A foucauldian analysis of social production of disease: The case of fibromyalgia
Hastalığın toplumsal üretiminin foucaultcu bir analizi: Fibromiyalji örneği
- Tez No: 1007275
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ MÜCEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, Sosyoloji, Political Science, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Söylem analizi, Discourse analysis
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma hastalığa, bedende keşfedilmeyi bekleyen doğal bir öz olarak değil, bilgi, iktidar ve öznellik ilişkilerinin tarihsel dönüşümleri içinde kurulan bir bilgi nesnesi olarak yaklaşmaktadır. Foucaultcu söylem analizine dayanan bu çalışma, tıp dergileri, meclis tartışmaları, resmi halk sağlığı belgeleri ve hasta örgütleri arşivlerini inceleyerek tıbbi bilginin somut toplumsal sorunlarla nasıl iç içe geçtiğini ve bu süreçte bedenin okunabilir ve müdahale edilebilir kılındığı norm ve teknikleri tesis ederek kendi üretim koşullarını nasıl dönüştürdüğünü ortaya koymaktadır. Fibromiyalji, tıbbi açıdan tartışmalı statüsü ve nesnel bir lezyondan yoksun oluşuyla, yerleşik hastalık kategorilerinde görünmez kalan bu toplumsal üretim sürecini açığa çıkardığı için çalışmanın dayandığı örnek olarak seçilmiştir. Çalışma, hastalığın toplumsal üretimini yirminci yüzyıl tıbbında üç farklı epistemik zemin üzerinden analiz etmektedir: somatik, psikosomatik ve istatistiksel. Somatik zeminde hastalık görünür bir lezyona sabitlenir; insan, sınıflı bir toplumda çalışan beden olarak konumlandırılır ve tıbbi uzmanlık ulusal üretkenliği artırmak amacıyla nüfus sağlığını ve çalışma kapasitesini yönetmekle yükümlü bir otorite olarak örgütlenir. Psikosomatik zeminde hastalığın özü bedenden ruhsal yaşama kayar, öznellik ise duygu ve toplumsal ilişkiler üzerinden anlaşılırlık kazanır. Burada toplum organik bir bütün olarak kavranırken tıp, bireyleri toplumsal çevrelerine uyum sağlamaya yönlendirerek terapötik biçimde işlev görür. İstatistiksel zeminde ise hastalık nüfus ortalamasından bir sapma olarak tanımlanır. Öznellik risk profilleri etrafında şekillenirken, sağlıklı olma sorumluluğu bireyselleşir ve neoliberal düzende tüketicinin sağlık sigortası, beslenme ile yaşam tarzına ilişkin piyasa tercihlerine devredilir. Hastalığı doğal bir veri olarak değil, bir toplumsal üretim süreci olarak tarihselleştiren bu çalışmanın amacı, deneyimimizi kuran ve bizi biz yapan iktidar ilişkilerini sorgulamaya açmaktır.
Özet (Çeviri)
This study argues that disease is not a natural entity awaiting discovery within the body, but an object historically constituted through shifting configurations of power, knowledge, and subjectivity. Drawing on Foucauldian discourse analysis of medical journals, parliamentary debates, official public health documents, and patient advocacy materials, it examines how medical knowledge emerges in relation to concrete social problems and, in turn, reshapes the power relations conditioning its production by establishing the norms and techniques through which the body becomes legible and correctable. Fibromyalgia, a condition lacking an objective lesion, is selected as the exemplary case because it renders visible this ordinarily concealed process of social production. The study identifies three grounds of intelligibility across which disease has been produced in twentieth-century medicine. On the somatic ground, disease is anchored to a visible lesion, framing the human being as a laboring body within a class society where medical authority arbitrates national productivity and population fitness. On the psychosomatic ground, pathology is anchored in psychic life, producing a subject intelligible through emotions and social relations. Here, society is framed as an organic whole, and medicine operates therapeutically, guiding individuals to adjust to their social environment. On the statistical ground, disease becomes a deviation from a population average. Personhood coalesces around risk profiles, and responsibility shifts toward prudent market choices of health-conscious consumers within a neoliberal social order. By historicizing disease as a process of social production, this study opens to critical scrutiny the power relations that structure our experience in the present.
Benzer Tezler
- Sosyal hizmet disiplinine felsefi bir eleştiri: Foucaultcu bir sorgulama
A philosophical critique of social work discipline: A foucauldian inquiry
KÜBRA ARSLAN AYDİLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
FelsefeKastamonu ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL KİBAR KAVUŞ
- Intimacy in neoliberal Turkey: A discourse analysis
Neoliberal Türkiye'de mahremiyet: Bir söylem analizi
ÖZLEM YILDIZ
Doktora
İngilizce
2018
SosyolojiBahçeşehir ÜniversitesiSinema ve Medya Araştırmaları Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLAY ULUSOY
- Rethinking agricultural communication in the context of power/knowledge: Socialization of digital agriculture in Geyve
Tarımsal ı̇letı̇şı̇mı̇ bilgi/iktidar bağlamında yenı̇den düşünmek: Geyve'de dı̇jı̇tal tarımın sosyalleşmesı̇
KÜBRA SULTAN YÜZÜNCÜYIL
Doktora
İngilizce
2024
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİME YÜCEL BOURSE
- Demokrasi ve halkla ilişkiler: Türkiye'de halk ve vatandaş kavramlarının tarih boyunca kırılmaları
Democracy and public relations: Breaking the concept of people and citizens from the republic to the present
REYHAN YILDIZ KAYADEVİR
Doktora
Türkçe
2024
İletişim BilimleriGazi ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA İLKAY İŞLER
- Suriyeli mültecilerin siyasal söylemdeki yeri (2011-2016): Türkiye örneği
Syrian refugees in political discourse (2011-2016) : The Turkish case
ECE ÇİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Uluslararası İlişkilerEskişehir Osmangazi ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BURCU TOĞRAL KOCA