Mezopotamya mitolojisinde baba-tanrı figürü ile yılan/ejder motifinin ilişkisi
The relationship between the father-god figure and the snake/dragon motif in Mesopotamian mythology
- Tez No: 1007078
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SUZAN AKKUŞ MUTLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kadim coğrafya Mezopotamya'nın mit anlatılarında; bilinen ve görünen dünyanın çok ötesinde bir gücü temsil eden tanrılardan bahseden insan, zengin hayal gücünün de etkisiyle, yeni motiflerin doğmasına sebep olmuştur. Bu motiflerden biri de yılan/ejder motifidir. Mezopotamya anlatılarında hayali bir yılan,“ejder”anlamına gelecek şekilde kullanılan ve tanrıların çok bilinen sıfatı olarak da karşımıza çıkan bu motif; ušumgal kelimesiyle karşılanmaktadır. Ušumgal ya da ušum aynı zamanda zehirli yılan bašmu ejderhasıdır. Mezopotamya metinlerinde şekil olarak bir sopaya benzeyen yılan/ejder; tanrısal bir görev üstlenmiş ve yer ile gök arasında bağlantının bir parçası olmuştur. Böylece ušumgal kelimesi, şekilsiz ve hayali olanın henüz bir biçime sahip olmayan“Tanrı”düşüncesinin bir yansıması haline gelmiştir. Nitekim Mezopotamya'da yer alan Enki, Enlil, An(u) ve Marduk büyük tanrılardandır ve onlara mit anlatılarında,“tanrıların babası, hükümdar, baba”unvanları ile hitap edilmiştir. Anadolu coğrafyasının çoğu şehirlerinde evin direği babadır. Bu düşünce Mezopotamya coğrafyasının kadim tarihinde de mevcuttur. Bunu tanrılara atfedilen mit anlatılarında sıklıkla görmek mümkündür. Bir başka deyişle güç savaşının sürdüğü bu yerde, bir sanat olduğunu söyleyebileceğimiz bu anlatılarda hâkim olan aslında tanrılar savaşıdır. Bu tanrılardan koruyucu ve yaratıcı özelliklere sahip olanlar; evin direği olarak görülen bir baba gibi, gösterdiği performansla evinin yani dünyanın, daha geniş anlamıyla ona tabi olan halkın refah ve mutluluğu için kaosu oluşturan güçlere karşı mücadele ederler ve muzaffer oldukları andan itibaren etrafını tıpkı bir hayat ağacı yani bir yılan/ejder gibi güzelliklerle donatırlar.
Özet (Çeviri)
In ancient Mesopotamia, humans, ınfluenced by their rich imaginations and the knowledge of gods representing a power far beyond the known and visible world, gave rise to new motifs in mythical narratives.One of these motifs is the snake-dragon motif. Used in Mesopotamian narratives to mean an imaginary snake or“dragon,”this motif is also known as a well-known epithet of the gods; it is rendered by the word“ušumgal.”Ušumgal, or Ušum, is also the venomous serpent-dragon bašmu. In Mesopotamian texts, the snake-dragon, shaped like a club, assumed a divine function and became part of the connection between the earth and the sky. Thus, the word ušumgal became a reflection of the idea of“God,”which, is formless and imaginary, yet lacking a form.Indeed, Enki, Enlil, An(u) and Marduk are among the great gods of Mesopotamia, and in their mythological narratives, they are addressed with the titles“Father of the Gods, ruler, father.”In most cities of Anatolia, the father is the pillar of the home.This idea is also present in the ancient history of Mesopotamia. It can be frequently seen in myths attributed to the gods. In other words, in this place where the Holy War continues, where good and evil struggle, it is actually the war of the gods that dominates these narratives, which we can say are an art. Those gods who possess protective and creative qualities, like a father seen as the pillar of the home, fight against the forces that create chaos for the well-being and happiness of their home that is, the world, and more broadly, the people subject to them. From the moment they emerge victorious, they surround themselves with beauty, much like a tree of life, or a serpent/dragon.
Benzer Tezler
- Mezopotamya mitolojisinde tufan olayı ve semavi dinlerdeki karşılığı
The flood event in Mesopotamian mythology and its equivalent in heavenly religions
ÖMER YİKİTLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ArkeolojiBitlis Eren ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ÖZDEMİR
- Eski Mezopotamya mitolojisi ile Kur'an kıssaları arasındaki paralel motiflerin karşılaştırılması
Comparison of parallel motifs between ancient Mesopotamian mythology and Quranic stories
MAHMUD ALKHAZOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKastamonu ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CABİR OSMANLI
- Bizans sanatında grifon tasvirleri
The griffin depictions in Byzantine art
NESLİHAN SÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sanat TarihiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ÇAYLAK TÜRKER
- Eski Babil dini
Ancient Babylonian religion
BÜŞRA ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TarihNecmettin Erbakan ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUAMMER ULUTÜRK