Havayolu sektöründe bilet fiyatlarını etkileyen faktörlerin makine öğrenmesi yöntemleri ile analizi
Analysis of factors affecting airline ticket prices with machine learning methods
- Tez No: 1008239
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖYKÜM ESRA YİĞİT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sivil Havacılık, Civil Aviation
- Anahtar Kelimeler: Sivil havacılık, Yapay zeka ve makine öğrenmesi dersi, Civil aviation, Artificial intelligence and machine learning course
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Veri Bilimi ve Büyük Veri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Veri Bilimi ve Büyük Veri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Havayolu taşımacılığı sektöründe bilet fiyatları, çok sayıda değişkenin birlikte etkisi altında şekillenen karmaşık bir yapı sergilemektedir. Bu tez çalışması, bilet fiyatlarının hangi faktörlerden ne ölçüde etkilendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, 2022–2025 yılları arasını kapsayan ve Türkiye iç hat pazarında faaliyet gösteren üç farklı havayolu işletmesine ait uçuş verilerinden oluşan dört yıllık bir veri seti kullanılmıştır. Analiz kapsamında, fiyat oluşumunu etkileyebileceği değerlendirilen zamansal değişkenler, rakip havayollarına ait fiyat bilgileri ve kapasiteye ilişkin göstergeler birlikte ele alınmıştır. Bununla birlikte, bazı kategorik değişkenlerin yalnızca genel etkileri değil, kendi içlerindeki alt bileşenlerin fiyat üzerindeki göreli etkileri de karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bilet fiyatlarını etkileyen faktörlerin analizinde, ağaç tabanlı makine öğrenmesi yöntemlerinden XGBoost, LightGBM ve CatBoost algoritmaları kullanılmıştır. Faktör önem analizleri, bilet fiyatlarının oluşumunda rekabetçi fiyat bilgilerine dayalı değişkenlerin belirgin biçimde öne çıktığını, zamansal göstergeler ve kapasiteye ilişkin değişkenlerin ise bu baskın rekabetçi yapıyı destekleyen ve fiyat seviyesini ikincil düzeyde etkileyen unsurlar olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulguların, havayolu işletmelerinin fiyatlama kararlarına yönelik değerlendirmelerine katkı sağlaması ve bilet fiyatı oluşumuna ilişkin literatüre açıklayıcı bir bakış açısı sunması hedeflenmektedir.
Özet (Çeviri)
Airline ticket prices are shaped by a complex interaction of multiple factors rather than a single pricing component. This thesis aims to examine the factors influencing airline ticket prices and to determine their relative importance in the price formation process. The study is based on a four-year dataset covering the period from 2022 to 2025 and focuses on domestic flight operations of three airline companies operating in Türkiye. Within the scope of the analysis, temporal variables, competitor-related price information, and capacity indicators are jointly evaluated. In addition to assessing the overall impact of these factors, the study also investigates the relative influence of selected categorical variables through their sub-components. To conduct the analysis, tree-based machine learning algorithms, including XGBoost, LightGBM, and CatBoost, are employed to perform feature importance evaluations. The feature importance analyses indicate that variables related to competitive pricing information emerge as the most dominant determinants in the formation of airline ticket prices, while temporal indicators and capacity-related variables act as secondary yet meaningful factors that support this prevailing competitive structure and shape the final price level. The findings of this study are expected to support airline pricing decisions and contribute to the academic literature by providing an explanatory perspective on airline ticket price determinants.
Benzer Tezler
- The factors involved in repurchasing decision of airline passangers and their level of customer satisfaction
Havayolu yolcularının alım kararını etkileyen faktörler ve onların müşteri memnuniyet oranı
LETİBE YEŞİM YAVUZ
- An investigation into most fruitful ancillary revenue opportunities for low cost carriers operating in Turkish domestic aviation market
Turkiye havacilik piyasasinda faaliyet gosteren dusuk fiyatla hizmet sunan havayolu firmalari icin en verimli yardimci gelir olanaklari firsatlarinin arastirilmasi
ÖZGE YANIKOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
İşletmeCranfıeld UnıversıtyMühendislik Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEITH MASON
- Türkiye'de ulaşım sektörünün gelişimi ve havayolu firma tercihinin belirleyicileri: İzmir ilinde bir uygulama
Development of transportation i̇ndustry in Turkey and the determinants of airline firm preference: A case study of İzmir
BİLGE TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
EkonomiTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RÜŞTÜ YAYAR
- Leasing, uçak finansmanı ve hava taşımacılığında leasing uygulamaları
Leasing, aircraft financing and leasing applications in airline industry
ALİ OKYAY ÖZTUGRAN
- Sistem dinamik modelleme yöntemi kullanılarak yolcu sadakatini etkileyen faktörlerin nedensel döngü diyagramlarının çizimi.
A study on passenger loyalty by using system thinking approach
MEHMET CEVAT TANKUT