0-6 yaş çocuğu olan annelerde otizm bilgi ve farkındalık durumlarının değerlendirilmesi
Assessment of autism knowledge and awareness levels of mothers with children aged 0-6 years
- Tez No: 1007705
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DUYGU YENGİL TACİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Otizm, bilgi, farkındalık, Autism, knowledge, awareness
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Otizm spektrum bozukluğu yaşamın ilk yıllarında bulgu veren, sosyal ve iletişimsel alanda belirgin yetersizliklerle birlikte sınırlı ilgi alanları ve tekrarlayıcı hareketler ile karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur. Otizmin yönetiminde erken tanı ve müdahale önemli bir yer tutmaktadır. Erken tanı için de toplumsal farkındalık ve ebeveyn farkındalığı oldukça önemlidir. Çocukla en fazla zaman geçiren bireyler olarak anneler, tanı aşamasında en önemli rolü oynamaktadırlar. Bu çalışmada 0-6 yaş aralığında çocuğu olan annelerin otizm bilgi ve farkındalık durumlarını değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne 15.01.2026-15.03.2026 tarihleri arasında başvuran ve 0-6 yaş aralığında çocuğu olan anneler dahil edilmiştir. Veri toplama süreci içerisinde araştırma kriterlerine uyan tüm annelere araştırma hakkında bilgi verdikten sonra gönüllülük esasına göre çalışmaya dahil olmaları teklif edilmiştir. Toplam 220 kişi katılmayı kabul etmiştir. Katılımcılara sosyodemografik, otizm konusunda bilgi düzeyini ölçen anket formu ve Okul Öncesi Çocukların Annelerinin Otizm Farkındalığı Ölçeği (AOFÖ) yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Araştırmada elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 25.0 ile analiz edildi. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 31,63±6,36 yıl (min:18, maks:48) toplam 220 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların otizm bilgi düzeyi toplam puanı ortalamasının 5,34±2,54 (min:0, maks:10) olduğu görülmüştür. Annelerin Otizm Farkındalık Ölçeği (AOFÖ) toplam puanı ortalaması 69,60±12,77 (min:23, maks:92) olarak saptanmıştır. Katılımcıların otizmin nedenlerine ilişkin görüşleri incelendiğinde en sık belirtilen faktörün beslenme olduğu (%76,3; n=151) görülmüştür. Otizmin nedeni olarak tüm eğitim gruplarında beslenme seçeneği ön plana çıkmakla birlikte aşılar seçeneğinin üniversite mezunu katılımcılarda daha yüksek oranda işaretlendiği dikkat çekmektedir. Doğrusal regresyon analizi sonucunda, üniversite mezunu olmanın, ilkokul ve altı eğitim düzeyine sahip olmaya kıyasla otizm bilgi düzeyi toplam puanını anlamlı düzeyde artırdığı saptanmıştır (p<0,001). Benzer şekilde, otizmli tanıdığa sahip olma ve otizmi daha önce duymuş olmanın otizm bilgi düzeyi toplam puanı üzerinde güçlü ve bağımsız bir belirleyici olduğu saptanmıştır (p<0,001). Üniversite mezunu olmanın, ilkokul ve altı eğitim düzeyine sahip olmaya kıyasla AOFÖ toplam puanında anlamlı artış ile ilişkili olduğu saptandı (p<0,001). Benzer şekilde otizmli tanıdığa sahip olan ve otizmi daha önce duymuş olan katılımcıların AOFÖ toplam puanlarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulundu (p<0,001). Otizm bilgi düzeyi toplam puanındaki her 1 puanlık artışın, AOFÖ toplam puanında ortalama 3,840 puanlık artış ile ilişkili olduğu saptandı (p<0,001). Yapılan analiz sonucunda, otizm bilgi düzeyi toplam puanındaki her bir puanlık artışın, AOFÖ toplam puanında ortalama 2,799 puanlık artış ile ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Sonuç: Çalışmamızda üniversite mezunlarının, otizmli tanıdığı olan ve otizmi daha önceden duymuş olan katılımcıların otizm bilgi düzeyinin yüksek olduğunu, ailedeki çocuk sayısı ile otizm bilgi düzeyi arasında negatif bir ilişki olduğunu saptadık. Üniversite mezunlarının, otizmli tanıdığı olan ve otizmi daha önceden duymuş olan katılımcıların farkındalıklarının daha yüksek olduğunu ve yaş ile farkındalık arasında pozitif bir ilişki olduğunu saptadık. Çalışmamızda çocuk sayısı ile otizm farkındalığı arasında negatif bir ilişki olduğunu tespit ettik. Eğitim seviyesi yüksek katılımcılarda aşıların daha yüksek oranda bir otizm nedeni olarak görüldüğünü, toplumun bilgi kaynağı olarak televizyon ve internetin ön planda yer aldığını tespit ettik.
Özet (Çeviri)
Objective: Autism spectrum disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder that manifests in the early years of life. It is characterized by significant impairments in social interaction and communication, restricted interests, and repetitive behaviors. Early diagnosis and intervention play a crucial role in the management of ASD. Public awareness and parental awareness are essential for early detection. Mothers, who spend the most time with their children, play a key role in the diagnostic process. This study aimed to evaluate the level of knowledge and awareness of autism among mothers with children aged 0–6 years. Materials and Methods: Mothers with children aged 0–6 years who applied to the Training Family Health Center of the Family Medicine Clinic at Ankara Training and Research Hospital between January 15, 2026, and March 15, 2026, were included in the study. During the data collection process, all mothers who met the study criteria were informed about the research and invited to participate on a voluntary basis. A total of 220 individuals agreed to participate. A questionnaire including sociodemographic characteristics and items assessing knowledge about autism, along with the Autism Awareness of Mothers Scale (AAMS), was administered through face-to-face interviews. The data obtained in the study were analyzed using IBM SPSS Statistics version 25.0. Results: The study included a total of 220 participants with an average age of 31.63±6.36 years (min:18, max:48). The mean autism knowledge score of the participants was 5.34 ± 2.54 (min:0, max:10). The mean total score of the Autism Awareness of Mothers Scale (AAMS) was 69.60±12.77 (min:23, max:92). When participants' opinions regarding the causes of autism were examined, the most frequently reported factor was nutrition (76.3%; n = 151). Although nutrition was the most prominent option identified as the cause of autism across all educational groups, it was noteworthy that the option of vaccines was marked at a higher rate among university graduate participants. As a result of linear regression analysis, being a university graduate was found to significantly increase the total autism knowledge score compared to having a primary school education or lower (p<0.001). Similarly, having an acquaintance with autism and having previously heard of autism were found to be strong and independent determinants of the total autism knowledge score (p<0.001). Being a university graduate was found to be associated with a significant increase in the total AAMS score compared to having a primary school education or lower (p<0.001). Similarly, participants who had an acquaintance with autism and those who had previously heard of autism were found to have significantly higher total AAMS scores (p<0.001). Each 1-point increase in the total autism knowledge score was found to be associated with an average increase of 3.840 points in the total AAMS score (p<0.001). As a result of the analysis, each 1-point increase in the total autism knowledge score was determined to be associated with an average increase of 2.799 points in the total AAMS score (p<0.001). Conclusion: In our study, higher autism knowledge levels were observed among university graduates, participants who had an autistic acquaintances, and those who had previously heard about autism. A negative relationship was found between the number of children in the family and autism knowledge levels. Autism awareness was higher among university graduates, participants who had an acquaintance with autism, and those who had previously heard about autism. A positive relationship was identified between age and autism awareness, whereas a negative relationship was observed between the number of children and autism awareness. Vaccines were more frequently perceived as a cause of autism among participants with higher educational levels. Television and the internet were identified as the primary sources of information for the public.
Benzer Tezler
- 18-36 aylık çocukların annelerinde otizm farkındalığı ve kaygı durumlarının incelenmesi
Investigation of autism awareness and anxiety situations in mothers of 18-36 months-old children
AYŞE ASLAN KAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKCAN BASAT
DR. SİBEL TUNÇ KARAMAN
- Okul öncesi çocukların annelerinin otizm farkındalığı ölçeğinin oluşturulması
Developing the autism awareness scale for the mothers of preschool children
BURAK NENG
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halk SağlığıMarmara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEYHAN HIDIROĞLU
- Okul öncesi yaşta beslenme sorunu olan çocuklar, annelerinin tutumları ve psikolojik iyilik halleri
Nutritional problems in preschool age of children, mothers' attitudes and psychological wellness
MERVE ÖZEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
UZMAN ÖZLEM ERDEDE
UZMAN PINAR ZENGİN AKKUŞ
- Okul öncesi dönemde çocuğu otizm spektrum bozukluğu olan ebeveynlerin yeterlilik algıları ile çocuğun yeme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between the efficacy perceptions of parents whose children have autism spectrum disorder and the child's eating behaviors in the preschool period
EMRE KALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıKto Karatay ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURHAN ÜNÜSAN
- Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğa sahip annelerin deneyimleri
Experiences of mothers with children diagnosed with autism spectrum disorder
SİNEM KARAGÜLLE
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Hemşirelikİstanbul Okan ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURSAN ÇINAR