Engelli birey ve bakım veren ebeveyninin turizm sürecinde karşılaştıkları sorunların sosyolojik açıdan değerlendirilmesi
A sociological assessment of the problems faced by individuals with disabilities and their caregivers during the tourism process
- Tez No: 1007084
- Danışmanlar: DOÇ. ÇAĞDAŞ ÜMİT YAZGAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Engellilik, tarihin en eski dönemlerinden günümüze kadar varlığını sürdüren her toplumda dezavantaj olarak görülen bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Her dönemin toplum şartlarına göre ele alınmasının sonucu olarak çeşitli engellilik modellerinin ortaya çıktığı görülmektedir. Engelliliğin tarihsel sürecinde ortaya çıkan üç baskın model, geleneksel bakış açısını temsil eden ahlaki model, 18. yüzyılda tıp alanındaki gelişmelerle ortaya çıkan medikal model ve engelliliğin toplumsal boyutuna odaklanan sosyal modeldir. Engelli bireyler ve bakımını üstlenen ebeveynleri yaşadıkları toplumlarda sosyalleşme süreçlerinde dışlanma, ötekileştirilme ve damgalanma ile karşı karşıya kalabilmektedir. Sosyoloji bilimi engellilik konusunu çeşitli yaklaşımlarla ele almakta ve toplumsal düzeydeki kısıtlılıkların oluşturdukları durumlar üzerine odaklanmaktadır. Turizm faaliyetinin toplumla uyum ve olumlu ilişkiler kurma gibi etkileri bulunmaktadır. Engelli birey ve ebeveynleri dezavantajlarından dolayı turizm süreçlerinde birçok sorunla karşılaşabilmektedir. Sorunları derinlemesine bir biçimde analiz edilip, anlaşılabilmesi için bu araştırmada nitel araştırma yaklaşımı kapsamında görüşme tekniği kullanılmıştır. Nevşehir ilinde ikamet eden engelli birey ve ebeveyninin turizm faaliyetlerinde karşılaştıkları sorunları belirlemek amacıyla 15 ebeveynle yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiş ve yarı yapılandırılmış görüşme formundaki sorulara verilen cevaplar kayıt altına alınmıştır. Bu araştırmada engelli birey ve bakım veren ebeveyninin turizm sürecindeki sosyoekonomik düzey, ulaşım, fiziksel çevre koşullarından kaynaklanan, hizmet sağlayıcılarla ilişkili ve sosyal çevrenin yaklaşımı kaynaklı sorunlar olarak farklı temalar altında değerlendirilmiştir. Hem engelli birey hem de ebeveyninin ekonomik kısıtlılıklara rağmen turizm sürecine katılımları noktasında ulaşım sürecinde zorluklar yaşadıkları, fiziksel çevre koşullarından kaynaklı kısıtlılıklar sebebiyle tatil mekânlarının engelli bireye uygun ve yeterli olmadığı, hizmet personellerinin konu ile ilgili yeterli donanıma sahip olmadıkları, sosyal çevrenin engelli bireye yaklaşımından dolayı ise engelli ebeveynlerinin kendilerini dışlanmış hissettikleri sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Disability has emerged as a phenomenon perceived as a disadvantage in every society from the earliest periods of history to the present day. As a result of being examined according to the social conditions of each era, various disability models have emerged. Three dominant models in the historical trajectory of disability are the moral model, which represents the traditional perspective; the medical model, which arose with advances in medicine in the 18th century; and the social model, which focuses on the societal dimension of disability. Disabled individuals and the parents who assume their care may face exclusion, othering, and stigmatization in the socialization processes within their communities. Sociology approaches the issue of disability through various perspectives and focuses on situations created by constraints at the social level. Tourism activity has effects such as fostering harmony with society and cultivating positive relationships. Due to their disadvantages, disabled individuals and their parents encounter numerous problems in tourism processes. To analyze and understand these problems in depth, this study employed an interview technique within the scope of a qualitative research approach. In order to identify the problems faced by disabled individuals and their parents residing in Nevşehir during tourism activities, face-to-face interviews were conducted with 15 parents, and the answers to the questions in the semi-structured interview form were recorded. In this study, the problems of disabled individuals and caregiving parents in the tourism process were evaluated under different themes as issues arising from socioeconomic status, transportation, physical environmental conditions, relations with service providers, and the approach of the social environment. It was concluded that, despite economic constraints, both disabled individuals and their parents experience difficulties in the transportation process related to participation in tourism; that vacation venues are not suitable or sufficient for disabled individuals due to limitations stemming from physical environmental conditions; that service personnel lac adequate competence on the subject; and that the approach of the social environment toward disabled individuals causes parents to feel excluded.
Benzer Tezler
- Zihinsel ve fiziksel engelli bireylere bakım hizmeti veren aile üyelerinin yaşam doyumu ve bakım yüklerinin karşılaştırılması
Comparison the caregi̇ver burdens and life sati̇sfaction levels of family members those who give care to the physically challenged and those who give care to the mentally challenged
AYSEL COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Sosyal HizmetÜsküdar ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL BARIŞ
- Gündüz bakım hizmetlerinden yararlanan ve yararlanmayan engelli ailelerinin bakım yükü ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki: Denizli örneği
The relationship between the care burden and quality of life of families with disabilities who use and do not use day care services: The sample of Denizli
DOĞAN ÇAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal HizmetManisa Celal Bayar ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLTEN UÇAN
- Bedensel engelli çocuklara bakım veren aileleri etkileyen faktörlerin rehabilitasyonda aile işlevselliğine etkisi
The effect of factors affecting families with physically disabled children on family functionality i̇n rehabilitation
MERVE DEĞER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Fizyoterapi ve RehabilitasyonBaşkent ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRİ BARAN YOSMAOĞLU
- Engelli bireylere sahip ailelerin psikolojik sağlamlık ve bakıcı yük değerlendirmesi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between psychological strength and caregiving burden of families with disabled individuals
ARİF TEKYILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZ TAN
- Engelli bireye bakım veren depresyonu: Sistematik derleme çalışması
Disabled person caregiver depression: A systematic review study
BÜŞRA GÖNDELEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sosyal HizmetSakarya ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İHSAN KUTLU