Rethinking primary school architecture: An alternative proposal for an enriched learning environment
İlkokul mimarisini yeniden düşünmek: Zenginleştirilmiş bir öğrenme ortamı için alternatif bir öneri
- Tez No: 1007871
- Danışmanlar: PROF. DR. CELAL ABDİ GÜZER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, özellikle 21. yüzyıl pedagojileri ve Alfa neslinin özgün öğrenme özellikleri bağlamında, ilkokul mimarisinin eğitim sürecinde etkin bir özne olarak rolünü incelemektedir. Araştırma, okul mimarisinin geleneksel anlamda durağan bir kap olma işlevini aşması ve bunun yerine bilişsel olarak duyarlı ve pedagojik açıdan zenginleştirilmiş bir ortam olarak işlemesi gerektiği fikrine dayanmaktadır. Türkiye'de ilkokul yapılarının erken Cumhuriyet döneminden pandemi sonrası döneme uzanan evrimini tarihsel olarak izleyen çalışma; politik ideolojilerdeki değişimlerin, müfredat reformlarının ve eğitim politikalarının mekansal paradigmaları nasıl şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Uluslararası ölçekte eğitim mekanlarının karşılaştırmalı analizi yoluyla araştırma, pedagojik yenilik ile okul mimarisi arasındaki önemli uyumsuzluğu belirlemektedir. Yapılandırmacı ve sosyo-yapılandırmacı öğrenme kuramlarına dayanarak, fiziksel öğrenme mekanlarının kişiselleştirme, iş birliği, sorgulama ve uyarlanabilirliği destekleyecek biçimde yeniden kurgulanması gerektiğini savunmaktadır. Bu bulgular üzerine inşa edilen tez, saptanan mekansal–pedagojik uyumsuzluğu gidermek amacıyla bir kavramsal model önerisi sunmaktadır. Tez, Alfa neslinin nöro-pedagojik gereksinimlerini temel alan bütüncül bir bilişsel olarak duyarlı okul mimarisi kavramsal modeli ortaya koymaktadır. Modelin mekansal kurgusu öğrenme peyzajı stratejisiyle yapılandırılmakta; bu peyzaj içinde gömülü yenilikçi ve uyarlanabilir öğrenme ortamları aracılığıyla işletilmektedir. Model, pedagojik uyumu ve bilişsel konforu güçlendirmek amacıyla, etik ilkelerle yönetilen uyarlanabilirlik ve hibrit katılım olanaklarını içeren destekleyici siber-fiziksel altyapılar üzerinden dijital ve fiziksel boyutları bütünleştirir. Mimari olarak model, esnek öğrenme zonları, küme temelli mekansal ilişkiler, etkileşimli öğrenme istasyonları ve öz-yönelimli ve deneyimsel öğrenmeyi mümkün kılan çok-modlu deneyim alanları etrafında yapılandırılmıştır. Bu model, öğrenenlerin bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimini desteklemek üzere mekansal, teknolojik ve pedagojik boyutları hizalayan bir dizi tasarım ilkesini geliştirmektedir. Önerilen model; şematik temsiller, işlevsel akış diyagramları ve mekansal uyarlanabilirlik, pedagojik kullanılabilirlik ve altyapı hazırbulunuşluğunu değerlendiren çok ölçütlü bir uygulanabilirlik rubriği aracılığıyla incelenmektedir. Türkiye'de devlet okullarında halen yaygın biçimde kullanılan standartlaştırılmış tipolojilere alternatif bir yaklaşım ortaya koyarak bu çalışma, eğitim mekanı reformu üzerine ulusal bir tartışmayı teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, dijital yerli olarak tanımlanan öğrencilerin ortaya çıkan eğitim gereksinimlerini destekleyebilecek, aynı zamanda okul tasarımında uluslararası yenilikçi yönelimlerle uyumlu bütüncül ve gelecek odaklı bir mimari çerçeveye katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation investigates the role of primary school architecture as an active agent in the educational process, particularly in the context of 21st-century pedagogies and the unique learning characteristics of Generation Alpha. The research is grounded in the premise that school architecture should transcend its conventional function as a static container and instead operate as a cognitively responsive and pedagogically enriched environment. Historically tracing the evolution of primary school buildings in Türkiye from the early Republican era to the post-pandemic period, the study demonstrates how shifts in political ideologies, curriculum reforms and educational policies have shaped spatial paradigms. Through a comparative analysis of educational environments at the international level, the research identifies a significant misalignment between pedagogical innovation and school architecture. Drawing upon constructivist and socio-constructivist learning theories, it argues that physical learning spaces must be reconfigured to foster personalization, collaboration, inquiry and adaptability. Building on these findings, the dissertation presents a conceptual model proposal to address the identified spatial–pedagogical misalignment. The thesis introduces a holistic conceptual model of Cognitively Responsive School Architecture (CRS) that is grounded in Generation Alpha's neuro-pedagogical needs, structured through a Learning Landscape strategy, and operationalized via embedded Innovative and Adaptive Learning Environments (IALE). The model integrates digital and physical realms through supportive cyber-physical infrastructures, including ethically governed responsiveness and hybrid participation capabilities, to enhance pedagogical alignment and cognitive comfort. Architecturally, the model is structured around flexible learning zones, cluster-based spatial relations, interactive learning stations, and multi-modal experiential areas that enable self-directed and experiential learning. This model develops a set of design principles that align spatial, technological and pedagogical dimensions to support the cognitive, emotional and social development of learners. The proposed model is examined through schematic representations, functional flowcharts, and a multi-criteria feasibility rubric that assesses spatial adaptability, pedagogical usability, and infrastructural readiness. By articulating an alternative to the standardized typologies currently employed in Turkish public primary schools, this study aims to inspire a national discourse around educational spatial reform. It contributes a holistic, future-oriented architectural framework capable of supporting the emerging educational needs of digitally native students, while aligning with international innovation in school design.
Benzer Tezler
- Critical craft: Disruptive practices of careful making
Eleştirel zanaat: Dikkatli üretimin ezber bozan uygulamaları
SAMUEL WILLIAM PRICE
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SIDIKA ASLIHAN ŞENEL
DOÇ. DR. BİHTER ALMAÇ
- Bilim, tıp ve teknolojiyi edebiyat aracılığıyla okumak: Tüberküloz ve ilgili sağlık mekânları bağlamında Türkiye'deki deneyimler (1900–1950)
Reading science, medicine and technology through literature: Experiences in Türkiye in the context of tuberculosis and places of healthcare (1900–1950)
MELİKE KARALİ
Doktora
Türkçe
2025
Deontoloji ve Tıp Tarihiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim ve Teknoloji Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCAY ZORLU
- İstanbul'da eğitim donatımlarının planlanmasına ve uygulanmasına yönelik model araştırması
Model research on planning and application of education infrastructures in Istanbul
SUAT ÇABUK
Doktora
Türkçe
2003
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL ÜNAL
- Mimari tasarım eğitiminde stüdyo kültürü araştırması: Öğrenen-merkezli ortamın yansımaları
Studio culture in architectural design education: Reflections of learner-centered environment
CEMİLE SANEM ERSİNE MASATLIOĞLU
Doktora
Türkçe
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURBİN PAKER KAHVECİOĞLU
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV