Türkiye'de ihracata yönelik KDV iade sistemi
The VAT refund system for exports in Turkey
- Tez No: 1007149
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FİLİZ ERYILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı Türkiye'de ihracata yönelik Katma Değer Vergisi (KDV) iade sistemi ile ihracat arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada söz konusu ilişki makroekonomik bir perspektiften ele alınacak, ardından KDV iade sisteminin daha etkin ve verimli hale getirilebilmesi için yapılabilecek düzenlemeler değerlendirilecektir. Bu kapsamda sistemin ihracat üzerindeki olumlu etkisinin nasıl güçlendirilebileceğine yönelik bir analiz sunulacaktır. Çalışmanın ilk bölümünde KDV'nin teorik çerçevesi ortaya konulmuş, ikinci bölümde ise ihracat ile KDV arasındaki ilişki ele alınarak ihracata yönelik KDV iade sisteminin hukuki altyapısı, iade yöntemleri, vergi inceleme raporlarının rolü ve teminat uygulamaları incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Türkiye'de ihracata yönelik KDV iade sistemine ilişkin istatistikler incelenerek bir dokümantasyon analizi gerçekleştirilmiştir. Bu bölümde ayrıca reel ihracat, dâhilde alınan KDV tahsilatı ve KDV iade tutarlarına ilişkin veriler kullanılarak ampirik bir analiz gerçekleştirilmiştir. Söz konusu değişkenler arasındaki nedensellik ilişkileri Toda–Yamamoto nedensellik testi yardımıyla analiz edilmiştir. Dokümantasyon analizi kapsamında elde edilen bulgular, Türkiye'de KDV iade sisteminin ihracatın desteklenmesinde önemli bir politika aracı olduğunu ancak uygulamada çeşitli sorunların ortaya çıkabildiğini göstermektedir. Ampirik analiz sonuçları ise KDV iadeleri ile reel ihracat arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisinin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca reel ihracattan dâhilde alınan KDV tahsilatına doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, Türkiye'de KDV iade mekanizması ile ihracat faaliyetleri arasında karşılıklı bir etkileşim bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bu çerçevede bulgular, Türkiye'de KDV iade mekanizmasının ihracat ve üretim süreciyle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu durum ihracata yönelik üretimde, yurt içi ara malı ve girdi kullanımını artırmaya yönelik makroekonomik politikaların artırılmasının, dâhilde alınan KDV tahsilatı ve KDV iade mekanizmasının iktisadi etkisini güçlendirebileceğine işaret etmektedir. Ayrıca çalışma kapsamında KDV iade sisteminin daha etkin işlemesine yönelik bazı politika önerileri geliştirilmiştir. Bu kapsamda KDV iadesi risk analizi sisteminin güçlendirilmesi ve elektronik sistemler arasındaki veri entegrasyonunun geliştirilmesi, sisteme veri girişi aşamasındaki otomatik kontrol mekanizmalarının artırılması ve KDV iade sistemine ilişkin rehberlik faaliyetlerinin güçlendirilmesinin; iade sürecinde vergi güvenliğinin sağlanmasına ve iade işlemlerinin daha hızlı gerçekleştirilmesine katkı sağlayarak KDV iadesinin ihracat üzerindeki olumlu etkisini güçlendirebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the relationship between the Value Added Tax (VAT) refund system for exports and exports in Türkiye. From a macroeconomic perspective, it evaluates potential regulatory improvements to enhance the efficiency and effectiveness of the VAT refund system. The study also analyzes how the system's positive impact on exports can be further strengthened. The first section presents the theoretical framework of VAT, while the second section explores the relationship between exports and VAT, focusing on the legal framework of the export-oriented VAT refund system, refund methods, the role of tax inspection reports, and guarantee mechanisms. The third section provides a documentation analysis based on statistics related to the export-oriented VAT refund system in Türkiye. Additionally, an empirical analysis is conducted using data on real exports, domestically collected VAT revenues, and VAT refund amounts. The causal relationships among these variables are analyzed using the Toda–Yamamoto causality test. The documentation analysis indicates that the VAT refund system in Türkiye is an important policy instrument for supporting exports, although certain practical challenges may arise in its implementation. The empirical results reveal a bidirectional causal relationship between VAT refunds and real exports. Moreover, a unidirectional causal relationship is identified from real exports to domestically collected VAT revenues. These findings suggest a reciprocal interaction between the VAT refund mechanism and export activities in Türkiye. Within this framework, the results indicate that the VAT refund mechanism in Türkiye is closely linked to both export activities and the production process. This implies that strengthening macroeconomic policies aimed at increasing the use of domestically produced intermediate goods and inputs in export-oriented production could enhance the economic impact of domestically collected VAT revenues and the VAT refund mechanism. Furthermore, the study develops several policy recommendations to improve the effectiveness of the VAT refund system. It concludes that strengthening the VAT refund risk analysis system, improving data integration across electronic systems, increasing automated control mechanisms at the data entry stage, and enhancing guidance services related to the VAT refund system could help ensure tax security and accelerate refund processes, thereby reinforcing the positive impact of VAT refunds on exports.
Benzer Tezler
- İhracatı teşvik politikaları ve Türkiye'de tekstil ve hazır giyim sektörünün ihracata yönelik teşviğine dair politika önerileri
Başlık çevirisi yok
HASAN PARILTI
- İhracatta KDV iade sistemi
Vat rebate system of export in Turkey
METİN ÖCAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Maliyeİstanbul Aydın ÜniversitesiMuhasebe ve Finansal Yönetim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MERAL FIRAT
- Türkiye'de katma değer vergisinde ihracat istisnası ve ekonomiye etkisi
Export exception at value added tax i̇n Turkey and its economic effect
GÜZİN ŞENOL
- İhracatı teşvik tedbirleri ve ihracatta kdv istisnası uygulamaları
Exportation incitement measures and vat exception applications in exportation
MEHMET ÇELİK
- Türkiye'de ihracatta KDV iade sistemi ve denetimi: Yozgat ili örneği
KDV returns and control system in exports in Turkey: Example of Yozgat province
BEKİR ÖZER