Zihinsel muhasebenin vergi uyumu üzerindeki etkisinin analizi
Analysis of the effect of mental accounting on tax compliance
- Tez No: 1008777
- Danışmanlar: PROF. DR. ADNAN GERÇEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mali Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ana akım iktisat teorisi, bireyleri rasyonel olarak ele almaktadır. Bunun başlıca sebebi; ölçüm kolaylığı sağlamasıdır. Ancak bu durum, var olan gerçeklik ile örtüşmemekte ve bu çerçevede eleştiriler ortaya çıkmaktadır. Davranışsal iktisat da bu eleştiriler sonucunda ortaya çıkmış ve bireylerin rasyonel olmadığını, sınırlı rasyonel olduklarını ve manipüle edilebileceklerini ortaya koymuştur. Davranışsal iktisat, bireylerin rasyonellikten sapmalarını bilişsel önyargılar başlığı altında toplamaktadır. Zihinsel muhasebe de bu bilişsel önyargılardan bir tanesidir. Thaler'e göre; zihinsel muhasebe, bireyler ve hane halkı tarafından finansal aktivitelerini organize etmek, değerlendirmek ve takip etmek amacıyla kullanılan bilişsel işlemler setidir. Verginin bireyler ve firmalar açısından bir finansal aktivite olması, zihinsel muhasebe ile vergi uyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi gerekliliğini ortaya koymuştur. Ancak bu gereklilik yeni anlaşılmakla birlikte Türkiye'de bu gerekliliği giderecek bir çalışma yapılmamıştır. İlgili alandaki boşluğu doldurmak için hem anket hem de deney uygulanmıştır. Bu çalışmada İBBS Düzey 1 Bölgeleri kapsamında, Türkiye'de vergi mükellefi 750 kişiye anket uygulanmıştır. Ayrıca deneye ise 209 vergi mükellefi katılmıştır. Çalışmanın analiz bölümünde; anket için yol analizi, deney için ise, pearson korelasyon, bağımsız t testi, karma anova ve ki-kare testlerinden yararlanılmıştır. Yapılan çapraz kıyaslama sonucunda, vergi uyumunun klasik yaklaşım çerçevesinde açıklanamayağı ve vergi uyumunun açıklanmasında, bilişsel süreçler, tutumlar ve bağlamların etkili olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
Mainstream economic theory treats individuals as rational. However, this approach does not align with the actual reality, leading to criticisms in this context. Behavioral economics emerged as a result of these criticisms and revealed that individuals are not rational, they are limitedly rational and can be manipulated. Behavioral economics collects individuals' deviations from rationality under the title of cognitive biases. Mental accounting is one of these cognitive biases. According to Thaler; mental accounting is the set of cognitive operations used by individuals and households to organize, evaluate, and keep track of financial activities. Since taxation constitutes a financial activity for both individuals and firms, the need to examine the relationship between mental accounting and tax compliance has emerged. Although this need has only recently been recognized, no study addressing it has yet been conducted in Turkey. This study aims to fill this gap in the relevant literature. Within the scope of NUTS Level 1 Regions (İBBS Düzey 1 Bölgeleri), a survey was administered to 750 taxpayers in Turkey. In addition, 209 taxpayers participated in an experimental study. In the analysis phase of the research, path analysis was employed for the survey data, while Pearson correlation, independent samples t-test, mixed ANOVA, and chi-square tests were used for the experimental data. The results of the cross-comparative analysis indicate that tax compliance cannot be adequately explained within the framework of the classical approach and that cognitive processes, attitudes, and contextual factors play a significant role in explaining tax compliance.
Benzer Tezler
- Evaluation des performances des projets de l'affaire électronique basé sur GRC en utilisant le tableau de bord équilibré et management de capital client
CRM bazlı e-iş proje performanslarının dengelenmiş skorkartı ve entelektüel müşteri sermayesi yönetimi ile değerlendirilmesi
BURHAN BURÇ KILIÇER
Yüksek Lisans
Fransızca
2004
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGalatasaray ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ETHEM TOLGA
- Davranışsal finans perspektifinden çift kayıt sistemi bilen kişilerin davranışlarının incelenmesi
Examination of the behaviors of individuals familiar with double-entry accounting from a behavioral finance perspective
SEMİH YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EkonomiSakarya Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KENAN ERKAN
- Mental muhasebenin üniversite öğrencilerinin harcama yapma sürecindeki rolü
The role of mental accounting on the process of spending of university students
YASEMİN EKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
MaliyeBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiMuhasebe ve Finansal Yönetim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ APALI
- Disposition bias for different investor categories in Borsa Istanbul
Borsa İstanbul'da farklı yatırımcı grupları için eğilim yanlılığı
EVRİM HİLAL KAHYA
Doktora
İngilizce
2022
Maliyeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CUMHUR ENİS EKİNCİ
- Ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin orantısal ve cebirsel muhakemelerinin ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of proportional and algebraic reasoning of seventh grade middle school students and the relationship between them
ÖZLEM YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MatematikAnadolu ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TANGÜL KABAEL