
- Mimarinin kıvamı: Dikiş figürasyonu ve şehirde yürüyüş inşaları üzerinden bir araştırma
Viscosity of architecture: A research through stitching figuration and walking constructions in the city
HATİCE IŞIL UYSAL
Doktora
Türkçe
2021
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLÇİN PULAT GÖKMEN
- İslam siyaset düşüncesinde kitle ve lider tipolojisi: Avam-havas ayrımı
Mass and leadership typology in Islamic political thought: Avam-havas ayrimi
ESRA DURSUN PINARBAŞI
Doktora
Türkçe
2026
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYKUT ÇELEBİ
- Ayasofya'nın sembolizm açısından incelenmesi
Examination of Ayasofia in terms of symbolism
PINAR CENDELER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TurizmEge ÜniversitesiTurizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERAP ÖZDÖL KUTLU
- Michel Foucault'da insan sorunu ve sosyal bilimler
The human problem in Michel Foucault and social sciences
ERHAN KUÇLU