Türk hukukunda internete erişim hakkı kapsamında internet kısıtlamaları
Internet restrictions within the scope of the right to internet access under Turkish law
- Tez No: 1008829
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ONUR KAPLAN, DOÇ. DR. MEHMET YAYLA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yaşar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilişim ve Teknoloji Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital çağda birçok temel hakkın çevrim içi ortamda kullanılmasını sağlayan internet teknolojisi, kullanıcıların hem maddi hem de manevi varlığının gelişmesinde vazgeçilmez bir araç haline gelmiştir. Bu doğrultuda; bazı uluslararası örgütlerin, internete erişim hakkının ayrı bir insan hakkı olarak değerlendirilmesi gerektiğine dair görüş ve kararları mevcuttur. Hatta bazı devletlerin anayasa metinlerinde, internete erişim hakkının bağımsız bir insan hakkı olarak düzenlediği görülmektedir. Çalışmamızın ilk bölümünde; gelişmiş bir iletişim teknolojisi olan internetin, yakın zamanda yerini başka bir teknolojiye bırakma ihtimali olduğu değerlendirilmiş ve her teknolojinin anayasa metninde düzenlenmesinin hak enflasyonuna yol açabileceği belirtilmiştir. Ayrıca, internete erişim hakkının daha iyi korunması için illa anayasal statü kazandırılmasına gerek olmadığı, uygulayıcıların internet erişimine müdahale ederken Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile Anayasa Mahkemesi'nin belirlediği kriterlere uymasını sağlayacak düzenlemelerin yeterli olduğu değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, internete bağlanmak için gereken donanım ve altyapı ile dijital içeriğe özgürce erişebilme imkanı olmak üzere iki unsurdan oluşan internete erişim hakkının hem negatif hem de pozitif statü hakkı kapsamında zaten korunduğu ileri sürülmüştür. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise internet erişiminin kısıtlanmasında kullanılan yöntemlere ve sınırlarına yer verilmiştir. Bu yöntemlerin; URL, DNS, IP gibi teknik yöntemlerden ibaret olmadığı, erişimi teknik olarak kısıtlanan sitelerin VPN gibi yöntemler kullanılarak aşılabilmesinin mümkün olduğu düşünüldüğünde hukuki, psikolojik ve ekonomik yöntemlerin internet erişiminin kısıtlanmasında daha etkili sonuçlar yaratabileceği değerlendirilmiştir. Çalışmamızın esasını oluşturan son bölümde ise, Anayasa Mahkemesi kararları incelenerek internete erişim hakkına yönelik müdahaleler bakımından uygulamadaki sorunlar tespit edilmiş ve bu sorunların çözümü için getirilen öneriler üzerinde durulmuştur. Öncelikle, idare tarafından internet erişiminin kısıtlanmasını mümkün kılan düzenlemelerin belirsizliği sebebiyle keyfiliğe yol açabileceği değerlendirilmiştir. Daha sonra sulh ceza hakimliklerince verilen erişim engelleme kararlarının, çekişmeli yargılama ilkesinden yoksun biçimde, çoğu kez soyut ve kalıplaşmış gerekçelere dayanarak çok kısa süre içerisinde verilmeye zorlanması eleştirilmiştir. Son olarak, kısıtlama kararlarının çatışan haklar arasında adil dengeyi gözetememesi ve itiraz mekanizmasının somut uyuşmazlıkları gidermede etkisiz kalmasına neden olan yapısal sorunlara değinilmiştir.
Özet (Çeviri)
Internet technology, which enables the exercise of many fundamental rights in the online environment in the digital age, has become an indispensable tool for the development of both the material and spiritual existence of users. In this direction, there are opinions and decisions of some international organizations suggesting that the right of access to the internet should be considered as a distinct human right. Furthermore, it is observed that some states regulate the right of access to the internet as an independent human right in their constitutional texts. In the first part of this study, the possibility that the internet, as an advanced communication technology, might be replaced by another technology in the near future is evaluated, and it is stated that regulating every technology in the constitutional text may lead to rights inflation. Moreover, it is assessed that constitutional status is not necessarily required for the better protection of the right of access to the internet; instead, regulations ensuring that practitioners comply with the criteria set by the European Court of Human Rights and the Constitutional Court while interfering with internet access are sufficient. Additionally, it is asserted that the right of access to the internet, which consists of two elements the hardware and infrastructure required to connect to the internet and the opportunity to freely access digital content is already protected under both negative and positive status rights. In the second part of the study, the methods used in restricting internet access and their limits are included. Considering that these methods do not only consist of technical methods such as URL, DNS, and IP, and that it is possible to bypass technically restricted sites using methods such as VPN, it is evaluated that legal, psychological, and economic methods may produce more effective results in restricting internet access. In the final part, which forms the basis of the study, the problems in practice regarding interventions against the right of access to the internet are identified by examining the decisions of the Constitutional Court, and the proposals brought for the solution of these problems are emphasized. Firstly, it is evaluated that the regulations enabling the restriction of internet access by the administration may lead to arbitrariness due to their uncertainty. Subsequently, it is criticized that the access blocking decisions given by the criminal judgeships of peace are forced to be given in a very short time, lacking the principle of adversarial proceedings, and often based on abstract and stereotyped justifications. Finally, structural problems that cause the restriction decisions to fail to observe a fair balance between conflicting rights and the appeal mechanism to remain ineffective in resolving concrete disputes are addressed.
Benzer Tezler
- Hapishanelerde ifade özgürlüğü bağlamında kitap yasakları
Book bans in the context of freedom of expression in prisons
EVİN NAZ ERCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZEN ÜLGEN ADADAĞ
- Internet domain name infringements within the framework of unfair competition law and WIPO ICANN UDRP procedure
İnternet alan adı ihlallerinin haksız rekabet hukuku kapsamında incelenmesi ve WIPO ICANN UDRP prosedürü
GÖKÇE HİLAL ALDEMİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Hukukİstanbul Medeniyet ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE DENİZ GÜNAY
- 5651 sayılı Kanunun 9'uncu maddesinin Anayasa Mahkemesi'nin kararıyla iptali ve kişilik hakkı ihlallerine karşı mevcut başvuru yolları
Annulment of article 9 of Law no. 5651 by the Constitutional Court's decision and existing remedies for violations of personal rights
MUHAMMED FARUK GÜLMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HukukAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiBilişim ve Teknoloji Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ÜNAL AÇIKGÖZ
- İnternet ortamında gerçekleşen marka hakkı ihlalleri kapsamında internet servis sağlayıcılarının sorumlulukları
The liability of internet service providers for trademark infringements on the internet
EMİNE BİLGE TÜRK
- Türk Sosyal Güvenlik Hukukunda genel sağlık sigortası
General health insurance in Turkey Social Security Law
BÜLENT ARPAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriSakarya ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OSMAN SARI