İdari işlemin hukuki rejiminde temel hakların yeri üzerine bir inceleme: Geri göndermeme ilkesi ışığında sınır dışı etme işlemi
An examination of the role of fundamental rights in the legal regime of administrative act: The removal act in light of the principle of non-refoulement
- Tez No: 1008281
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KAYA BURAK ÖZTÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Etkili başvuru hakkı, Geri göndermeme ilkesi, Nedensellik, Temel haklar, Yabancılar hukuku, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, İdare hukuku, İdari Yargılama Usulü Kanunu, İdari işlemler, İdari yargı, Right to an effective remedy, Non refoulement, Causality, Fundamental rights, Forigners law, The Law on Foreigners and International Protection, Administrative law, Administrative Procedure Law, Administrative processes, Administrative justice
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada temel hakların idari işlemin hukuki rejiminde yarattığı dönüşüm, geri göndermeme ilkesi ve sınır dışı etme işlemi ilişkisi örneği üzerinden ele alınmıştır. Geri göndermeme ilkesi uluslararası hukukta jus cogens niteliğe kavuşmuş bir evrensel teamül kuralı, Türk hukukunda ise temel haklardan ve pozitif yükümlülükler doktrininden türeyen anayasal bir ilke teşkil eder. İlkenin gerekleri doğrudan ve dolaylı geri gönderme yasakları, araştırma yükümlülüğü ve usul güvenceleridir. Bu gerekler sınır dışı etme işleminin yapılışını, icrasını ve yargısal denetimini etkiler. İlkenin sınır dışı etme işleminin yapılışı üzerindeki etkileri, idari usulle dinamikleştirilmiş bir anatomik inceleme yöntemiyle saptanabilir. Bu yöntemle incelendiğinde sınır dışı etme işleminin esasının kurulması; işlem sebebinin oluşturulması, işlem konusunun somutlaştırılması ve işlem sebebi ile konusu arasında hukuki nedensellik bağının kurulması biçimindeki üç temel faaliyetten oluşur. Yine bu yöntemle sınır dışı etme işleminin tamamlanması; işlemin yetkili makamca kanuni formuna sokulması ve ilgilisine bildirilmesiyle gerçekleşir. Geri gönderme yasakları ve araştırma yükümlülüğü, işlem esasında hukuki nedensellik bağının kurulması faaliyetini etkiler. İşlem sebebi ve konusu kanuni çerçevede oluşturulmuş ve somutlaştırılmış olsa dahi geri gönderme yasaklarına veya araştırma yükümlülüğüne aykırılık, hukuki nedensellik bağının kurulmasını engeller. Usul güvenceleri ise işlemin formunu, ilgilisine bildirimini, icrasını ve yargısal denetimini etkiler. Sınır dışı etme işlemi ilgilisine, gerekçeli ve başvuru yollarını gösterir biçimde ve anladığı bir dilde bildirilmelidir. İlgilinin avukatla temsil edilmemesi hâlinde bildirim yükümlülüğü bilgilendirme yükümlülüğüne dönüşür. İşlemin geri dönülemez sonuçları olabileceğinden, işlemin icrasının son halkasını oluşturan sınır dışı etme eylemi, işlem yargısal kesinlik kazanana dek ertelenir. İşlemin yargısal denetiminde usul güvenceleri ise ilgiliye başvuru yapabileceği makul bir süre tanınması, başvuru hazırlığında ihtiyaç duyacağı olanakların sağlanması, başvurunun fiilen veya hukuken engellenmemesi, başvurunun bağımsız bir makamca incelenmesi, ilgilinin başvuru yolunda kendini temsil ettirebilmesi ve muhakemeye etkin katılım sağlayabilmesi, işlemin esaslı bir denetime tabi tutulması ve başvuru yolunun işlemin sonuçlarını pratikte ortadan kaldırma imkânı sağlamasıdır.
Özet (Çeviri)
This study examines the transformation brought about by fundamental rights within the legal regime of administrative acts, using the relationship between the principle of non-refoulement and the removal acts as an example. The principle of non-refoulement constitutes a universal customary rule that has attained the status of jus cogens in international law, while in Turkish law it constitutes a constitutional principle derived from fundamental rights and the doctrine of positive obligations. The requirements of the principle include direct and indirect prohibitions on refoulement, the duty to investigate, and procedural safeguards. These requirements influence the conduct, execution, and judicial review of the removal act. The effects of the principle on the conduct of the removal act can be identified through an anatomical examination method dynamized by the concept of administrative procedure. When examined through this method, the establishment of the basis for the removal act consists of three fundamental activities: The formation of the motive, the concretization of the subject, and the establishment of a legal causal link between them. Similarly, the completion of the removal act is realized through the formalization of the act by the competent authority and its notification to the concerned party. Prohibitions on refoulement and the duty to investigate impact the process of establishing the legal causal link, which forms the basis of the act. Even if the motive and subject of the act have been established within the legal framework, a violation of the prohibitions on refoulement or the duty to investigate prevents the establishment of the legal causal link. Procedural safeguards, on the other hand, affect the form of the act, its notification to the party concerned, its enforcement, and its judicial review. The removal act must be notified to the party concerned in a manner that is reasoned, indicates the available remedies, and is in a language the party understands. If the party is not represented by an attorney, the duty to notify transforms into a duty to inform. Since the removal may have irreversible consequences, the act of removal, which constitutes the final stage of the act's execution, is postponed until the decision becomes final. In the judicial review of the act, procedural safeguards include granting the individual a reasonable period to file an appeal, providing the necessary resources for preparing the appeal, ensuring the appeal is not obstructed in fact or in law, the review of the appeal by an independent authority, the party's ability to be represented in the appeal process and to participate effectively in the proceedings, the act being subject to a substantive review, and the appeal process providing the practical means to nullify the act's outcomes.
Benzer Tezler
- Birinci Meclis Döneminde siyasal rejim ve yürütme erki 1920-1923
Political regime and the executive power in the First Term of The Assembly 1920-1923
SİNEM ŞİRİN
- Kamu hizmetlerinin süreklilik ve düzenlilik ilkesi
The principle of continuity and regularity of public services
M. GÖZDE ATASAYAN
- İdari yaptırımların hukuki rejimi
The system in law of administrative sanctions
MUSTAFA KARABULUT
Doktora
Türkçe
2007
HukukAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. TURGUT TAN
- Mülteci hukukunda idari gözetime alternatif yükümlülükler
Alternatives to detention in refugee law
NURÇİN KÜÇÜKYAZICI
- İdare hukuku bakımından kıyıların hukuki rejimi
Legal regime of coasts in terms of administrative law
AHMET TALHA TETİK