Geri Dön

Toplumsal cinsiyete dayalı dijital şiddet: Spor alanındaki kadın profesyonellerin deneyimleri

Gender-based digital violence: The experiences of women professionals in sports

PDF İndir

  1. Tez No: 1007666
  2. Yazar: ELZEM SEREN DİNÇ KIRLI
  3. Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE CEYDA ILGAZ BÜYÜKBAYKAL
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: İletişim Bilimleri, Sosyoloji, Spor, Communication Sciences, Sociology, Sports
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma, spor alanındaki kadın profesyonellerin (spor gazetecileri, millî-olimpik sporcular, hakemler) dijital mecralarda maruz kaldıkları şiddet deneyimlerini görünür kılmayı ve bu deneyimlerin toplumsal cinsiyet eşitsizliğiyle ilişkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmış; amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ve kartopu örneklemenin bir arada kullanılmasıyla belirlenen 27 kadın spor profesyoneliyle yarı-yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde, nitel veri analizi tekniklerinden olan tematik analiz (betimsel analiz) ve içerik analizi birlikte kullanılmış; analiz sonucunda elde edilen bulgular ana ve alt tema kategorileri altında yorumlanmıştır. Araştırma bulguları, spor alanındaki kadın profesyonellerin dijital şiddeti yaygın, toplumsal cinsiyet temelli ve çoğu zaman normalleştirilen bir deneyim olarak yaşadıklarını ortaya koymaktadır. Katılımcıların %96'sının dijital şiddete maruz kaldığı ve dijital şiddetin en yoğun yaşandığı sosyal medya platformlarının ise Instagram (%81,5) ile X (%59,3) olduğu görülmektedir. Spor alanındaki kadın profesyoneller, mesleki performanslarının dışında cinsiyetleri, fiziksel görünümleri, medeni durumları, yaşları, cinsel yönelimleri, etnik kökenleri ve/veya engellilik durumu/fiziksel kusurları nedeniyle dijital şiddetin türleri olan siber taciz, siber (ısrarlı) takip, siber sömürü (intikam pornografisi), itibar zedeleme ve nefret içerikli söylemler, gizlilik ihlali gibi çok katmanlı dijital şiddet eylemlerine maruz kalabilmektedir. Dijital şiddetin temel nedenleri arasında toplumsal cinsiyet rolleri, cinsiyetçilik ve mesleki yeterlilik/performans baskısı gibi temel etkenler ön plana çıkmaktadır. Bulgular, faillerin büyük çoğunluğunu anonim kullanıcıların, spor izleyicilerinin ya da taraftarların oluşturduğunu; bazı durumlarda ise profesyonel spor ortamı içerisinde yer alan meslektaşların da fail konumunda bulunduğunu ortaya koymaktadır. Dijital şiddetin kadın profesyoneller üzerinde yıkıcı psikolojik etkiler bıraktığı, onları otosansür uygulamaya, sosyal medya paylaşımlarını kısıtlama, failleri sessize alma ve/veya engelleme, sosyal medya hesaplarını kalıcı olarak kapatma veya kamusal alandan tamamen çekilmeye zorladığı ve bu sürecin kadın profesyonelleri suskunluk sarmalı içine iterek dijital kamusal alandan dışlanmalarına yol açtığı ortaya konmuştur. Aile, arkadaş desteği ya da profesyonel psikolojik destekle maruz kaldığı şiddet ve taciz eylemleriyle başa çıkamayan kadın profesyonellerin iş kaybı ve/veya mesleği bırakma düşüncesiyle karşı karşıya kalabildikleri saptanmıştır. Araştırma, dijital şiddetle mücadelede bireysel önlemlerin yetersizliğini; kurumsal, hukuki ve yapısal düzenlemelerin ise gerekliliğini vurgulamaktadır. Öte yandan, Türkiye'de bu konuyu spor alanındaki kadın profesyonellerin öznel deneyimleri üzerinden ele alan ilk ve özgün çalışma olarak literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Farklı disiplinleri bir arada buluşturan araştırma, daha güvenli ve denetime açık bir dijital alanın inşasına yönelik bireysel ve toplumsal farkındalık ile kurumsal ve hukuki politikaların geliştirilmesi süreçlerine zemin oluşturan öneriler sunmaktadır.

Özet (Çeviri)

This study aims to render the experiences of digital violence being exposed by women professionals in sport (sports journalists, national and elite athletes, and referees) visible and to put forward the relationship between these experiences and gender inequality. This study employs a phenomenological approach, a qualitative research design. In-depth interviews were conducted with 27 women sport professionals through a semi-structured interview guide. Participants were selected through a combination of criterion sampling and snowball sampling, both of which are purposive sampling techniques. In the analysis of the research data, qualitative techniques, specifically thematic (descriptive) and content analysis, were employed in combination, and the findings were interpreted within the framework of main and sub-theme categories. The findings indicate that women professionals in sport experience digital violence as a widespread, gender-based, and frequently normalised phenomenon. Ninety-six percent of participants reported exposure to digital violence, with Instagram (81.5%) and X (59.3%) identified as the platforms where such violence most commonly occurs. Participants reported experiencing multiple and intersecting forms of digital violence, including cyber harassment, cyberstalking, cyber exploitation (such as non-consensual image sharing), reputational harm, hate speech, and violations of privacy. These forms of violence occur not only in relation to their professional performance, but also based on their gender, physical appearance, marital status, age, sexual orientation, ethnic background, and/or disability or physical differences. Entrenched gender roles, sexism, and pressures related to professional competence and performance are among the primary reasons for digital violence. Findings indicate that the majority of perpetrators consist of anonymous users, sports audiences or fans, and, in some cases, colleagues operating within the professional sports environment. It is revealed that digital violence left a destructive impact on women professionals and forces them to apply self-censorship, to close their social media accounts permanently, to block or mute the perpetrators, to withdraw completely from the public sphere, and this process results in exclusion of women professionals from the digital public sphere by driving them into a“spiral of silence”. The study emphasizes that individual measures are insufficient and that institutional, legal, and structural regulations are necessary. Furthermore, this study fills a significant gap in the literature as one of the pioneering studies in Türkiye, addressing this issue through the subjective experiences of women professionals in sports. Bringing together multiple disciplines, the research offers recommendations that provide a foundation for developing individual and societal awareness, as well as institutional and legal policies aimed at constructing a safer and more accountable digital environment.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    684043

    Toplumsal cinsiyet bağlamında kadına yönelik cinsel şiddet tahakküm distopyası:“Damızlık Kızın Öyküsü”adlı dizi örneği

    In the context of communal gender sexual violence against women in dystopic tyranny: The example of TV series“The Handmaid's Tale”

    MERT ALTUN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Radyo-TelevizyonTrakya Üniversitesi

    Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA DONAT BACIOĞLU

  2. Tez No

    635278

    Sağlık iletişiminde toplumsal cinsiyet ve sağlık aracılığı: Birlikte güçlenen kadınlardan dijital hikayeler üzerinden bakmak

    Gender and health mediators in health communication: A study on the digital stories of women empowering together

    NEHİR TATAROĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    İletişim BilimleriHacettepe Üniversitesi

    İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BURCU ŞİMŞEK

  3. Tez No

    966030

    Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin çevrimiçi yeniden üretimi: Erkeklerle nitel bir çalışma

    Online reproduction of gender inequality: A qualitative study with men

    CEMRE AKGÜN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Sosyal HizmetAnkara Üniversitesi

    Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE SEZEN SERPEN

  4. Tez No

    991304

    The art of resistance: feminist artistic practices addressing domestic violence in Russia between 2010s and 2020s

    Direniş sanatı: 2010- 2020 arasında Rusya'da aile içi şiddetle ilgili feminist sanatı uygulamaları

    NELLI ISHBULATOVA

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    Sanat Tarihiİstanbul Bilgi Üniversitesi

    Sanat ve Kültür Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ESRA YILDIZ

  5. Tez No

    799877

    Sosyal medya zorbalığının siber boyutu: Hitit Üniversitesi örneği

    Cyber dimension of social media bullying: The case of Hitit University

    BAHRİYE KERMAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Bilim ve TeknolojiHitit Üniversitesi

    Adli Bilimler Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DEMET TATAR

Geri Dön