Yatırımcı duyarlılığının sektör bazlı hisse senedi getirileri ve oynaklığına etkisi: Covid-19 öncesi ve döneminde Borsa İstanbul sınai ve mali endeksleri üzerine bir analiz
The impact of investor sentiment on sector-based stock returns and volatility before and during Covid-19: An analysis of Borsa Istanbul industrial and financial indices
- Tez No: 1008270
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA SAYIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Yatırımcı Duyarlılığı, Tüketici Güven Endeksi, Borsa İstanbul, ARDL, Covid-19, Investor Sentiment, Consumer Confidence Index, Borsa Istanbul, ARDL, Covid-19
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Muhasebe Finansman Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, yatırımcı duyarlılığının Borsa İstanbul (BIST) Sınai ve Mali Endeksleri üzerindeki etkileri Covid-19 pandemisi öncesi ve pandemi dönemi ayrımıyla incelenmiştir. Yatırımcı duyarlılığının göstergesi olarak Tüketici Güven Endeksi (TGE) kullanılmış; döviz kuru, faiz oranı, işsizlik oranı, toplam mevduat ve sanayi üretim endeksi gibi makroekonomik değişkenler analize dahil edilmiştir. Çalışmada Aralık 2016 – Şubat 2020 dönemi pandemi öncesi, Mart 2020 – Mayıs 2023 dönemi ise pandemi dönemi olarak ele alınmıştır. Analizler üç aşamalı bir modelleme yapısı çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. İlk modelde makroekonomik değişkenlerin tüketici güveni üzerindeki etkileri regresyon analiziyle incelenmiştir. İkinci modelde yatırımcı duyarlılığı ve makroekonomik değişkenlerin endeks getirileri üzerindeki etkileri ARDL sınır testi ve hata düzeltme modeli (ECM) kullanılarak analiz edilmiştir. Üçüncü modelde ise endeks oynaklığı bağımlı değişken olarak ele alınmış ve oynaklık, önceki üç aya ait logaritmik getiriler üzerinden hesaplanmıştır. Bulgular, pandemi öncesi dönemde döviz kurunun tüketici güveni üzerinde negatif, mevduatın ise pozitif ve anlamlı etkiler yarattığını göstermektedir. Getiri modellerinde aynı dönemde faiz ve mevduat değişkenleri negatif; işsizlik ve döviz kuru ise pozitif ve anlamlı etkiler üretmiştir. Yatırımcı duyarlılığı özellikle Mali Endeksi kısa dönem getirileri üzerinde anlamlı bulunmuştur. Oynaklık modellerinde pandemi öncesinde Mali Endeksi için TGE'nin oynaklığı azaltıcı, işsizlik oranının ise artırıcı yönde anlamlı etkisi tespit edilmiştir. Sınai Endeksi'nde ise sanayi üretimi, işsizlik ve mevduat değişkenleri oynaklığı artırıcı yönde anlamlı bulunmuştur. Pandemi döneminde hem getiri hem oynaklık modellerinde değişkenlerin büyük kısmının istatistiksel anlamlılığını kaybettiği ve ilişkilerin zayıfladığı görülmüştür.
Özet (Çeviri)
This study investigates the effects of investor sentiment on the Borsa Istanbul (BIST) Industrial and Financial Indices by distinguishing between the pre-Covid-19 and Covid-19 periods. Investor sentiment is proxied by the Consumer Confidence Index (CCI), and macroeconomic variables such as exchange rate, interest rate, unemployment rate, total deposits, and industrial production index are included in the analysis. The pre-pandemic period covers December 2016 – February 2020, while the pandemic period spans March 2020 – May 2023. The empirical analysis follows a three-stage framework. The first model examines the impact of macroeconomic variables on consumer confidence using regression analysis. The second model analyzes the effects of investor sentiment and macroeconomic variables on index returns within the ARDL bounds testing and error correction model (ECM) framework. In the third model, index volatility is examined, where volatility is calculated based on the three-month rolling logarithmic returns. The findings show that in the pre-pandemic period, exchange rate negatively and total deposits positively affect consumer confidence. In the return models, interest rate and deposits have negative, while unemployment and exchange rate have positive and significant effects. Investor sentiment is statistically significant particularly for the Financial Index in the short run. In the volatility models, investor sentiment reduces volatility for the Financial Index, whereas unemployment increases it. For the Industrial Index, industrial production, unemployment, and deposits increase volatility. During the pandemic period, most coefficients lose statistical significance in both return and volatility models, indicating weakened relationships under heightened uncertainty.
Benzer Tezler
- Network analysis of co-search-based investor attention on stock prices
Ortak arama tabanlı yatırımcı dikkatinin hisse senedi fiyatları üzerindeki ağ analizi
MÜGE ÖZDEMİR
- Essays on the relationship between investor sentiment and stock returns
Yatırımcı duyarlılığı ile hisse senedi getirileri arasındaki ilişkiye dair çalışmalar
GÜLGÜN FİGEN ERKAN
- The effects of investor sentiment on conditional volatility of asset returns: evidence from international stock markets
Yatırımcı duyarlılığının varlık getirilerinin koşullu değişkenliğine etkisi: uluslararası borsalardan örnekler
UTKU UYGUR
Doktora
İngilizce
2015
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKTAY TAŞ
- Sentiment-driven forecasting of short-term asset price directions using large language models
Büyük dil modelleri kullanarak varlık fiyatlarının kısa vadeli yönlerinin duygu odaklı tahmini
AHMET BERKAY GÜLTEKİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiVeri Mühendisliği ve İş Analitiği Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ALP ÜSTÜNDAĞ
- Impact of global events on financial markets: A comparative study of Turkish and Moroccan banks during COVID-19
Küresel olayların finansal piyasalar üzerindeki etkisi: COVID-19 döneminde Türk ve Fas bankaları üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
SOUMAYA ZAMANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Bahçeşehir ÜniversitesiEkonomi Finans Ana Bilim Dalı
PROF. DR. Ertan Türkmen