Geri Dön

Nörogelişimsel bozukluğu olan çocuklarda dental ilgi ve kaygıların göz izleme teknolojisi kullanılarak değerlendirilmesi

Evaluation of dental interest and anxiety in children with neurodevelopmental disorders using eye-tracking technology

  1. Tez No: 1008006
  2. Yazar: AYŞENUR ÇETİN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MERVE ABAKLI İNCİ
  4. Tez Türü: Diş Hekimliği Uzmanlık
  5. Konular: Diş Hekimliği, Dentistry
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
  10. Enstitü: Diş Hekimliği Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Pedodonti Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Çocuk Diş Hekimliği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Dental kaygı, çocuklarda diş hekimliği uygulamalarının başarısını ve tedavi uyumunu önemli ölçüde etkileyen çok boyutlu bir olgudur. Özellikle nörogelişimsel bozukluğu olan çocuklarda duyusal hassasiyetler, dikkat düzenleme güçlükleri ve çevresel uyaranlara karşı artmış stres tepkileri, dental klinik ortamlarının kaygı verici olarak algılanmasına yol açabilmektedir. Dental kaygının yalnızca öz-bildirim temelli ölçeklerle değil, aynı zamanda objektif dikkat göstergeleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekliliği giderek önem kazanmaktadır. Çalışmanın amacı, nörogelişimsel bozukluğu olan ve sağlıklı gelişim gösteren çocuklarda dental ortama yönelik görsel dikkat örüntülerini göz izleme teknolojisi ile incelemek ve bu örüntülerin dental kaygı düzeyleri ile ilişkisini değerlendirmektir. Çalışmaya 7–12 yaş aralığında nörogelişimsel bozukluğu olan çocuklar ile sağlıklı gelişim gösteren çocuklar dâhil edilmiştir. Katılımcılara dental klinik ortamını temsil eden beş farklı görsel uyaran (klinik giriş alanı, muayene odası, dental ünit, ünit üzerindeki ekipmanlar ve diş hekimi) gösterilmiş ve bu uyaranlara yönelik görsel dikkat örüntüleri Tobii Pro Spark göz izleme cihazı kullanılarak kaydedilmiştir. Odaklanma süresi, odaklanma sayısı ve toplam ziyaret süresi temel göz izleme ölçütleri olarak analiz edilmiştir. Göz izleme uygulamasının ardından çocukların dental kaygı düzeyleri Corah Dental Anksiyete Skalası (CDAS) kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, grup karşılaştırmaları ve korelasyon analizleri ile istatistiksel olarak incelenmiştir. Bulgular, genel olarak diş hekimi, muayene, ünit tablası ve klinik görsellerine yönelik görsel dikkat ölçütlerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığını; ancak dental ünit görselinde nörogelişimsel bozukluğu olan çocukların sağlıklı gruba kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük odaklanma süresi ve toplam ziyaret süresi sergilediğini göstermiştir (p<0,05). İlgi alanı bazlı analizlerde, diş hekimi fotoğrafındaki bilgisayar ilgi alanı ile ünit fotoğrafındaki aeratör ilgi alanına yönelik odaklanma süresi, odaklanma sayısı ve toplam ziyaret süresi açısından gruplar arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır (p<0,05). CDAS sonuçları, nörogelişimsel bozukluğu olan çocukların dental işlemlere yönelik ağrı ve olumsuz beklenti içeren maddelerde daha yüksek kaygı bildirdiğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte, göz izleme ölçütleri ile CDAS skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p<0,05). Sonuç olarak dental klinik ortama yönelik görsel dikkat örüntülerinin çocukların gelişimsel profillerine göre farklılaştığını; ancak bu farklılıkların öz-bildirim temelli dental kaygı düzeyleriyle her zaman doğrudan ilişkili olmadığını göstermektedir. Nörogelişimsel bozukluğu olan çocuklarda görsel dikkat göstergelerinin, kaygının nicel bir yansımasından ziyade duyusal ve bilişsel işlemleme biçimlerini yansıttığı düşünülmektedir. Bulgular, pediatrik dental kaygının değerlendirilmesinde multimodal yaklaşımların önemini vurgulamakta ve göz izleme teknolojisinin klinik uygulamalarda bireyselleştirilmiş davranış yönlendirme stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini göstermektedir.

Özet (Çeviri)

Dental anxiety is a major barrier to effective dental care in children, particularly among those with neurodevelopmental disorders (NDDs), where sensory sensitivities and atypical attentional processing may exacerbate stress responses to clinical environments. Traditional self-report measures may insufficiently capture anxiety-related processes in this population, highlighting the need for objective assessment methods. This study aimed to investigate visual attention patterns toward dental clinical stimuli using eye-tracking technology and to examine their relationship with dental anxiety levels in children with and without NDDs. Children aged 7–12 years with neurodevelopmental disorders and age-matched typically developing controls were included. Participants were presented with five standardized images representing different components of a dental clinic (clinic entrance, examination scene, dental unit, dental instruments, and dentist). Visual attention metrics—fixation duration, fixation count, and total visit duration—were recorded using the Tobii Pro Spark remote eye-tracking system. Following eye-tracking assessment, dental anxiety levels were measured using the Corah Dental Anxiety Scale (CDAS). Group comparisons and correlation analyses were performed. Results: No significant group differences were observed in overall visual attention metrics for most stimuli; however, children with NDDs demonstrated significantly reduced fixation duration and total visit duration toward the dental unit image compared with controls (p < 0.05). Area-of-interest analyses revealed significant group differences in attention to the dentist-associated computer and the dental aerator. CDAS findings indicated higher anxiety in the NDD group, particularly for items related to pain and procedural expectations. No significant correlations were found between eye-tracking metrics and CDAS scores in either group. Conclusions: Visual attention to dental clinical stimuli differs between children with and without neurodevelopmental disorders, particularly for equipment-associated cues. However, objective attention measures were not directly associated with self-reported dental anxiety, suggesting that anxiety in children with NDDs may be driven by individualized sensory and cognitive processes rather than overt visual attention patterns. These findings support the use of multimodal assessment approaches and highlight the potential role of eye-tracking as a complementary tool in pediatric dental anxiety research and clinical practice.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    443887

    Süt dişlenme dönemindeki serebral palsili olan ve olmayan çocuklarda yutma bozukluğunun diş ve çene yapılarına etkisinin incelenmesi

    The evaluation of the swallowing disorders' effects on maksillofacial structures in children on primary dentition with or without cerebral palsy

    İREM MERGEN GÜLTEKİN

    Diş Hekimliği Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Diş HekimliğiHacettepe Üniversitesi

    Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MERİH SEVAL ÖLMEZ

  2. Tez No

    203333

    Nörogelişimsel bozukluğu olan çocuklarda oral motor terapi sonuçları

    The results of oral motor therapy in infants with neurodevelopmental disorders

    SALİHA KUBLAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2007

    Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonAbant İzzet Baysal Üniversitesi

    Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FERDA DOKUZTUĞ ÜÇSULAR

    YRD. DOÇ. DR. GÖKHAN BAYSOY

  3. Tez No

    236956

    Nörogelişimsel bozukluğu olan çocuklarda gelişimsel koordinasyon bozukluğunun günlük yaşam aktivitelerine etkisi

    The effect of developmental coordination disorder to activities of daily living in childeren with neurodevelopmental disorders

    BÜLENT ELBASAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2009

    Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonHacettepe Üniversitesi

    İş ve Uğraşı Tedavisi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN

  4. Tez No

    399145

    Nörogelişimsel bozukluğu olan çocuklarda motor performans ile günlük yaşam aktivitelerinin arasındaki ilişkinin incelenmesi

    The relationship between motor performance and activities of daily living in children with neurodevelopmental disorders

    MELEK VOLKAN YAZICI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Fizyoterapi ve RehabilitasyonGazi Üniversitesi

    Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BÜLENT ELBASAN

  5. Tez No

    700271

    Nörogelişimsel bozukluğu olan çocuklarda postüral kontrol ve duyusal işlemlemenin yürütücü işlevler üzerindeki etkisi

    The effect of postural control and sensory processing on executive functions in children with neurodevelopmental disorders

    HANDE ÇELİK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    ErgoterapiÜsküdar Üniversitesi

    Nörobilim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEVDA ASQAROVA

Geri Dön