Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) belirti şiddetinin dünya görüşü ve inanışlar üzerindeki etkisi
The impact of post traumatic stress disorder (PTSD) symptom severity on worldview and beliefs
- Tez No: 1007085
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞENUR KARAHAN YABANİGÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın temel amacı, travma sonrası stres belirtileri (TSSB) ile temel dünya varsayımları arasındaki ilişkide dindarlığın düzenleyici rolünün incelenmesidir. Araştırma, Janoff-Bulman'ın Parçalanmış Varsayımlar Kuramı'nın Türk örneklemindeki geçerliliğini test etmeyi ve kültürel bir faktör olan dindarlığın bu süreçteki etkisini nicel verilerle ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırmanın örneklemini, Türkiye'de ikamet eden ve çevrimiçi yöntemle ulaşılan 185 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formu, DSM-5 için Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi (PCL-5), Dünya Varsayımları Ölçeği (WAS) ve dindarlık düzeyini belirlemeye yönelik sorular kullanılmıştır. Travma öyküsü bildiren 143 katılımcı üzerinden yürütülen analizlerde, TSSB belirti şiddeti ile Kendilik Değeri varsayımı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki saptanmıştır. Buna karşın, TSSB şiddeti ile dış dünyaya yönelik varsayımlar (İyilik, Adalet, Şans ve Kontrol) arasında anlamlı bir ilişki belirlenmemiştir. Hiyerarşik regresyon analizi sonuçlarına göre, dindarlığın TSSB ve dünya varsayımları arasındaki ilişkide istatistiksel olarak anlamlı bir düzenleyici (moderatör) rol oynamadığı görülmüştür. Ancak, dindarlığın belirti şiddetinden bağımsız olarak Kendilik Değeri üzerinde pozitif bir temel etkisi olduğu ve bireyin öz-değer algısını destekleyen bir kaynak rezervi işlevi gördüğü belirlenmiştir. Ayrıca, eğitim düzeyinin hem Kendilik Değeri hem de İyilik varsayımları için güçlü bir pozitif yordayıcı olduğu saptanmıştır. Bulgular, Türkiye bağlamında travmatik sarsıntının dış dünya algısından ziyade benlik değeri üzerinden deneyimlendiğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
The primary objective of this study is to examine the moderating role of religiosity in the relationship between post-traumatic stress disorder (PTSD) symptoms and core world assumptions. The research aims to test the cross-cultural applicability of Janoff-Bulman's Shattered Assumptions Theory within a Turkish sample and to quantitatively define the impact of religiosity—a significant cultural factor—on this process. The study sample consisted of 185 participants residing in Turkey, reached via online platforms. Data collection tools included a Demographic Information Form, the PTSD Checklist for DSM-5 (PCL-5), the World Assumptions Scale (WAS), and questions assessing levels of religiosity. In the analyses conducted with 143 participants who reported a trauma history, a statistically significant negative correlation was found between PTSD symptom severity and the Self-Worth assumption. Conversely, no significant relationship was identified between PTSD severity and assumptions regarding the external world (Benevolence, Justice, Luck, and Control). Results of hierarchical regression analyses indicated that religiosity did not play a statistically significant moderating role in the relationship between PTSD and world assumptions. However, religiosity was found to have a significant positive main effect on Self-Worth independent of symptom severity, functioning as a resource reservoir that supports an individual's perception of self-value. Furthermore, level of education was identified as a strong positive predictor for both Self-Worth and Benevolence of the World assumptions. The findings suggest that in the Turkish context, traumatic disruption is experienced more through the erosion of self-worth than through changes in perceptions of the external world.
Benzer Tezler
- Yanık hastalarında aleksitimi ve mizaç özelliklerinin ağrı şiddeti, yaşam kalitesi ve travma sonrası stres bozukluğu gelişimi üzerine etkisi
The effect of alexithymia and temperament characteristics on the severity of pain, quality of life and posttraumatic stress disorder in burn patients
DİDEM ÖZKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF TATLIDİL YAYLACI
- Depremzedelerde travma sonrası stres bozukluğu ve travma sonrası büyümenin yordayıcısı olarak stresle başa çıkma stratejileri
Coping strategies as predictors of post-traumatic stress disorder and post-traumatic growth among earthquake survivors
MURAT ÇOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiGaziantep ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYYÜP ÖZKAMALI
- Kahramanmaraş merkezli deprem sonrası ergenlerde kendine zarar verme davranışı ve intihar olasılığında travma sonrası stres bozukluğu düzeyleri ve kronotipin aracı rolü
Levels of post-traumatic stress disorder and the mediating role of chronotype in non suicidal self- injury and suicide risk among adolescents after the earthquake centered in Kahramanmaraş
EDA DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMİHA CÖMERTOĞLU ARSLAN
PROF. DR. HATİCE ALTUN
- Prevalence rates of traumatic events, probable ptsd and predictors of posttraumatic stress and growth in a community sample from İzmi̇r
İzmir toplum örnekleminde travmatik olaylar ve olası TSSB yaygınlık oranları ile travma sonrası stres ve gelişim yordayıcıları
ERVİN GÜL
Doktora
İngilizce
2014
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAY KARANCI