Erken Cumhuriyet Dönemi Türk romanında meslekler (1920-1940)
Professions in Early Republican Period Turkish novels (1920-1940)
- Tez No: 1006722
- Danışmanlar: PROF. DR. NAZİM HİKMET POLAT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 1920-1940 yılları arasında yayımlanan Türk romanlarında meslek olgusunun kurgu içindeki işlevini ve temsil biçimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Erken Cumhuriyet Dönemi'nin toplumsal dönüşüm süreci içinde meslekler; bireyin kimliğini, toplumsal konumunu ve gündelik yaşam pratiklerini belirleyen temel unsurlar arasında yer alır. Roman, bu yönüyle dönemin sosyal yapısını, değişen kurumlarını ve bireysel yönelimlerini izlemeye imkân tanıyan başlıca türlerden biri hâline gelir. Araştırmada ilgili dönemin basılı telif romanları kapsamlı biçimde taranmış; roman türünde olduğu belirlenen eserler, belirlenen yöntemsel ölçütler doğrultusunda incelemeye alınmıştır. Meslek erbabının kurgu içindeki konumu esas alınarak elde edilen veriler değerlendirilmiş; bu doğrultuda 18 farklı meslek grubu ile 13 ayrı kazanç/geçim yolu tespit edilmiştir. Bu yaklaşım, kurumsallaşmış mesleklerin yanı sıra düzenli geçim pratiği sunan ancak meslek statüsü taşımayan faaliyetlerin de birlikte ele alınmasını mümkün kılmıştır. Çalışmada iş, çalışma ve meslek kavramları arasındaki ayrımlar ortaya konulmuş; bu kavramların metinlerde hangi bağlamlarda görünürlük kazandığı belirlenmiştir. İnceleme sonucunda, mesleklerin yalnızca bireysel geçim aracı değil; toplumsal yapı, sınıfsal farklılaşmalar ve bireysel yönelimler açısından önemli bir gösterge olduğu görülmüştür. Meslek erbabının kurgu içinde kimi zaman toplumsal düzenle uyumlu kimi zaman ise bu düzenle çatışan ya da değişime açık konumda yer aldığı görülmüştür.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the function and representation of the concept of profession within the narratives of Turkish novels published between 1920 and 1940. During the social transformation process of the Early Republic period, professions were among the fundamental elements determining an individual's identity, social position, and daily life practices. In this respect, the novel became one of the main genres that allowed for the observation of the social structure, changing institutions, and individual orientations of the period. In the research, printed original novels of the relevant period were comprehensively examined; works identified as novels were analyzed according to the determined methodological criteria. Data obtained by focusing on the position of professionals within the narratives were evaluated; accordingly, 18 different professional groups and 13 different ways of earning a living/livelihood were identified. This approach made it possible to consider both institutionalized professions and activities that offer a regular livelihood but do not have professional status. The study clarifies the distinctions between the concepts of work, labor, and profession; and determines the contexts in which these concepts gain visibility in the texts. As a result of the examination, it was concluded that professions are not only a means of individual livelihood; It has been observed that this is an important indicator in terms of social structure, class differentiations, and individual orientations. Professionals are sometimes seen within the construct as being in harmony with the social order, and sometimes in conflict with it or open to change.
Benzer Tezler
- Cumhuriyet Devri Türk romanında erkek (1923-1938)
The Men charecters in Turkish novels during the“Republican Era”(1923-1938)
GÜLDEREN ÖZTÜRKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DİLEK YALÇIN ÇELİK
- Cumhuriyet Dönemi Türk romanında çok eşlilik ve aldatma (1923-1938)
Poligamy and infidelity in the Turkish novel of Republic Era (1923-1938)
SALİH DİZDAR
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İHSAN SAFİ
- II. Meşrutiyet Dönemi Türk romanında dinler ve inançlar (1908-1923)
Religions and beliefs in Turkish novel in the Period of the second constitutionalism
YAŞAR ŞİMŞEK
Doktora
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HİDAYET ÖZCAN
- Erken Cumhuriyet Dönemi Türk romanında 31 Mart Olayı'nın temsili
Representation of the Incident of 31st March in the Early Republican Turkish novel
DENİZ CENK DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Bilgi ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZAN AKSOY
- Erken Cumhuriyet Dönemi Türk romanında eğlence hayatına iktidar odaklı bir bakış
A power oriented viewpoint on the entertainment life in earlyrepublic era Turkish novel
EROL GÖKŞEN
Doktora
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SIDDIKA DİLEK YALÇIN ÇELİK