Mobil elektronik haberleşme hizmetlerinin özel kişilere gördürülme usulleri ve hukuksal rejimi
Authorization of private persons and the legal regime for the provision of mobile electronic communication services
- Tez No: 1007336
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA AYHAN TEKİNSOY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Bilişim hukuku, İdare hukuku, Information lav, Administrative law
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mobil elektronik haberleşme hizmetleri, yüksek yatırım maliyetleri, sınırlı frekans kaynakları ve hızla değişen teknolojik yapısı nedeniyle idare hukuku bakımından özel bir inceleme alanı oluşturmaktadır. Bu hizmetlerin kamu hizmeti niteliği taşıması, idarenin düzenleme ve gözetim yetkilerini ön plana çıkarırken; hizmetin fiilen özel kişiler tarafından yürütülmesi, yetkilendirme usullerinin hukuki niteliğinin ve sınırlarının açık biçimde ortaya konulmasını gerekli kılmaktadır. Türkiye'de mobil elektronik haberleşme hizmetlerinin özel kişilere gördürülmesine ilişkin hukuki yapı, tarihsel süreç içerisinde farklı yetkilendirme modelleri üzerinden şekillenmiş; bu modeller, zaman içinde teknik ve iktisadi gelişmelerin etkisiyle önemli dönüşümler geçirmiştir. Bu çerçevede, mobil haberleşme hizmetlerinin özel kişilere gördürülmesi sürecinin başlangıçta özel hukuk hükümleri çerçevesinde kurulan gelir paylaşımı sözleşmelerine dayandığı; daha sonra bu sözleşmelerin imtiyaz sözleşmelerine dönüştürülmesiyle idare hukuku alanına dâhil edildiği görülmektedir. İmtiyaz sözleşmeleri yoluyla tesis edilen bu hukuki bağ, idare ile özel kişi arasındaki ilişkinin niteliğini değiştirmiş; işletmecinin üstlendiği riskler ile idarenin sözleşme süresince ve sonunda sahip olduğu yetkiler bakımından klasik kamu hizmeti anlayışına özgü unsurları bünyesinde barındırmıştır. Bununla birlikte, mobil haberleşme teknolojilerindeki gelişmeler ve sektörün yapısı, bu sözleşme modelinin uzun vadede ne kadar sürdürülebilir ve değişimler karşısında gecikmeksizin uyarlanabilir olduğu hususlarında şüpheyle yaklaşılmasına neden olmuştur. Mobil haberleşme hizmetlerinin yürütülmesinde temel girdi niteliğini haiz olan frekans kaynağının kamu malı niteliği, yetkilendirme sürecinde idarenin sahip olduğu takdir yetkisini güçlendirmiştir. Frekans tahsisinin kural olarak ihale yoluyla yapılması, mobil hizmetlerin yetkilendirilmesine ilişkin süreçlerin, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkeleriyle ilişkilendirilmesini gerektirmiştir. Bu çerçevede, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununa dayanılarak mobil elektronik haberleşme hizmetlerinin sunumunda frekans kullanım hakkının verilmesi esasının benimsenmesi, yetkilendirme rejiminde önemli bir kırılma noktası oluşturmuştur. Ancak anılan Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olan imtiyaz sözleşmelerinin varlığını sürdürmesi, farklı mobil teknolojiler için de olsa, mobil haberleşme alanında imtiyaz sözleşmeleri ile kullanım hakkı verilmesi usulünün bir arada yürütülmesini zorunlu kılmıştır. Bu çalışma, mobil elektronik haberleşme hizmetlerinin özel kişilere gördürülmesine ilişkin yetkilendirme usullerini, tarihsel gelişim süreci, teknik ve iktisadi koşullar ile kamu hizmeti ilkeleri ışığında ele almakta; imtiyaz sözleşmeleri ile kullanım hakkı verilmesi usulünün hukuki niteliğini, kapsamını ve sonuçlarını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışma sonucunda, mobil elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin yetkilendirme rejiminin, kullanım hakkı verilmesi usulü çerçevesinde yeniden oluşturulduğu; bu süreçte idarenin düzenleme yetkileri ile özel kişinin yetkilendirmeden doğan hak ve yükümlülükleri arasındaki dengenin, teknoloji ve piyasa koşullarındaki değişimler doğrultusunda güncellendiği ve imtiyaz sözleşmelerinin tamamlayıcı ve istisnai bir hukuki rol üstlendiği ortaya konulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Mobile electronic communications services constitute a distinct field of analysis within administrative law due to their high investment costs, the scarcity of radio spectrum, and their rapidly evolving technological structure. While the public service nature of these services brings the regulatory and supervisory powers of the administration to the forefront, the fact that they are effectively provided by private undertakings necessitates a clear determination of the legal nature and limits of the authorisation procedures applied in this field. In Türkiye, the legal framework governing the provision of mobile electronic communications services by private parties has developed through different authorisation models over time, each undergoing significant transformation in response to technological and economic developments. In this context, the provision of mobile communications services by private undertakings was initially based on revenue-sharing agreements governed by private law. Subsequently, these agreements were transformed into concession contracts, thereby bringing the relationship between the administration and private operators within the scope of administrative law. The concession-based model altered the legal character of this relationship by allocating demand and supply risks to the operator while granting the administration extensive regulatory powers throughout the contract period and, in particular, rights over the infrastructure at the end of the concession term. However, the continuous evolution of mobile communications technologies and the structural characteristics of the sector have raised questions regarding the long-term flexibility and sustainability of this contractual model. The legal classification of radio spectrum as a scarce public resource has significantly reinforced the discretionary powers of the administration in the authorisation process. The assignment of spectrum, as a rule, through competitive tendering procedures has directly linked the authorisation of mobile services to the principles of public procurement law and the efficient use of public resources. In this respect, the adoption of a system based on the granting of individual rights of use for radio spectrum under Law No. 5809, largely inspired by the European Union regulatory framework, has constituted a major turning point in the authorisation of mobile electronic communications services. Nevertheless, the continued validity of concession contracts concluded prior to the entry into force of Law No. 5809 has necessitated a joint examination of concession contracts and individual rights of use within the same regulatory environment. This thesis examines the authorisation procedures applicable to the provision of mobile electronic communications services by private parties in light of their historical development, technical and economic dynamics, and fundamental public service principles. It provides a comparative analysis of concession contracts and individual rights of use for radio spectrum with regard to their legal nature, scope, and consequences. As a result of this analysis, the study demonstrates that the authorisation framework for mobile electronic communications services has been restructured around the granting of individual rights of use, leading to a recalibration of the balance between the regulatory powers of the administration and the rights and obligations arising from authorisation in accordance with technological progress and market conditions. Within this framework, concession contracts are shown to have assumed a complementary and exceptional legal role rather than constituting the primary authorisation model.
Benzer Tezler
- Resource allocation mechanisms for end-to-end delay optimization of 5G URLLC services
5G URLLC hizmetlerinin uçtan uca gecikme optimizasyonu için kaynak aktarım mekanizmaları
HASAN ANIL AKYILDIZ
Doktora
İngilizce
2024
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN ALİ ÇIRPAN
DR. İBRAHİM HÖKELEK
- Dynamic optimization of radio resource management in LTE-based high-speed railway wireless networks
LTE tabanlı hızlı demiryolu kablosuz ağlarda radyo kaynak yönetiminin dinamik optimizasyonu
ALİ HÜSEYİN RÜSTEM
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN ALİ ÇIRPAN
- Designing an enhanced user authenticated key management scheme for 6G-based industrial applications
6G tabanlı endüstriyel uygulamalar için gelişmiş kullanıcı doğrulamalı anahtar yönetim planı tasarlama
IJAZ UL HAQ DARMAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Gelişim ÜniversitesiElektrik ve Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSARIA KARIM MAHMOOD MAHMOOD
- İnternette elektronik ticaret ortamı sağlayan aracı hizmet sağlayıcıların yükümlülükleri ve alıcıya karşı hukukî sorumluluğu
Obligations and legal liability towards the buyer of intermediary service providers providing an electronic commerce environment on the internet
REYHAN ÇELENKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HukukGalatasaray ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHTAP İPEK İŞLETEN
- AI-enhanced dynamic preemptive resource allocation in next generation cellular networks
Yeni nesil hücresel ağlarda yapay zeka destekli dinamik öncelikli kaynak tahsisi
EGE ENGİN
Doktora
İngilizce
2025
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN ALİ ÇIRPAN