Sistematik risk ve pay getirileri senkronizasyonu: Faktör modellerinden yeni bakış açıları
Systematic risk and stock return synchronization: New perspectives from factor models
- Tez No: 1007374
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞABAN NAZLIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonometri, Ekonomi, Econometrics, Economics
- Anahtar Kelimeler: Ampirik portföy, Menkul kıymetler borsası, Modern portföy teorisi, Pazar riski, Portföy riski, Risk portföy yönetimi, Uluslararası portföy, Empirical portfolio, Stock exchange, Modern portfolio theory, Market risk, Portfolio risk, Risk portfolio management, International portfolio
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Finansman Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Finans Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Türkiye sermaye piyasasında sistematik riskin yapısını ve dinamiklerini incelemeye yönelik olarak, geleneksel yaklaşımların ötesine geçen faktör modelleri temelli bütüncül bir çerçeve sunmaktadır. Özellikle Borsa İstanbul'da işlem gören BİST-30 pay senetleri üzerinde odaklanan çalışma, sistematik ve sistematik olmayan risk bileşenlerini; statik, dinamik ve kantil faktör modelleri aracılığıyla çok boyutlu bir perspektifle ayrıştırmaktadır. Geleneksel modellerin aksine, bu çalışmada kullanılan Kantil Faktör Modeli (QFM), getiri dağılımının uç noktalarında (kuyruklarda) sistematik riskin sergilediği asimetrik davranışları analiz etme imkânı tanımaktadır. Elde edilen ampirik bulgular, geleneksel faktör modellerinin normal piyasa koşullarında sistematik riski başarılı bir şekilde açıkladığını; ancak kriz (ayı piyasası) ve coşku (boğa piyasası) dönemlerinde risk yapısının belirgin bir yapısal değişime uğradığını ortaya koymaktadır. Varyans ayrıştırması sonuçları, sistematik riskin açıklayıcılık gücünün Ters-U deseni izlediğini; medyan kantilde zirveye ulaşan piyasa senkronizasyonunun, uç kantillerde zayıfladığını ve yerini firmaya özgü risklere bıraktığını kanıtlamaktadır. Tahmin edilen faktörlerin ekonomik temelleri incelendiğinde; Ülke Risk Primi (CDS) ve Küresel Risk İştahı (VIX) değişkenlerinin ana risk sürükleyicileri olduğu, buna karşılık enflasyonist dinamiklerin özellikle boğa piyasası rejimlerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, yatırımcılar ve portföy yöneticileri için ortalama beta yaklaşımının yanı sıra, piyasa rejimlerine duyarlı dinamik risk yönetimi stratejilerinin önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis presents a holistic framework based on factor models that goes beyond traditional approaches to examine the structure and dynamics of systematic risk in the Turkish capital market. Focusing specifically on BIST-30 stocks traded on Borsa Istanbul, the study decomposes systematic and idiosyncratic risk components from a multidimensional perspective using static, dynamic, and quantile factor models. Unlike conventional models, the Quantile Factor Model (QFM) employed in this study allows for the analysis of the asymmetric behavior of systematic risk at the tails of the return distribution. The empirical findings indicate that traditional factor models successfully explain systematic risk under normal market conditions; however, the structure of risk undergoes a significant structural change during crisis (bear market) and exuberance (bull market) periods. Variance decomposition results reveal that the explanatory power of systematic risk follows an inverted U-shaped pattern, where market synchronization peaks at the median quantile but weakens at the extreme quantiles, giving way to firm-specific risks. An examination of the economic foundations of the estimated factors shows that the Country Risk Premium (CDS) and Global Risk Appetite (VIX) are the main drivers of risk, while inflationary dynamics are particularly influential during bull market regimes. These findings highlight the importance for investors and portfolio managers of adopting dynamic risk management strategies that are sensitive to market regimes, in addition to the conventional average beta approach.
Benzer Tezler
- Türkiye pay piyasalarında yatırımcı duyarlılığı ve belirleyicileri
Investor sentiment and its determinants in Turkish stock market
KAĞAN KARADEMİR
- Pay getirileri üzerinde Ar-Ge yoğunluğu ve net dağıtım verimi etkisinin stratejik netlik hipotezi bağlamında incelenmesi: Nasdaq-100'de bir uygulama
Examining the effects of R&D intensity and net payout yield on stock returns within the framework of the strategic clarity hypothesis: An application on the Nasdaq-100
MEHMET MAZAK
Doktora
Türkçe
2026
MaliyeSüleyman Demirel ÜniversitesiBankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERPİL SENAL
- Essays on asset pricing and downside risk
Finansal varlık fiyatlandırmasında kayıp riski ve önemi
USMAN MUHAMMED UMER
- Global ekonomide portföy yatırımları analizi
Portfolio investments analysis in global economics
ÖMER KÖROĞLU
- Risk algısı ve demografik özelliklerin yatırımcı davranışlarına etkisi üzerine ampirik bir çalışma
Impact of risk perception and demographic factors on individual investors' behavior: An empirical analysis
FATİH SAĞLIK
