MENA ÜLKELERİNDE YEŞİL EKONOMİ: TERCİHLER VE RİSKLER
GREEN ECONOMY IN MENA COUNTRIES: CHOICES AND RISKS
- Tez No: 1008066
- Danışmanlar: PROF. DR. MAHMUT BİLEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Ekonomi, Religion, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Ekonomisi ve Finans Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde yaşanan çevre krizinin temelinde, yalnızca ekonomik değil aynı zamanda düşünsel bir arka planın olduğu görülmektedir. Modern ekonomik yapının şekillenmesinde Aydınlanma Felsefesinin ortaya koyduğu doğa ve insan ilişkisinin önemli bir rol oynadığını söylemek mümkündür. Küreselleşen dünyanın, Aydınlanmanın etkilerinin görüldüğü Sanayi Devrimiyle birlikte hızlı bir ekonomik büyüme ve kalkınma sürecine girdiği, her ülkenin bu kalkınma sürecinden kendisine düşen payı alabilmek için tüm kaynaklarını seferber ettiği ve neden olduğu çevresel tahribatı dikkate almadığı görülmektedir. Bu anlayış 21. yy.'da ekonomik büyüme, kalkınma ve çevreden oluşan üçlü sarmalda tercih edilen tarafın ekonomik büyüme olmasına zemin hazırlamıştır. Bu durum iklim krizini, karbon emisyonlarında artışı, biyoçeşitlilikte azalmayı, su kaynaklarında kirlenmeyi, doğal kaynakların kapasitelerinin göz önünde bulundurulmadan kullanılmasını ve günümüzde etkileri bölgesel düzeyden çıkarak küresel düzeyde hissedilen çevresel tahribatı beraberinde getirmiştir. Yeşil ekonomi bu süreçte iklim kriziyle mücadelede çevre dostu ve hâkim iktisadi anlayışa alternatif karbonsuz bir ekonomi modeli olarak ortaya çıkmıştır. Küresel düzeyde değerlendirildiğinde Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinin dünyadaki en önemli fosil yakıt üreticilerinden olduğu ve gelecekte çölleşme, su kıtlığı, artan plastik kirliliği ve iklim değişikliğinin yıkıcı etkileriyle karşı karşıya kalacağı görülmektedir. Bu durum hem iklim krizi ve karbon emisyonlarıyla mücadelede hem de yeşil ekonomiye geçiş sürecinde, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinin oynayacağı önemli rolü göstermektedir. Bu bağlamda, bu ülkelerin uygulamaya koydukları yeşil ekonomi politikaları ve emisyon azaltma stratejilerinin ortaya konulması oldukça önemlidir. Özellikle son yıllarda Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkeleri özelinde yenilenebilir enerji, sürdürülebilir tarım, sürdürülebilir şehir gibi yeşil ekonomi uygulamalarının teşvik edildiği ve bu stratejilerin ulusal vizyon raporlarında yer aldığı görülmektedir. Bu çalışmanın amacı; çevresel tahribatın düşünsel ve ekonomik yönlerini incelemek, yeşil ekonomi modelinin tarihsel sürecini ele almak ve seçilen ülkelerin uygulamaya koydukları yeşil ekonomi politikalarını, yeşil ekonomiye geçişte karşılaştıkları zorlukları ve yeşil ekonomiyi benimsemelerinde etkili olan faktörleri ortaya koymaktır. Ayrıca seçilen ülkeler için yeşil büyüme ile kişi başına düşen karbon emisyonları, kişi başına düşen gelir ve insani gelişim arasındaki ilişkiyi ekonometrik yöntemler kullanarak incelemektir. Bu kapsamda yeşil büyüme bağımlı değişken, kişi başına düşen karbon emisyonu, kişi başına düşen gelir ve insani gelişim bağımsız değişkenler olarak tanımlanmış, çalışmada panel veri yöntemi kullanılmıştır. 2010-2023 döneminin ele alındığı çalışmada; kişi başına düşen gelir değişkeninin katsayısı pozitif olsa da istatistiksel olarak anlamlı olmadığı, yeşil büyüme ile insani gelişim arasında ise anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İnsani gelişimde yaşanacak iyileşmelerin yeşil büyüme üzerinde olumlu etki yaratacağı ve çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayacağı görülmektedir. Elde edilen diğer sonuca göre yeşil ekonomi ile İslâm ekonomisi arasında üretim, tüketim ve israf konularında var olan benzerlik, ilgili ülkelerin politika uygulamalarının başarılı olmasında önemli bir rol oynama potansiyeline sahiptir.
Özet (Çeviri)
The current environmental crisis appears to have a fundamental, not only economic, but also intellectual, background. It is possible to say that the Enlightenment philosophy's understanding of the relationship between nature and humanity played a significant role in shaping the modern economic structure. The globalized world, following the Industrial Revolution which reflected the effects of the Enlightenment, entered a period of rapid economic growth and development. Each country mobilized all its resources to obtain its share of this development, disregarding the resulting environmental damage. This understanding has paved the way for economic growth to be prioritized in the triple bottom line of economic growth, development, and the environment in the 21st century. This situation has led to the climate crisis, increased carbon emissions, decreased biodiversity, water pollution, the uncontrolled use of natural resources, and environmental damage whose effects are now felt globally, extending beyond regional levels. In this process, the green economy has emerged as an alternative, carbon-free economic model to the dominant economic understanding in the fight against the climate crisis. Globally, Middle Eastern and North African countries are among the world's most important producers of fossil fuels and are expected to face devastating effects of desertification, water scarcity, increasing plastic pollution, and climate change in the future. This highlights the crucial role these countries will play in combating the climate crisis and carbon emissions, as well as in the transition to a green economy. In this context, it is essential to present the green economy policies and emission reduction strategies implemented by these countries. In recent years, particularly in Middle Eastern and North African countries, green economy practices such as renewable energy, sustainable agriculture, and sustainable cities have been encouraged and included in national vision reports. The aim of this study is to examine the intellectual and economic aspects of environmental degradation, to address the historical development of the green economy model, and to reveal the green economy policies implemented by selected countries, the challenges they face in transitioning to a green economy, and the factors influencing their adoption of the green economy. Furthermore, it aims to examine the relationship between green growth and per capita carbon emissions, per capita income, and human development for the selected countries using econometric methods. In this context, green growth was defined as the dependent variable, while per capita carbon emissions, per capita income, and human development were defined as independent variables. The study, which covered the period 2010-2023, concluded that although the coefficient for per capita income was positive, it was not statistically significant. However, a significant and positive relationship was found between green growth and human development. Improvements in human development are seen to have a positive impact on green growth and contribute to environmental sustainability. Another finding suggests that the similarities between the green economy and the Islamic economics in terms of production, consumption, and waste have the potential to play a significant role in the success of policy implementations in the relevant countries.
Benzer Tezler
- Performance of MENA countries towards decarbonization process within the Green Deal framework
Yeşil Anlaşma çerçevesinde MENA ülkelerinin karbonsuzlaşma sürecine yönelik performansı
MARAI A M ELMUTARDI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İşletmeİstanbul Okan Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OYA KENT BIRIK
- Uluslararası politik ekonomi bağlamında yenilenebilir enerji politikaları: Desertec projesi örneği
Renewable energy poli̇ci̇es in the context of internati̇onal poli̇ti̇cal economy: The case study Desertec project
YASEMİN BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Uluslararası İlişkilerKarabük ÜniversitesiUluslararası Ekonomi Politik ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. LATİF PINAR
- Konya oturak sohbetleri ve oturak havalarının Türk halk müziğindeki yeri
The Importance of Konya's seat conversation in the Turkish folk music
SAVAŞ KARAMAN
- T.C.Sağlık Bakanlığı Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Kliniği'nin hasta çekim alanının belirlenmesi
Determining the catchment area of Şişli Etfal Training Research Hospital The department of Radiation Oncology
MEHTAP ÇALIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Halk Sağlığıİstanbul ÜniversitesiPrevantif Onkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RİAN DİŞÇİ
- Londra-Brithish Müzesinde bulunan Mundy Albümü içindeki katı' ve minyatür'lerinin incelenmesi
Review of Turkish cut paper and miniatures in Mundy Albume at London-British Museum
BURCU ERYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
El SanatlarıGazi ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Bölümü
PROF. DR. VİLDAN ÇETİNTAŞ
PROF. DR. AYSEN SOYSALDI
PROF. CANAN DELİDUMAN