İstihbarat, gözetleme ve keşif (İGK) görevi için insansız deniz aracı (İDA) seçiminin çok kriterli karar verme yaklaşımı ile belirlenmesi
Determining the selection of unmanned surface vehicle (USV) for intelligence, surveillance and reconnaissance (ISR) missions using a multi-criteria decision-making approach
- Tez No: 1007258
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERİM PAKER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Savunma ve Savunma Teknolojileri, Denizcilik, Defense and Defense Technologies, Marine
- Anahtar Kelimeler: Askeri savunma, Çok kriterli karar verme, Military defense, Multi criteria decision making
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Denizcilikte Emniyet, Güvenlik ve Çevre Yönetim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
21. yüzyıl deniz harekât ortamında yaşanan teknolojik gelişmeler, İnsansız Deniz Araçlarını (İDA) modern donanmalar için kritik bir kuvvet çarpanı hâline getirmiştir. Özellikle İstihbarat, Gözetleme ve Keşif (İGK) görevlerinde, personel riskinin azaltılması, sürekli durumsal farkındalık sağlanması ve operasyonel sürdürülebilirlik açısından İDA'ların önemi giderek artmaktadır. Bu çalışmanın amacı, deniz harekât ortamında İGK görevlerinde kullanılacak en uygun İDA platformunun seçimine yönelik bilimsel, sistematik ve uygulanabilir bir karar destek modeli geliştirmektir. Bu kapsamda; Operasyonel Etkinlik, Teknik Performans, Lojistik Desteklenebilirlik, Güvenlik ve Maliyet olmak üzere beş ana kriter ve bu kriterlere bağlı yirmi altı alt kriterden oluşan bir hiyerarşik yapı oluşturulmuştur. Kriterlerin göreli önem düzeylerinin belirlenmesi sürecinde, Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ile belirsizliklerin daha etkin biçimde modellenmesine olanak tanıyan Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (B-AHP) bütünleşik olarak kullanılmıştır. Uzman görüşlerine dayalı analizler sonucunda, her iki yöntemde de Operasyonel Etkinlik kriterinin en yüksek önceliğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Alt kriterler düzeyinde ise siber güvenlik, görev süresi ve gizlilik unsurlarının, maliyet ve hız gibi geleneksel performans göstergelerine kıyasla daha belirleyici olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, İGK görevlerine yönelik İDA seçiminde teknik kapasitenin ötesinde; siber dayanıklılık, gizlilik, operasyonel sürdürülebilirlik ve sistem entegrasyon yeteneklerine öncelik verilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, savunma sanayii tedarik süreçleri için bilimsel temelli ve uygulanabilir bir karar destek yaklaşımı sunarak literatüre özgün bir katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Technological advancements in the 21st century have fundamentally transformed the maritime operational environment, positioning Unmanned Surface Vehicles (USVs) as a critical force multiplier for modern naval forces. Particularly in Intelligence, Surveillance, and Reconnaissance (ISR) missions, USVs have gained increasing importance due to their ability to reduce personnel risk, enhance persistent situational awareness, and ensure operational sustainability. The primary objective of this study is to develop a scientific, systematic, and practical decision-support model for selecting the most suitable USV for ISR missions in a maritime operational context. Within this scope, a hierarchical structure has been established comprising five main criteria—Operational Effectiveness, Technical Performance, Logistical Supportability, Security, and Cost—and twenty-six subcriteria linked to these criteria. The Analytic Hierarchy Process (AHP), one of the Multi-Criteria Decision Making methods, and the Fuzzy Analytic Hierarchy Process (B-AHP), which allows uncertainties to be modelled more effectively, were used in an integrated manner to determine the relative importance levels of the criteria. Based on expert opinion analyses, it was determined that the Operational Effectiveness criterion had the highest priority in both methods. At the sub-criterion level, it was determined that cyber security, mission duration, and confidentiality were more decisive factors compared to traditional performance indicators such as cost and speed. The findings demonstrate that USV selection for ISR missions should prioritize not only technical capabilities but also cyber resilience, operational sustainability, and system integration. Accordingly, this study contributes to the literature by providing a scientifically grounded and practically applicable decision-support framework for defense acquisition processes.
Benzer Tezler
- Anlık istihbarat, gözetleme ve keşif ihtiyaçları için mini insansız hava araçlarının yer kontrol istasyonlarının seçimi
Allocation of mini unmanned aerial vehicles for instant intelligence, surveillance and reconnaissance (ISR) requests
ÖMER FARUK KURBAN
- İHA platform kriterlerinin Entropi ve TOPSIS yöntemleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of the UAV platform criteria with Entropy and TOPSIS methods
AHMET ALEMDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerMilli Savunma Üniversitesiİstihbarat Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET NACİ ÜNAL
- 21. YÜZYIL HAREKÂT ORTAMINDA SİBER ALANIN İSTİHBARAT GÖZETLEME KEŞİF MAKSATLI KULLANIMI
ISR Activities in the Cyberspace of 21st Century Operational Environment
SÜFYAN KADİR KIVAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Uluslararası İlişkilerMilli Savunma Üniversitesiİstihbarat Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TOLGA ÖZ
- Kolluk kuvvetlerinin istihbarat temininde başvurabileceği İnsansız Hava Araçları (İHA) ve bu açıdan uygun İHA özelliklerinin araştırılması
Unmanned Aerial Vehicles (UAVS) that can be used by law enforcement forces in gathering intelligence and search for suitable UAV features in this respect
RAFET BAŞTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Kamu YönetimiHarp Akademileri KomutanlığıUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TOLGA YARMAN
- Türkiye'nin terörle mücadelesinde insansız hava araçlarının istihbarat temelli kullanımının etkinliği
The efficiency of the intelligence-based use of unmanned aeries in Turkey's fight against terrorism
MÜCAHİT AKPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Siyasal Bilimlerİstanbul Aydın ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT JANE