Yetişkinlerin çevreye yönelik davranışları, iklimdeğişikliği endişeleri ve ilişkili faktörler
Adults' environmental behaviors, climate change worries, and related factors
- Tez No: 1007634
- Danışmanlar: PROF. DR. SAİME EROL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Halk Sağlığı, Nursing, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Çevre, çevreye yönelik davranış, iklim değişikliği, iklim değişikliği endişesi, Environment, environmental behavior, climate change, climate change worry
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, yetişkinlerin çevresel davranışlarını, iklim değişikliği ile ilgili endişelerini ve bunlarla ilişkili faktörleri belirlemeyi amaçladı. Gereç ve Yöntem: Araştırma, tanımlayıcı, ilişki arayıcı yöntem ile İstanbul'un iki mahallesindeki Aile Sağlığı Merkezlerine (ASM) yürütüldü. Araştırmanın evrenini iki ASM'ye kayıtlı 30.000 yetişkin, örneklemi ise tabakalı ve kolayda örnekleme yöntemleri ile seçilen 514 yetişkin oluşturdu. Veriler, anket uygulama yöntemi, gerekli durumlarda yüz yüze görüşme yoluyla Sosyo-demografik Özellikler Formu, Çevre Davranış Ölçeği (ÇDÖ) ve İklim Değişikliği Endişe Ölçeği (İDEÖ) kullanılarak toplandı. Analizler SPSS programında normallik testleri, tanımlayıcı istatistikler, t-testi, ANOVA, Tukey HSD, Pearson korelasyon ve eta-kare analizleri ile yapıldı. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 36,02±13,80 yıl olup, %57,1'i kadındı. Çevresel Davranış Ölçeği puanları (59,69±12,85), genel olarak olumlu çevresel davranışlara işaret etti. Eğitim düzeyi düşük, orta/ileri yaş grubundaki ve işsiz bireylerin ÇDÖ puanları istatistiksel olarak anlamlı daha düşüktü (p<0,05). İklim Değişikliği Endişe Ölçeği puanları (33,10±11,04) orta düzeyde endişeyi gösterdi; bekar ve ağırlıklı olarak kırsal bölgede yaşayan bireylerde puanlar anlamlı daha düşüktü (p<0,05). Çevre Davranış Ölçeği ile İklim Değişikliği Endişe Ölçeği arasında orta düzeyde pozitif bir korelasyon bulundu (r=0,50; p<0,05). Sonuç: Çevresel farkındalığın artırılması ve iklim değişikliği endişelerinin yapıcı şekilde ele alınması, çevre sağlığını destekleyebilir. Bu süreçte halk sağlığı hemşireleri eğitim, savunuculuk ve danışmanlık yoluyla önemli bir rol üstlenmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to determine adults' environmental behaviors, their concerns related to climate change, and the factors associated with these variables. Materials and Methods: This descriptive and correlational study was conducted in Family Health Centers (FHCs) located in two neighborhoods of Istanbul. The study population consisted of approximately 30,000 adults registered at the two FHCs, while the sample comprised 514 adults selected using stratified and convenience sampling methods. Data were collected through a questionnaire survey and, when necessary, face-to-face interviews using the Sociodemographic Characteristics Form, the Environmental Behavior Scale (EBS), and the Climate Change Worry Scale (CCWS). Statistical analyses were performed using SPSS software and included tests of normality, descriptive statistics, independent samples t-tests, one- way analysis of variance (ANOVA), Tukey's HSD post-hoc test, Pearson correlation analysis, and eta-squared effect size calculations. Statistical significance was set at p<0.05. Results: The mean age of the participants was 36.02±13.80 years, and 57.1% were female. The mean Environmental Behavior Scale score (59.69±12.85) indicated generally positive environmental behaviors. Participants with lower educational levels, those in middle and older age groups, and unemployed individuals had significantly lower EBS scores (p<0.05). The mean Climate Change Worry Scale score (33.10±11.04) reflected a moderate level of concern. Significantly lower CCWS scores were observed among single participants and those predominantly residing in rural areas (p<0.05). A moderate, positive correlation was found between environmental behaviors and climate change worry (r=0.50; p<0.05). Conclusion: Enhancing environmental awareness and addressing climate change-related concerns in a constructive manner may contribute to the promotion of environmental health. In this process, public health nurses play a crucial role through education, advocacy, and counseling in fostering environmentally responsible behaviors and supporting climate change adaptation efforts.
Benzer Tezler
- Türkiye'de okul öncesi eğitim programlarının (1952-2024) afet dirençliliği bakımından incelenmesi, oyun tabanlı afet farkındalık etkinlikleri
Analysis of preschool education programs in Türkiye (1952-2024) in terms of disaster resilience, play-based disaster awareness
ESEN AYANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu Yönetimiİstanbul Teknik ÜniversitesiAfet ve Acil Durum Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NİLGÜN OKAY
- Yetişkinlerde iklim değişikliği farkındalık düzeyi üzerine bir inceleme: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi örneği
A study on the level of climate change awareness in adults: The example of Burdur Mehmet Akif Ersoy University
EMİNE İNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
CoğrafyaBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiAile Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN ÖZDEMİR
- Perception and experience of incivility by urban youth: A field survey in Ankara
Kentli gençlerin medeni olmayan davranışlarla ilgili algı ve deneyimleri: Ankara'da alan çalışması
GÜLİZ MUĞAN
Doktora
İngilizce
2009
Psikolojiİhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesiİç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. FEYZAN ERKİP
- Energy consumption awareness in the operation of education buildings: The case of high school students
Eğitim binalarının kullanımında enerji tüketim farkındalığı: Lise öğrencilerinin durumu
EDA ŞEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSNÜ MURAT GÜNAYDIN
- The effects of environmental factors on social interaction in outdoor spaces: The multiple case of children's villages
Çevresel faktörlerin dış mekanlarda sosyal etkileşim üzerine etkisi: Çocuk evleri siteleri çoklu vaka çalışması
ECEM KARA
Doktora
İngilizce
2022
Sosyal Hizmetİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK YILDIZ ÖZKAN