Ortaokul öğrencilerinin matematik okuryazarlık düzeyleri ile geometri başarıları ve Van Hiele geometrik düşünme düzeyleri arasındaki ilişkinin uzay ve şekil boyutu bağlamında incelenmesi
Examination of the relationship between mathematical literacy levels of secondary school students and geometry achievement and Van Hiele geometric thinking levels in the context of space and shape dimension
- Tez No: 1008010
- Danışmanlar: PROF. DR. SEMİHA KULA ÜNVER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Matematik, Education and Training, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İlköğretim Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin matematik okuryazarlığının“uzay ve şekil”alt boyutu ile geometri başarıları ve Van Hiele geometrik düşünme düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Çalışmanın nicel boyutunu 550 ortaokul öğrencisi oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak matematik okuryazarlığı testi, Van Hiele geometrik düşünme testi ve araştırmacı tarafından geliştirilen geometri başarı testi kullanılmıştır. Nicel veriler SPSS 23 ve MPlus programları aracılığıyla analiz edilmiş, değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı etkiler yapısal eşitlik modeli ile incelenmiştir. Nitel boyutta ise farklı geometrik düşünme düzeylerini temsil eden sekiz öğrenciyle gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen transkriptler analiz edilerek öğrencilerin uzay ve şekil içerikli problemleri çözme süreçleri Niss'in matematiksel yeterlikler çerçevesi doğrultusunda değerlendirilmiştir. Nicel bulgular, öğrencilerin matematik okuryazarlığı performanslarının genel olarak orta ve düşük düzeyde yoğunlaştığını ve üst düzey okuryazarlık becerilerine ulaşabilen öğrenci oranının sınırlı kaldığını göstermiştir. Yapısal eşitlik modeli sonuçları, matematik okuryazarlığının en güçlü yordayıcısının geometri başarısı olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte, Van Hiele geometrik düşünme düzeylerinin matematik okuryazarlığı üzerinde hem doğrudan hem de geometri başarısı aracılığıyla dolaylı olarak anlamlı etkiler gösterdiği belirlenmiştir. Bu bulgu, geometrik düşünme düzeylerinin matematik okuryazarlığı üzerindeki etkisinin yalnızca doğrudan değil, aynı zamanda geometri başarısı üzerinden de gerçekleştiğini göstermektedir. Nitel bulgular, geometrik düşünme düzeyi yükseldikçe öğrencilerin matematiksel yeterlikleri daha çeşitli, tutarlı ve bütünleşik biçimde kullandıklarını ortaya koymuştur. Alt düzeylerde yeterlikler çoğunlukla parçalı biçimde ortaya çıkarken, üst düzeylerde temsil, akıl yürütme, modelleme ve iletişim yeterliklerinin çözüm süreci boyunca birlikte kullanıldığı gözlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarından biri olarak, nitel bulgulara dayalı biçimde öğrencilerin matematiksel yeterlikleri kullanma biçimlerini yansıtan yeterlik kullanım profilleri oluşturulmuştur. Bu profiller, matematik okuryazarlığı performansındaki farklılıkların, öğrencilerin çözüm sürecinde hangi yeterlikleri nasıl kullandıklarından kaynaklandığını ortaya koymaktadır. Böylece geometrik düşünme düzeylerinin, matematiksel yeterliklerin kullanım biçimini açıklamada önemli bir referans sunduğu belirlenmiştir. Genel olarak araştırma sonuçları, matematik okuryazarlığında geometri başarısının belirleyici bir rol üstlendiğini; geometrik düşünme düzeylerinin ise bu yapıyı hem doğrudan hem de dolaylı yollarla destekleyen tamamlayıcı bir değişken olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, matematik okuryazarlığının geliştirilmesine yönelik öğretim tasarımlarında geometri öğrenme alanı ile geometrik düşünme gelişiminin birlikte ele alınmasının önemini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, öğrencilerin matematiksel yeterlikleri çözüm süreçlerinde kullanma biçimlerini dikkate alan öğretim yaklaşımlarının öğrenme süreçlerine katkı sağlayabileceği değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the relationship between middle school students' mathematical literacy in the“space and shape”content domain and their geometry achievement and Van Hiele geometric thinking levels. A mixed-methods approach was adopted in the study. The quantitative dimension of the study consisted of 550 middle school students. As data collection tools, a mathematical literacy test, a Van Hiele geometric thinking test, and a geometry achievement test developed by the researcher were used. Quantitative data were analyzed using SPSS 23 and MPlus, and the direct and indirect effects among variables were examined through structural equation modeling. In the qualitative dimension, transcripts obtained from interviews conducted with eight students representing different levels of geometric thinking were analyzed, and students' processes of solving space and shape-related problems were evaluated within the framework of Niss's mathematical competencies. Quantitative findings indicated that students' mathematical literacy performance was generally concentrated at medium and low levels, and that the proportion of students reaching high levels of literacy was limited. Structural equation modeling results revealed that geometry achievement was the strongest predictor of mathematical literacy. In addition, it was determined that Van Hiele geometric thinking levels had significant effects on mathematical literacy both directly and indirectly through geometry achievement. This finding suggests that the effect of geometric thinking levels on mathematical literacy occurs not only directly but also through geometry achievement. Qualitative findings showed that as students' levels of geometric thinking increased, they used mathematical competencies in a more diverse, consistent, and integrated manner. At lower levels, competencies appeared mostly in a fragmented way, whereas at higher levels, representation, reasoning, modeling, and communication competencies were observed to be used together throughout the problem-solving process. As one of the outcomes of the study, competency usage profiles reflecting students' ways of using mathematical competencies were developed based on qualitative findings. These profiles reveal that differences in mathematical literacy performance stem from how students use competencies during the solution process. Thus, it was determined that geometric thinking levels provide an important reference for explaining the use of mathematical competencies. Overall, the results of the study indicate that geometry achievement plays a decisive role in mathematical literacy, while geometric thinking levels function as a complementary variable that supports this structure both directly and indirectly. The findings suggest that in instructional designs aimed at improving mathematical literacy, the geometry learning domain and the development of geometric thinking should be addressed together. In this context, it is considered that instructional approaches that take into account how students use mathematical competencies in problem-solving processes can contribute to learning processes.
Benzer Tezler
- Şekil ve uzay konu alanıyla ilgili matematik okuryazarlık sorularını çözme başarısı üzerinden geometrik düşünme düzeylerinin incelenmesi
Examination of geometric thinking levels through the success of solving mathematic literacy questions related to shape and space subject area
HÜSEYİN OZAN GAVAZ
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇİĞDEM ARSLAN
- Artırılmış Gerçeklik Teknolojisi Destekli Web 2.0 Araçları ile Matematik Öğretiminin 5.sınıf Geometrik Şekiller Ünitesinde Öğrencilerin Akademik Erişi ve Dijital Okuryazarlığına Etkisi
The Effect of Teaching Mathematics with Augmented Reality Technology-Supported Web 2.0 Tools on Students' Academic Achievement and Digital Literacy in the 5th Grade Geometric Shapes Unit
TUĞBA ŞENTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EŞREF HATIR
- Ortaokul öğrencilerinin iklim okuryazarlığı düzeyleri veiklim okuryazarlığı ile ilgili algılarının çeşitli değişkenleregöre incelenmesi
Examine secondary students' climate literacy levels andperceptions based on several variables
KALPNUR GECİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF ATABEK YİĞİT
- Ortaokul matematik kitaplarındaki geometri sorularının PISA matematik yeterliliklerine göre incelenmesi
Analysing of geometry questions in secondary school mathematics books in terms of PISA mathematics proficiency
NAGİHAN ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGiresun ÜniversitesiMatematik Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN HÜSEYİN AKSU
- Oyunlaştırma yöntemlerinin matematik eğitimindeki etkisi; Unıty tabanlı bir eğitim uygulaması üzerine deneysel bir çalışma
The effect of gamification methods in mathematics education; an experimental study on a Unity-based educational application
TANSU ULUSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiBilişim Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ÇALLI