Türk boğazlarında gerçekleşen gemi kazalarının NARX modeli ile tahmini üzerine bir uygulama
An application on predicting ship accidents in the Turkish straits using the NARX model
- Tez No: 1008150
- Danışmanlar: PROF. DR. FÜSUN DOBA KADEM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mühendislik Bilimleri, Denizcilik, Hukuk, Engineering Sciences, Marine, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İstatistiksel analiz yöntemlerinden NARX modelinin kullanıldığı tez çalışmasında, Türk Boğazları olarak bilinen İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından geçen gemilerin karıştığı ve sebep olduğu gemi kazalarının (çatma) nedenleri incelenmiştir. Dışsal Girdilerle Doğrusal Olmayan Otoregresif Model (NARX) Yöntemi, Genel Eğilim (Trend Analizi), Çeyreklik Dalgalanma (Mevsimsellik) Analizi, Levenberg–Marquardt (LM) Algoritması ile İstanbul ve Çanakkale boğazlarında meydana gelen deniz kaza olasılıklarının tahmini ve dispeç atanması incelenmiştir. Ulaştırma ve Denizcilik Bakanlığı ile Kıyı Emniyet Genel Müdürlüğü arşivlerinden elde edilen bilgiler, gemi kazaları (terminolojik adı ile“çatma”) ile 2012-2025 yılları arasında İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından geçen gemilere ait veriler kullanılmıştır. Gemi geçiş sayısı, gemi yük miktarı, kılavuz kaptan alan gemi sayısı, uğraksız gemi sayısı boyu 200m‟den büyük gemi sayısı ve iç hacmi 500 GT‟den küçük gemi adedi girdi değişkenleri, boğazlarda gerçekleşen kaza sayısı ise çıktı değişkeni olarak belirlenmiştir. Veri setinde bulunan değişkenlerin tanımlayıcı istatistik analizleri gerçekleştirilmiştir. Tahmin çalışmalarının sonucunda; önümüzdeki yıllarda (2026 sonrası) gemi kaza sayılarında bir azalma olmayacağı, aksine artış eğiliminde olacağı öngörülmüştür. Analiz sonucunda en önemli değişkenin kılavuz kaptan alan gemi; en az önemli olan değişkenin ise uğraksız gemi olduğu anlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study investigates the causes of ship accidents (collision) involving and caused by ships passing through the Istanbul and Dardanelles Straits (Bosphorus and Dardanelles Straits) collectivelly known as Turkish Straits. The estimation of the probability of ship accidents and dispatch assignments in the Istanbul and Dardanelles Straits were examined using the Nonlinear Autoregressive Model with External Inputs (NARX) method and the Levenberg–Marquardt (LM) algorithm. Information obtained from the archives of the Ministry of Transport and Maritime Affairs with Directorate General of Coastal Safety, including data on ship accidents (terminologically known as“collisions”) and ships passing through the Istanbul and Çanakkale Straits between 2012 and 2025, was used. The input variables were the number of ship passages, ship cargo volume, number of ships using pilotage, number of ships not calling at ports, number of ships larger than 200 m in length, and number of ships with an internal volume smaller than 500 GT. The output variable was the number of accidents occurring in the straits.Descriptive statistical analyses were performed on the variables in the dataset. The results of the estimation studies are as follows: It is predicted that in the coming years (after 2026), there will be no decrease in the number of ship accidents; on the contrary, there will be an upward trend.The analysis revealed that the most important variable is the ship using a pilot; the least important variable is the ship not making a stopover.
Benzer Tezler
- İstanbul Boğazı ve çevresinde gemi kaynaklı kirliliğin önlenmesi
Prevention of ship-borne pollution in the İstanbul Strait and its surroundings
UĞRAŞ AKYOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Deniz Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZCAN ARSLAN
- The risk assessment and management of the Istanbul strait
İstanbul Boğazı'nın risk değerlendirmesi ve yönetimi
ALİ YASİN TÜRKER
Doktora
İngilizce
2008
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiBoğaziçi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Bölümü
PROF. DR. İLHAN OR
- Türk boğazları trafik ayırım şeritlerinde ekonomik deniz ulaştırma kapasitesi modelinin geliştirilmesi
Improving an economic marine transportation capacity model in traffic separation lanes in Turkish straits
BİRSEN KOLDEMİR
Doktora
Türkçe
2000
Denizcilikİstanbul ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. SADETTİN ÖZEN
- Türk donanması ve faaliyetleri (1914-1925)
Turkish nayv and activitys (1914-1925)
UMUT CAFER KARADOĞAN
- Türk basınında Çanakkale Muharebeleri (Kasım 1914-Şubat 1916)
Turkish press during the Çanakkale Wars
AHMET ESENKAYA
Doktora
Türkçe
2003
Türk İnkılap TarihiHacettepe ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. ADNAN SOFUOĞLU