Ergenlerin ve öğretmenlerin siber izleyici rollerine ilişkin algıları
Perceptions of adolescents and teachers regarding cyber bystander roles
- Tez No: 1006858
- Danışmanlar: PROF. DR. ADEM PEKER, DOÇ. DR. SERKAN CENGİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, ergen öğrenciler ve öğretmenlerin siber zorbalık olaylarında üstlendikleri izleyici rollerine ilişkin algılarını ve siber zorbalığın ciddiyetine yönelik farkındalıklarını incelemektir. Bu doğrultuda katılımcıların (i) siber zorbalık olaylarını nasıl fark ettikleri, (ii) olayı hangi ölçütlerle“ciddi”olarak değerlendirdikleri ve (iii) izleyici tepkilerini hangi gerekçelerle şekillendirdikleri ortaya konulmuştur. Yöntem: Araştırma nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülmüş ve olgu bilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu, maksimum çeşitlilik örnekleme stratejisiyle belirlenen 20 öğrenci ve 11 öğretmenden oluşmaktadır. Veriler, alan yazın taramasına dayalı olarak geliştirilen örnek senaryo ve yarı yapılandırılmış görüşme soruları aracılığıyla yüz yüze görüşmelerle toplanmış; görüşmeler katılımcı onamı doğrultusunda ses kaydına alınmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmış ve analiz süreci MAXQDA programı ile yürütülmüştür. Katılımcı gizliliği K1, E1, Ö1 biçiminde kodlama yapılarak sağlanmıştır. Bulgular: Bulgular, siber zorbalık bağlamında izleyici rollerinin öğrenci ve öğretmen gruplarında farklı gerekçelerle şekillendiğini göstermiştir. Öğrencilerin izleyici tepkilerinin; mağdur ve zorbayla ilişki yakınlığı, akran normları ve sosyal risk algısı gibi etkenlerle değişkenlik gösterdiği; öğretmenlerde ise müdahale süreçlerinin daha çok mesleki sorumluluk, pedagojik sınırlar ve kurumsal koşullarla ilişkilendiği belirlenmiştir. Ayrıca siber zorbalığın algılanan ciddiyeti, izleyici tepkilerinin ortaya çıkışında belirleyici bir unsur olmakla birlikte, ciddiyet farkındalığının her zaman müdahaleci davranışa dönüşmediği görülmüştür. Sonuçlar: Araştırma sonuçları, siber zorbalıkta izleyici davranışlarının yalnızca bireysel farkındalıkla açıklanamayacağını; algılanan ciddiyetin yanı sıra sosyal normlar, rol algısı ve bağlamsal sınırlılıkların izleyici tepkilerini birlikte belirlediğini ortaya koymuştur. Bu doğrultuda, siber zorbalıkla mücadelede öğrenci ve öğretmenlere yönelik çalışmaların yalnızca farkındalık artırımıyla sınırlı kalmaması; karar verme ve müdahale süreçlerini destekleyen beceri ve uygulama odaklı içeriklerle güçlendirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The primary aim of this study is to examine adolescents' and teachers' perceptions of the bystander roles they assume in cyberbullying incidents and their awareness of the perceived severity of cyberbullying. In this context, the study seeks to reveal (i) how participants recognize cyberbullying incidents, (ii) the criteria they use to evaluate an incident as“serious,”and (iii) the reasons shaping their bystander responses. Method: This study was conducted using a qualitative research approach and employed a phenomenological design. The study group consisted of 20 students and 11 teachers selected through a maximum variation sampling strategy. Data were collected through face-to-face interviews using an example scenario and semi-structured interview questions developed based on a review of the relevant literature. The interviews were audio-recorded with participants' informed consent. Content analysis was used to analyze the data, and the analysis process was carried out using the MAXQDA software. Participant confidentiality was ensured by coding participants as K1, E1, and T1. Findings: The findings indicated that bystander roles in cyberbullying contexts were shaped by different factors for students and teachers. Students' bystander responses varied depending on factors such as relational closeness to the victim or the perpetrator, peer norms, and perceived social risk. In contrast, teachers' intervention processes were more closely associated with professional responsibilities, pedagogical boundaries, and institutional conditions. In addition, although the perceived severity of cyberbullying emerged as a significant factor influencing bystander responses, awareness of severity did not always translate into intervention behaviors. Conclusions: The results of the study demonstrate that bystander behaviors in cyberbullying cannot be explained solely by individual awareness. Rather, bystander responses are jointly shaped by perceived severity, social norms, role perceptions, and contextual constraints. Accordingly, efforts aimed at preventing cyberbullying among adolescents and teachers should not be limited to raising awareness alone, but should be strengthened with skill-based and practice-oriented components that support decision-making and intervention processes.
Benzer Tezler
- Siber mağduriyet yaşamış ergenlerin internet kullanım özelliklerinin ruhsal sorunlarının ve aile stillerinin incelenmesi
Investigation of internet usage characteristics mental problems and family styles of adolescent who have experienced cyber victimization
NAZAN GÜNDOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriDokuz Eylül ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVAY ALŞEN GÜNEY
- Siber zorbalığa maruz kalan ergenlerin deneyimleri
Experiences of adolescents exposed to cyberbullying
NİL KINCAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sosyal HizmetKarabük ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET KIRLIOĞLU
- Teenagers' perceptions of teacher attitudes and the influence of teacher attitudes on students' lives in state schools
Ergenlerin öğretmen davranışı algısı ve öğretmen davranışlarının öğrencilerin hayatları üzerindeki etkisi
RENETA SİBEL YOLAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SİBEL AKMEHMET ŞEKERLER
- Ergenlerde siber zorbalık/siber mağduriyet yaşantıları ve bu davranışlara ilişkin öğretmen ve eğitim yöneticilerinin görüşleri
Cyber bullying and cyber victimization experiences of adolescents and the views of educators and managers related to these issues
HÜSEYİN SERİN
Doktora
Türkçe
2012
Eğitim ve Öğretimİstanbul ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İRFAN ERDOĞAN
- Sosyal bilgiler öğretmenlerinin siber zorbalık hakkındaki görüşleri
Review of social studies teachers' views on cyberbullying
EDA TİNGİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜKSEL KAŞTAN