Geri Dön

Tip 2 diyabet hastalarında ilaç kullanım öz yeterliliğinin kan şekeri regülasyonu üzerine etkisinin incelenmesi

Evaluation of the effect of medication use self-efficacy on glycemic control in patients with Type 2 Diabetes mellitus

PDF İndir

  1. Tez No: 1008154
  2. Yazar: BÜŞRA KESİCİ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. REMZİYE NUR EKE
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Birinci basamak sağlık hizmeti, Glisemik kontrol, İlaç tedavisine uyum, Öz yeterlilik, Tip 2 diyabet, Diabetes mellitus, type 2, Glycemic control, Medication adherence, Primary health care, Self efficacy
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Tip 2 diyabetin yönetiminde glisemik kontrolü etkileyen klinik faktörlerin yanında, bireyin ilaç kullanımına ilişkin öz yeterliliği gibi davranışsal belirleyiciler de önem taşımaktadır. Bu araştırma, Antalya Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Kliniğine bağlı birimlere başvuran tip 2 diyabet hastalarında diyabet ilaç kullanım öz yeterliliğinin kan şekeri regülasyonu üzerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Ayrıca sosyodemografik özellikler, klinik değişkenler, diyabete ilişkin bilgi düzeyi ile tutum ve davranış özelliklerinin diyabet ilaç kullanım öz yeterliliği ve glisemik kontrol ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, tıpta uzmanlık tezi kapsamında Antalya Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Kliniğinde tip 2 diyabet tanılı hastalarda gerçekleştirilen kesitsel ve tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Veriler araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Katılımcıların sosyodemografik özellikler, diyabete ilişkin bilgi düzeyi ile tutum ve davranış özelliklerini içeren verileri veri toplama formuna kaydedilmiştir. Ardından“Diyabet İlaç Kullanım Öz Yeterliliği Ölçeği”uygulanmıştır. Klinik ve laboratuvar verileri hastane kayıt sistemi üzerinden elde edilmiştir. Glisemik kontrolün değerlendirilmesinde HbA1c düzeyi esas alınarak katılımcılar HbA1c ≤%7 ve HbA1c >%7 olmak üzere gruplandırılmıştır. Veriler IBM SPSS 23.0 paket programı (IBM Corp., Armonk, NY) kullanılarak analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler, uygun karşılaştırmalı analizler ve ROC analizi uygulanmış ve p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 52,95±12,89 yıl olan toplam 261 tip 2 diyabet hastası dahil edilmiştir. Katılımcıların %75,1'inin kadın, %83,1'inin evli, %44,5'inin ilkokul mezunu olduğu; %73,1'inin ekonomik durumunu orta düzeyde değerlendirdiği ve %42,9'unun aylık gelirinin asgari ücretin altında olduğu saptanmıştır. Ortalama vücut kitle indeksi (VKİ) 36,46±7,93 kg/m², ortalama açlık kan şekeri 133,03±65,85 mg/dL ve ortalama HbA1c değeri 6,90±1,77 olarak bulunmuştur. Katılımcıların %30,3'ünde HbA1c düzeyinin %7'nin üzerinde olduğu, %93,5'inde en az bir kronik hastalık bulunduğu; en sık eşlik eden hastalıkların hepatosteatoz (%65,6), hipertansiyon (%48,3) ve dislipidemi (%39,8) olduğu görülmüştür.“Toplam Öz Yeterlilik”puan ortalaması 37,59±6,64 olarak saptanmıştır. HbA1c değeri %7'nin altında olan katılımcıların“Meşguliyet”ve“Kaygı”alt boyut puanları ile“Toplam Öz Yeterlilik”puanlarının, HbA1c>%7 olan katılımcılara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur (sırasıyla p=0,003; p=0,004; p=0,003). Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde, azalan VKİ'nin (OR=0,934; %95 GA=0,885-0,986; p=0,014) ve azalan“Toplam Öz Yeterlilik”puanının (OR=0,909; %95 GA=0,858-0,964; p=0,001), HbA1c>%7 durumu ile bağımsız olarak ilişkili faktörler olduğu belirlenmiştir. ROC analizi sonucunda“Toplam Öz Yeterlilik”puanının HbA1c>%7 durumunu ayırt etmede istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (AUC=0,616; %95 GA=0,554-0,676; p=0,003). Sonuç: Tip 2 diyabet hastalarında diyabet ilaç kullanım öz yeterliliğinin glisemik kontrol ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu sonuç, birinci basamakta tip 2 diyabet izlemi ve yönetiminde yalnızca farmakolojik tedavinin planlanmasının yeterli olmadığını; hastanın ilaç kullanımına ilişkin öz yeterliliğinin değerlendirilmesi, desteklenmesi ve izlem sürecine entegre edilmesinin de glisemik kontrol açısından önemli olduğunu ortaya koymaktadır.

Özet (Çeviri)

Aim: Effective management of Type 2 diabetes relies not only on clinical factors that influence glycemic control but also on behavioral determinants, particularly an individual's diabetes medication self-efficacy. This study aimed to examine the effect of medication self-efficacy on blood glucose regulation in patients with type 2 diabetes attending the Family Medicine clinics at Antalya City Hospital. Additionally, the study evaluated how sociodemographic profiles, clinical variables, diabetes knowledge levels, and behavioral attitudes correlate with medication self-efficacy and overall glycemic control. Materials and Methods: This cross-sectional and descriptive study was conducted on patients diagnosed with type 2 diabetes at the Family Medicine Clinic of Antalya City Hospital as part of a medical specialization thesis. Data were collected by the researcher through face-to-face interviews. Participants' data, including sociodemographic characteristics, level of knowledge regarding diabetes, and attitudinal and behavioral traits, were recorded on a Data Collection Form. Subsequently, the Diabetes Medication Self-Efficacy Scale was administered. Clinical and laboratory data were retrieved from the hospital record system. For the evaluation of glycemic control, participants were categorized into two groups based on their HbA1c levels: HbA1c ≤7% and HbA1c >7%. Data were analyzed using the IBM SPSS 23.0 software package (IBM Corp., Armonk, NY). Descriptive statistics, appropriate comparative analyses, and ROC analysis were performed, and a p-value of <0.05 was considered statistically significant. Results: A total of 261 Type 2 diabetes patients with a mean age of 52.95±12.89 years were included in the study. It was determined that 75.1% of the participants were female, 83.1% were married, and 44.5% were primary school graduates; 73.1% evaluated their economic status as middle-income, and 42.9% had a monthly income below the minimum wage. The mean body mass index (BMI) was 36.46±7.93 kg/m², the mean fasting blood glucose was 133.03±65.85 mg/dL, and the mean HbA1c level was 6.90±1.77. It was observed that 30.3% of the participants had an HbA1c level above 7%, and 93.5% had at least one chronic disease; the most common comorbidities were hepatosteatosis (65.6%), hypertension (48.3%), and dyslipidemia (39.8%). The mean total score of the Diabetes Medication Self-Efficacy Scale was determined to be 37.59±6.64. The“Busyness”and“Worry”subscale scores, as well as the“Total Self-Efficacy”scores of the participants with an HbA1c level below 7%, were found to be statistically significantly higher compared to those with an HbA1c >7% (p=0.003; p=0.004; p=0.003, respectively). In the multivariate logistic regression analysis, decreasing BMI (OR=0.934; 95% CI=0.885-0.986; p=0.014) and decreasing“Total Self-Efficacy”scores (OR=0.909; 95% CI=0.858-0.964; p=0.001) were identified as independent risk factors for an HbA1c >7%. According to the ROC analysis results, the“Total Self-Efficacy”score was found to be statistically significant in discriminating the status of HbA1c >7% (AUC=0.616; 95% CI=0.554-0.676; p=0.003). Conclusion: It was determined that diabetes medication self-efficacy is significantly associated with glycemic control in patients with Type 2 diabetes. This finding demonstrates that merely planning pharmacological treatment is insufficient for the primary care follow-up and management of Type 2 diabetes; assessing, supporting, and integrating the patient's medication self-efficacy into the monitoring process is also crucial for achieving optimal glycemic control.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    515303

    Tip 2 diyabetik hastalarda engel algısı ve psikososyal öz yeterlilik ilişkisinin incelenmesi

    Analysis of relationship between perception of handicap and psychosocial self-sufficiency in TYPE 2 diabetic patients

    ÖZGE AKBABA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    HemşirelikKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NESRİN NURAL

  2. Tez No

    809971

    Tı̇p 2 DM tanılı hastalarda dı̇yabet bı̇lgı̇ düzeyı̇nı̇n ı̇laç kulanımına etkı̇sı̇ ve glı̇semı̇k değerlerle ı̇lı̇şkı̇sı

    The effect of diabetes knowledge level on drug use and its relationship with glycemic values in patients with TYPE 2 DM

    ESRA TOMBUL MAFİZER

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Aile HekimliğiDüzce Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ZERRİN GAMSIZKAN

  3. Tez No

    903681

    Drug prescription patterns and cost evaluation in diabetespatients: A cross sectional study in Northern Iraq

    Diyabet hastalarında ilaç reçete modelleri ve maliyet değerlendirmesi: Kuzey Irak'ta kesitsel bir çalışma

    LAZA SAADI MUSTAFA SENJAWI

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Eczacılık ve FarmakolojiYeditepe Üniversitesi

    Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ABDIKARIM MOHAMED ABDI

  4. Tez No

    336772

    Hasta perspektifinden diyabet ve davranış değişikliği

    Başlık çevirisi yok

    ÇAĞATAY TURGUT

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    Aile HekimliğiMarmara Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MEHMET AKMAN

  5. Tez No

    508122

    Bir tıp fakültesi hastanesi diyabet polikliniğine başvuran tip 2 diabetes mellitus'lu bireylerde depresyon semptomları ve özbakım aktiviteleri

    Depression symptoms and self-care activities in individuals with type 2 diabetes mellitus attending to a diabetes outpatient clinic at a medical faculty hospital

    İKLİM GÜRCAN YILDIRIM

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Halk Sağlığıİstanbul Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HALİM İŞSEVER

Geri Dön