Algılanan risk boyutlarının çevrimiçi satın alma tercihi üzerindeki etkisi: Bilgi aramanın aracı rolü ve öneri sistemi türü, ürün türü ve benlik algısının koşullu etkileri
The effect of perceived risk dimensions on online purchase preference: The mediating role of information search and the conditional effects of recommendation system type, product type, and self-construal
- Tez No: 1008282
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET BARDAKCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Genel İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, e-ticaret platformlarında algılanan riskin çevrimiçi satın alma tercihi üzerindeki etkisini çok boyutlu ve koşullu bir karar süreci bağlamında incelemektedir. Algılanan risk; performans, finansal, zaman, fiziksel, sosyal ve psikolojik risk olmak üzere altı boyutta ele alınmış; bu risk boyutlarının satın alma tercihi üzerindeki doğrudan etkileri ile bilgi arama davranışı aracılığıyla ortaya çıkan koşullu aracılık etkileri analiz edilmiştir. Bilgi arama davranışı, incelenen alternatif ürün sayısını ifade eden bilgi arama genişliği ve ürün sayfasında geçirilen süreyi ifade eden bilgi arama derinliği olmak üzere iki davranışsal göstergeyle ölçülmüştür. Araştırma, ürün türü ve öneri sistemi türüne dayalı 2×2 faktöriyel deneysel tasarım kapsamında yürütülmüştür. Ürün türü arama ürünü ve deneyim ürünü; öneri sistemi türü ise içerik bazlı filtreleme ve işbirlikçi filtreleme olarak kurgulanmıştır. Bağımlı benlik algısı ise bireysel farklılık değişkeni olarak araştırma modeline dahil edilmiştir. Deneysel tasarım kapsamında elde edilen veriler ikili lojistik regresyon ve Hayes'in PROCESS Macro Model 11 yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Bulgular, finansal risk ve psikolojik riskin satın alma tercihini anlamlı ve negatif yönde etkilediğini; buna karşılık performans, zaman, fiziksel ve sosyal riskin doğrudan etkilerinin anlamlı olmadığını göstermiştir. Koşullu aracılık analizleri, bilgi arama genişliği ve bilgi arama derinliğinin satın alma tercihini güçlü biçimde artırdığını; ancak algılanan riskin bu bilgi arama davranışlarını doğrudan tetiklemediğini ortaya koymuştur. Koşullu dolaylı etki bulguları ise finansal, fiziksel, sosyal ve psikolojik risk boyutlarının belirli öneri sistemi türü, ürün türü ve bağımlı benlik algısı koşullarında bilgi arama davranışı aracılığıyla satın alma tercihini etkilediğini göstermektedir. Bu sonuçlar, risk-bilgi arama-satın alma ilişkisinin doğrusal ve tekdüze değil; ürün bağlamına, öneri sisteminin niteliğine ve tüketicinin benlik algısına bağlı olarak şekillenen koşullu bir yapı sergilediğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines perceived risk on online purchase choice in e-commerce platforms within a multidimensional and conditional decision-making framework. Perceived risk was examined through six dimensions: performance, financial, time, physical, social, and psychological risk. The study analyzed the direct effects of these risk dimensions on purchase choice and their conditional mediation effects through information search behavior. Information search was measured through two behavioral indicators: search breadth, referring to the number of alternative products examined, and search depth, referring to time spent on the product page. The research was conducted using a 2×2 factorial experimental design based on product type and recommendation system type. Product type was operationalized as search product and experience product, while recommendation system type was designed as content-based filtering and collaborative filtering. Interdependent self-construal was included as an individual difference variable. Experimental data were analyzed using binary logistic regression and Hayes' PROCESS Macro Model 11. The findings indicate that financial risk and psychological risk have significant and negative effects on online purchase choice, whereas performance, time, physical, and social risk do not have significant direct effects. Conditional mediation analyses show that search breadth and search depth increase purchase choice; however, perceived risk does not directly trigger these search behaviors. Conditional indirect effect findings reveal that financial, physical, social, and psychological risk dimensions affect purchase choice through information search under specific conditions of recommendation system type, product type, and interdependent self-construal. Overall, results suggest that the risk–information search–purchase relationship is not linear or uniform, but conditional on product context, recommendation system type, and consumers' self-construal.
Benzer Tezler
- Online mağazaların web sitelerine yönelik kalite faktörlerinin algılanan eğlenebilirlik ve online satın alma niyeti ile ilişkisi ve bir araştırma
The relationship between online stores' website quality factors and perceived playfulness and online purchase intention and a research
HATİCE MELİS AKA
- Omni kanal pazarlamada müşteri deneyimi ve marka imajı etkileşiminde algılanan riskin rolü: Ampirik bir çalışma
The role of perceived risk in customer experience and brand imageinteraction in omni channel marketing: An empirical study
MALİK DÜNDAR
Doktora
Türkçe
2024
İşletmeNevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUZAN ÇOBAN
- Genişletilmiş online alışveriş kabul modeli ile tüketicilerin çevrimiçi tatil satın alma davranışları ve risk algılarına kültürün etkisi
The effect of culture on consumers' online vacation purchasing behaviors and risk perceptions with the extended online shopping acceptance model
YAĞMUR TURSAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Turizmİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET EMRE GÜLER
- Artırılmış gerçeklik uygulamalarının elektronik alışveriş deneyimine ve satın alma niyetine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of augmented reality applications on electronic shopping experience and purchase intention
MEHMET FATİH AÇAR
Doktora
Türkçe
2022
İşletmeOsmaniye Korkut Ata Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUTLU YÜKSEL AVCILAR
- Understanding social commerce intention in the Turkish market
Türkiye pazarında sosyal ticaret niyetini anlamak
AFRA LARFI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İşletmeİstanbul Ticaret Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SABRİ ÖZ