Paklitaksel kaynaklı periferik nöropati üzerine ferroptozis inhibitörü Ferrostatin-1'in olası nöroprotektif ve antioksidan potansiyelinin araştırılması
Investigation of the possible neuroprotective and antioxidant potential of ferroptosis inhibitor Ferrostatin-1 on paclitaxel-induced peripheral neuropathy
- Tez No: 1008859
- Danışmanlar: PROF. DR. TUFAN KEÇECİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Veteriner Hekimliği, Veterinary Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Fizyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Paklitaksel (Pak), çeşitli solid tümörlerin tedavisinde yaygın olarak kullanılan bir kemoterapötik ajan olup, doz bazlı yan etkilerinden biri olan periferik nöropatiye neden olduğu bilinmektedir. Bu toksik etki, sinir sisteminde oksidatif stres, mitokondriyal disfonksiyon ve lipid peroksidasyonu gibi çeşitli mekanizmalarla ilişkilendirilmektedir. Ferrostatin-1 (Fer-1), demir bağımlı programlı hücre ölümü olan ferroptozisi inhibe eden bir molekül olup, antioksidan özellikleri sayesinde son yıllarda nöroprotektif potansiyeliyle dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, deneysel olarak oluşturulan paklitaksel kaynaklı periferik nöropati modelinde Ferrostatin-1'in nöroprotektif ve antioksidan etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmada ağırlıkları 250–300 gram arasında değişen toplam 34 dişi Wistar Albino sıçan kullanılmıştır. Hayvanlar kontrol (K; n=6), Ferrostatin-1 (Fer-1; n=8), paklitaksel (Pak; n=10) ve paklitaksel + Ferrostatin-1 (Pak+Fer-1; n=10) olmak üzere dört gruba ayrılmıştır. Deneysel protokol süresince tüm gruplara standart yem ve su ad libitum olarak verilmiştir. Pak grubuna haftada bir kez 4 hafta boyunca 10 mg/kg dozunda paklitaksel intraperitoneal (IP) yolla uygulanırken, Fer-1 grubuna aynı süre zarfında haftada bir 5 mg/kg Fer-1 (IP) olarak verilmiştir. Pak+Fer-1 grubuna ise her iki ajan eş zamanlı uygulanmıştır. Deneme sonunda yapılan analizlerde, Pak grubunda mekanik allodini geliştiği (Von Frey testi) ve oksidatif stres belirteçlerinden MDA seviyelerinde anlamlı artış, CAT ve GSH düzeylerinde ise azalma gözlendiği belirlenmiştir (p < 0.05). Ayrıca, TEM görüntülerinde mitokondriyal dejenerasyon, krista kaybı ve miyelin bozulmaları olduğu belirlenmiştir. Pak+Fer-1 grubunda ise, bu parametrelerin çoğunda Pak grubuna kıyasla iyileşme saptanmış; MDA düzeyleri azalmış, CAT ve GSH seviyeleri artmıştır (p < 0.05). Davranışsal olarak da Fer-1'in mekanik duyarlılığı kısmen koruduğu, ancak diğer testlerde belirgin bir etki oluşturmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, Fer-1'in paklitaksel kaynaklı periferik nöropati modelinde oksidatif stres ve yapısal sinir hasarı üzerine kısmi düzeyde koruyucu etkiler sağladığı ve ferroptozis mekanizmasının bu süreçte önemli rol oynayabileceği değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Paclitaxel (Pak) is a chemotherapeutic agent widely used in the treatment of various solid tumors; however, one of its major dose-limiting side effects is peripheral neuropathy. This toxic effect is associated with mechanisms such as oxidative stress, mitochondrial dysfunction, and lipid peroxidation in the nervous system. Ferrostatin-1 (Fer-1), a small molecule known to inhibit ferroptosis—a regulated, iron-dependent form of cell death—has recently attracted attention for its potential neuroprotective and antioxidant properties. In this study, the potential neuroprotective and antioxidant effects of Ferrostatin-1 were evaluated in an experimental model of paclitaxel-induced peripheral neuropathy. A total of 34 adult female Wistar Albino rats weighing between 250–300 grams were used. The animals were randomly divided into four groups: control (K; n=6), Ferrostatin-1 (Fer-1; n=8), paclitaxel (Pak; n=10), and paclitaxel + Ferrostatin-1 (Pak+Fer-1; n=10). Throughout the experimental period, all animals were given standard feed and water ad libitum. The Pak group received 10 mg/kg of paclitaxel intraperitoneally (IP) once weekly for four weeks, while the Fer-1 group received 5 mg/kg of Fer-1 via the same route and duration. In the combination group, both agents were administered simultaneously using the same schedule. At the end of the experiment, analysis revealed that the Pak group developed mechanical allodynia (Von Frey test) and showed significant increases in oxidative stress markers such as MDA, along with decreases in CAT and GSH levels (p<0.05). Additionally, TEM imaging demonstrated mitochondrial degeneration, crista loss, and myelin disruption in the Pak group. In the Pak+Fer-1 group, most of these parameters showed improvement compared to the Pak group; MDA levels were reduced and CAT and GSH levels were restored (p<0.05). Behaviorally, Fer-1 showed partial protective effects on mechanical sensitivity, though no significant effects were observed in other behavioral tests. In conclusion, Ferrostatin-1 exhibited partial neuroprotective effects in the paclitaxel-induced peripheral neuropathy model, particularly by attenuating oxidative stress and ultrastructural damage. These findings suggest that ferroptosis inhibition may serve as a potential pharmacological strategy in the management of chemotherapy-induced peripheral neuropathy.
Benzer Tezler
- Sıçanlarda paklitaksel ile oluşturulan nöropati modelinde oksitosin ve progesteronun etkileri
Effects of oxytocin and progesteron in paclitaxel induced neuropathy model in rats
MEHMET EKİCİ
Doktora
Türkçe
2019
FizyolojiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiVeterinerlik Fizyolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHARREM BALKAYA
- Ratlarda paklitaksel ile oluşturulan nöropatik ağrı modelinde NO/cGMP sinyal yolağının nosisepsiyon üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of the NO/cGMP signaling pathway on nociception in a paclitaxel-induced neuropathic pain model in rats
BUĞRA ARSLANTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Eczacılık ve FarmakolojiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT PARLAK
- Kemoterapi ile indüklenen periferal nöropati mekanizmalarının in siliko yöntemlerle araştırılması
Investigation of chemotherapy-induced peripheral neuropathy mechanisms using in silico methods
ZEYNEP GÜLSÜM SUBAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Farmasötik ToksikolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiEczacılık Meslek Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUAT KARAKUŞ
- Krisinin insan nöronal SH-SY5Y hücrelerinde paklitaksel kaynaklı oksidatif stres ve apoptoza karşı koruyucu etkilerinin araştırılması
Investigation of the protective effects of chrysin against paclitaxel-induced oxidative stress and apoptosis in human neuronal SH-SY5Y cells
SEMA NUR VARAN
- İnsan prostat karsı̇noma ve over adenokarsı̇noma hücrelerı̇ne kardı̇yak fı̇broblast hücre kaynaklı mı̇tokondrı̇ transplantasyonunun paklı̇taksel duyarlılığına etkı̇sı̇nı̇n araştırılması
Investigation of the effect of human cardiac fibroblast derived mitochondria transplantation on paclitaxel sensitivity in human prostate and over carcinoma cells
AYBÜKE ÇELİK