Ensuring quality in architectural conservation: Process improvement in the practices of the Directorate General of Foundations in Türkiye
Mimari korumada kalitenin sağlanması: Türkiye'de Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün uygulamalarında süreçlerin iyileştirilmesi
- Tez No: 1007150
- Danışmanlar: PROF. DR. NERİMAN ŞAHİN GÜÇHAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kültürel Mirası Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mimari mirasın ve onunla ilişkili değerlerin korunması, ancak çağdaş koruma ilkeleriyle uyumlu müdahaleler aracılığıyla sağlanılabilmektedir. Bununla birlikte, koruma uygulamalarında miras değerlerinin korunması amaçlanmasına rağmen, hatalı gerçekleştirilen müdahaleler geri döndürülemez kayıplara yol açabilmektedir. Bu bağlamda, koruma müdahalelerinin niteliği ve onları şekillendiren süreçler, çağdaş miras araştırmaları alanı içerisinde kritik bir konu olarak ortaya çıkmaktadır. ICOMOS tarafından yayımlanan Avrupa Kalite İlkeleri Belgesi (2018, 2020'de revize edilmiştir), kaliteyi değer temelli ve süreç odaklı çok boyutlu bir çerçeve üzerinden kavramsallaştırmaktadır. Bu tez, söz konusu yaklaşımdan hareketle Ana Kriterler, Süreç, Kriterler ve Güçlendirici Etkenler olmak üzere dört birbirine bağlı bileşen etrafında yapılandırılmış analitik bir model geliştirmektedir. Araştırma, Türkiye'de mimari koruma alanındaki kaliteyi, ülkedeki önemli kurumsal aktörlerden biri olan ve uygulamaları sıklıkla eleştiriye konu olan Vakıflar Genel Müdürlüğü (VGM) üzerinden incelemektedir. Ampirik çalışma, Ankara'daki Arslanhane Cami, Ahi Elvan Cami ve Geneği Mescidi olmak üzere üç örnek incelemesine dayanmakta olup, uzmanlara yapılan derinlemesine görüşmelerle ve anket çalışmasıyla desteklenmektedir. Kalite unsuru; tanımlayıcı analiz, puanlama sistemi ve bütüncül kalite değerlendirme haritalamasını bir araya getiren katmanlı bir değerlendirme yöntemi kullanılarak kurumsal ve proje düzeyinde değerlendirilmiştir. Bulgular, VGM'nin koruma uygulamalarındaki sorunların proje bazlı değil, sistematik olduğunu göstermektedir. Tez, kurum ve proje ölçeğinde uygulanabilir Bütünleşik Kalite Çerçevesi ve Değerlendirme Modeli ortaya koymakta; VGM bağlamında daha yüksek kaliteye ulaşmanın, mevcut sistem içerisinde yapılacak sınırlı iyileştirmeler yerine, yönetim reformu, süreçlerin yeniden kurgulanması ve araştırmaya dayalı karar alma mekanizmalarına dayanan yapısal bir dönüşümü gerektirdiğini savunmakta ve kurumsal gelişim için dönüştürücü yol haritaları önermektedir.
Özet (Çeviri)
Conservation of architectural heritage and its associated values can only be ensured through interventions that align with contemporary conservation principles. However, despite the aim of conservation practices to preserve heritage values, improperly executed interventions may lead to irreversible loss. In this context, the quality of conservation interventions together with the processes that shape them emerges as a critical concern within the contemporary heritage discourse. Building upon the European Quality Principles Document (2018, revised in 2020) by ICOMOS, which conceptualize quality through a value-based and process-oriented multidimensional framework, this thesis develops an analytical model structured around four interrelated domains: Core Criteria, Process, Criteria, and Strengthening Drivers. The research investigates quality in architectural conservation within Türkiye, focusing on the practices of The Directorate General of Foundations (DGF), a major institutional actor frequently subject to professional criticism. The empirical study is grounded in three case studies of Arslanhane Mosque, Ahi Elvan Mosque, and Geneği Masjid in Ankara, and supported by in-depth interviews and a questionnaire with experts. A layered assessment methodology integrating descriptive analysis, scoring, and overall quality assessment data mapping is employed to evaluate quality at both institutional and project levels. The findings indicate that deficiencies in DGF conservation practices are systemic rather than project-specific. The thesis establishes an Integrated Quality Framework and Assessment Model applicable at both institutional and project scales, argues that higher quality outcomes in the DGF context requires structural transformation through governance reform, process reconfiguration, and research-based decision-making, and proposes transformative pathways for institutional improvement.
Benzer Tezler
- İç mekan tasarımında enerji ve su etkinliğinin değerlendirilmesi üzerine bir çalışma
A study on evaluation of energy and water effiency in interior design
BAŞAK ERİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KOÇLAR ORAL
- Düşük güçlü ve kayıplı kablosuz sensör ağlarında topolojinin ağ kurulumunda enerji tüketimine etkisi
The effect of network installation on low power and lossy wireless sensor networks on energy consumption
NAMIK CEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SIDDIKA BERNA ÖRS YALÇIN
- Optimizasyon tabanlı bir su kaynakları sistemi modelleme aracının geliştirilmesi ve çok amaçlı sektörel tahsise uygulanması
Development of an optimization-based modeling tool for water resources systems and application to multi-objective sectoral allocation
SALİM YAYKIRAN
Doktora
Türkçe
2025
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPASLAN EKDAL
- Tarihi ve doğal çevrelerde koruma turizm ilişkisi, Eyüp örneği
Protection-tourism relation in historical and natural environments: Eyüp case
BETÜL YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DİLEK ERDEN ERBEY
- Kentsel Miras Alanlarında Akıllı Sistemler Destekli Sürekli İzleme Modeli, Tarihi Yazd Kenti Örneği
Continuous monitoring model supported by smart systems in urban heritage areas: the case of historic city of Yazd
MASUD HATAMI
Doktora
Türkçe
2024
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURGAY KEREM KORAMAZ