Obstruktif uyku apne sendromu tanısı alan ve pozitif havayolu basıncı tedavisi endikasyonu konulmuş olan hastalarda tedavinin nörokognitif fonksiyonlar, uyku ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisi
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 1008038
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ÖMERCİKOĞLU ÖZDEN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Nöroloji, Neurology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Nöroloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Nöroloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OUAS), kardiyovasküler hastalık, nörokognitif bozukluk, iş/okul performansında düşme ve artmış iş/trafik kazası riski ile ilişkili sık görülen bir uyku bozukluğudur. Bu çalışmanın amacı, OUAS hastalarında elektrofizyolojik çalışmalar, anketler ve ölçekler yapılarak uyku bölünmelerinin ve oksijen desaturasyonunun kognitif bozukluk ve dikkat eksikliğine, depresyona, düşük uyku kalitesine neden olup olmadığının araştırmaktadır. Aynı zamanda çalışmada, OUAS tanısı konan olgularda PAP tedavisinin kognitif fonksiyon, duygu durum ve uyku kalitesi üzerine etkisinin ve uyku kalitesi ile kognitif fonksiyonların ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. OUAS olgularında uygulanan pozitif havayolu basınç tedavisinin uyku kalitesinde iyileşme ve uyku kalitesi ile kognitif fonksiyonlar arasında pozitif ilişki olacağı hipotez edilmiştir. Yöntem: Araştırmamız prospektif bir araştırmadır. Çalışmamıza Marmara Üniversitesi Nöroloji Uyku polikliniğimize müracaat eden, Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OUAS) klinik ön tanısı alan hasta grubu dahil edildi. Araştırmada STOP-Bang anketi yapılarak OUAS klinik şüphesi olan 65 kişi ile başlatılıp PSG sonucuna göre 40 OUAS hastası ve 21 sağlıklı kontrol grubu belirlenmiştir. 4 kişi çalışmayı bırakmıştır. Tüm katılımcıların klinik ve demografik bilgileri kaydedildi. Her hastanın doğum tarihi, cinsiyeti, vücut kitle indeksi, ek kronik hastalıkları (diyabet, hipertansiyon, serebrovasküler hastalık, kardiyovasküler hastalık), polisomnografi değerleri, ayrıntılı kognisyon ve duygu durum değerleri kaydedildi. Hastalara çalışmayla ilgili bilgi verilerek ve onamları alındıktan sonra uyku polikliniğinde verilerin toplanması amacıyla hastaların sosyodemografik ve klinik özelliklerini sorgulayan veri formu, referans ölçekler olarak Addenbrooke kognitif değerlendirme bataryası-gözden geçirilmiş Türkçe versiyonu (ACE-R), Mini Mental Durum Testi (MMSE), STROOP renk ve sözcük testi, Epworth Uykululuk Skalası(EUS), Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi(PUKİ), Beck Anksiyete - Depresyon Ölçeği, SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği tarafımızca yapıldı. Ardından uyku hastalıkları servisinde polisomnografi cihazına bağlanarak 24 saat boyunca tetkik edildi. OUAS tanısı alan hastalara PAP cihaz titrasyonu yapıldıktan sonra tedavinin 3.ayında uyku polikliniğinde tekrar muayene edilerek belirtilen anket ve ölçekler yapıldı. Bulgular: Gruplar arasında yaş dağılımı ve cinsiyet açısından anlamlı fark saptanmadı(p>0,05). Eğitim düzeyi dağılımı her iki grupta benzerdi. Ek hastalık varlığı düşük oranlarda izlendi ve gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Sigara ve alkol kullanımı oranları da iki grup arasında benzer bulundu. Vücut kitle indeksi dağılımı ve boyun çevresi genişliği oranı da benzerdi(p>0,05). OUAS hastaları ile kontrol grubu arasında Addenbrooke Kognitif Bataryası skorları karşılaştırıldığında toplam kognitif skor gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Alt gruplardan bellek skoru ve akıcılık skoru OUAS grubunda daha düşük saptandı (p<0,05). Diğer alt gruplarda skorlar benzerdi. Stroop dikkat testi tamamlama süresi OUAS grubunda kontrol grubuna göre daha uzun bulundu (p<0,05). Benzer şekilde Stroop enterferans süresi de OUAS grubunda daha yüksek saptandı(p<0,05). Epworth Uykululuk Skalası skoru OUAS grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede yüksek bulundu. OUAS hastaları ile kontrol grubu arasında Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) skorları gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Alt bileşenler incelendiğinde öznel uyku kalitesi ve uyku bozukluğu skoru OUAS grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek bulundu (p<0,05). OUAS hastaları ile kontrol grubu arasında SF-36 yaşam kalitesi ölçeği alt alan skorlarından fiziksel işlevsellik skoru OUAS grubunda kontrol gruba göre anlamlı derecede daha düşük saptandı. Diğer alt alan skorlarında belirgin anlamlı farklılık saptanmadı. OUAS hastalarında bazal ve üçüncü ay Addenbrooke Kognitif Batarya skorları karşılaştırıldığında toplam kognitif skor, dikkat ve oryantasyon skoru, bellek skoru, akıcılık skoru ve dil skorunda anlamlı artış izlendi. Stroop dikkat testi tamamlama süresi ve Stroop enterferans süresi üçüncü ayda anlamlı azalma saptandı (p<0,001). 3. ay Epworth Uykululuk Skalası Skoru ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) skorlarında anlamlı azalma saptandı. OUAS hastalarında bazal ve üçüncü ay Beck Anksiyete ve Beck Depresyon Ölçeği skorları karşılaştırıldığında belirgin azalma saptandı. Aynı zamanda SF-36 yaşam kalitesi ölçeği skorları tüm alt alanlarda üçüncü ayda bazale göre istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı (tüm p<0,001). Minimum oksijen satürasyonu ve ortalama oksijen satürasyon yükseldi (p<0,001). Desaturasyon indeksi ve desaturasyon yüzdesinde de anlamlı azalma saptandı (p<0,001). Sonuç: Bu çalışmada, OUAS'ın kognitif fonksiyonlar ve yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkileri ile PAP tedavisinin 3 aylık süreçteki etkinliği değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular şu şekildedir: PAP tedavisi sonrası ACE-R toplam skorlarında anlamlı artış saptanmış (83,7'den 92,2'ye; p<0,001), özellikle bellek, dikkat ve dil alanlarında belirgin iyileşme görülmüştür. Bu durum, tedaviyle birlikte bilişsel işlevlerin düzeldiğini göstermektedir. Epworth Uykululuk Skalası ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi skorlarında anlamlı düşüşler izlenmiş (p<0,001); hastaların hem gündüz uykululuğunun hem de öznel uyku kalitesinin belirgin şekilde iyileştiği ortaya konmuştur. OUAS hastalarında SF-36 fiziksel işlevsellik skoru kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulunmuş (p=0,019); genel sağlık algısında da sınırda anlamlı düşüş saptanmıştır (p=0,069). Üç aylık PAP tedavisi sonrası SF-36'nın tüm alt alanlarında istatistiksel olarak güçlü ve anlamlı iyileşme görülmüştür (tüm p<0,001). Bu bulgu, tedavinin hem fiziksel hem psikososyal boyutta yaşam kalitesini belirgin biçimde artırdığını göstermektedir. Sonuçlar, OUAS'a bağlı kognitif ve fonksiyonel bozulmanın PAP tedavisi ile geri döndürülebilir olduğunu ortaya koymakta; bu nedenle OUAS yönetiminde yalnızca solunumsal parametrelerin değil, yaşam kalitesi ve bilişsel sağlığın da temel tedavi hedefleri arasında yer alması gerektiğini desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS) is a common sleep disorder associated with cardiovascular diseases, neurocognitive impairment, decreased occupational/academic performance, and an increased risk of occupational and traffic accidents. This study aims to investigate whether sleep fragmentation and oxygen desaturation in OSAS patients lead to cognitive impairment, attention deficit, depression, and poor sleep quality through electrophysiological studies and standardized scales. Additionally, the study evaluates the impact of Positive Airway Pressure (PAP) therapy on cognitive function, mood, and sleep quality, as well as the relationship between sleep quality and cognitive functions. It was hypothesized that PAP therapy would lead to improved sleep quality and a positive correlation between sleep quality and cognitive functions in OSAS cases. Method: This is a prospective study. The study group consisted of patients with a preliminary clinical diagnosis of OSAS who presented to the Marmara University Neurology Sleep Outpatient Clinic. The study initially screened 65 individuals with clinical suspicion of OSAS using the STOP-Bang questionnaire; subsequently, based on polysomnography (PSG) results, 40 OSAS patients and 21 healthy controls were identified. Four participants withdrew from the study. Clinical and demographic data, including date of birth, gender, body mass index (BMI), comorbidities (diabetes, hypertension, cerebrovascular disease, cardiovascular disease), PSG parameters, and detailed cognitive and mood scores, were recorded. After obtaining informed consent, data were collected using a sociodemographic and clinical form, along with the following reference scales: Addenbrooke's Cognitive Examination-Revised (ACE-R) Turkish version, Mini-Mental State Examination (MMSE), Stroop Color and Word Test, Epworth Sleepiness Scale (ESS), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Beck Anxiety and Depression Inventories, and the SF-36 Quality of Life Scale. Participants underwent 24- hour monitoring via polysomnography. Following PAP titration for patients diagnosed with OSAS, follow-up evaluations using the same scales were conducted at the third month of treatment. Results: No significant differences were found between the groups regarding age and gender distribution (p>0.05). Education levels, prevalence of comorbidities, smoking/alcohol consumption, BMI, and neck circumference were similar across both groups (p>0.05). Baseline comparison of ACE-R scores revealed no significant difference in total cognitive scores between groups, though memory and fluency sub-scores were significantly lower in the OSAS group (p<0.05). Other sub-domain scores were similar. Stroop completion and enterference times were significantly longer in the OSAS group compared to controls (p<0.05). The ESS score was significantly higher in OSAS patients. While total PSQI scores showed no significant difference between groups, subjective sleep quality and sleep disturbance sub-scores were significantly higher in the OSAS group (p<0.05). Regarding SF-36 sub-domains, the physical functioning score was significantly lower in OSAS patients, while other sub-domains showed no significant difference. Following three months of PAP therapy, OSAS patients exhibited significant increases in total ACE-R, attention/orientation, memory, fluency, and language scores. Stroop completion and enterference times significantly decreased (p<0.001). Furthermore, significant reductions were observed in ESS, PSQI, Beck Anxiety, and Beck Depression scores. All SF-36 sub-domain scores showed statistically significant improvement compared to baseline (all p<0.001). Minimum and mean oxygen saturation levels increased (p<0.001), while the desaturation index and desaturation percentage significantly decreased (p<0.001). Conclusion: This study evaluated the adverse effects of OSAS on cognitive functions and quality of life, as well as the 3-month efficacy of PAP therapy. The findings indicate a significant increase in total ACE-R scores post-treatment (from 83.7 to 92.2; p<0.001), with marked improvements in memory, attention, and language, suggesting cognitive recovery. Significant decreases in ESS and PSQI scores (p<0.001) demonstrate substantial improvement in both daytime sleepiness and subjective sleep quality. Although OSAS patients initially had lower SF-36 physical functioning scores (p=0.019), PAP therapy led to robust improvements across all quality-of-life domains (p<0.001), enhancing both physical and psychosocial wellbeing. These results suggest that OSAS-related cognitive and functional impairments are reversible with PAP therapy, supporting the inclusion of quality of life and cognitive health as primary therapeutic targets in OSAS management, alongside respiratory parameters.
Benzer Tezler
- Obstrüktif uyku apne sendromunda pozitif havayolu basıncı tedavi modalitelerinin yaşa göre değerlendirilmesi
Evaluation of positive airway pressure treatment modalities in obstructive sleep apnea syndrome by age
NİL KURANOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Göğüs HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP ZEREN UÇAR HOŞGÖR
- Pozitif havayolu basıncı tedavisiyle ortaya çıkan santral uyku apne sendromu gelişimindeki risk faktörlerinin belirlenmesi
Identification of risk factors for the development of treatment-emergent central sleep apnea syndrome during positive airway pressure therapy
MERT CAN TAŞDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Göğüs HastalıklarıGazi ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TANSU ULUKAVAK ÇİFTÇİ
- Obstrüktif uyku apne sendromu tanılı hastalarda noktüri sıklığı ve CPAP sonrası noktürinin değerlendirilmesi
Evaluation of nocturia frequency and post-CPAP nocturia in patients with obstructive sleep apnea syndrome
ELİF GULIYEV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Göğüs HastalıklarıKocaeli ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAŞİM BOYACI
- Obstrüktif uyku apnesi sendromu hastalarında pozitif havayolu basınç tedavisinin mikrovasküler dolaşım üzerindeki hiperakut etkilerinin optik koherens tomografi-anjiyografi (OCT-A) ile değerlendirilmesi
Evaluation of hyperacute effects of positive airway pressure therapy on microvascular circulation in patients with obstructive sleep apnea syndrome using optical coherence tomography - angiography (OCT-A)
MERT SAVCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Göğüs Hastalıklarıİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaGöğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERMİN BÖREKÇİ
- Obstrüktif uyku apne sendromu ile uykuda periyodik hareket bozukluğu'nun ilişkisi ve obstrüktif uyku apne sendromu tedavisinin uykuda periyodik hareket bozukluğu'na etkisi
Relationship between obstrutive sleep apnea syndrome and periodic limb movement disorder and the effect of obstrutive sleep apnea syndrome treatment on periodic limb movement disorder
AYGUL MAHMUDOVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Nörolojiİstanbul ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA KARADENİZ