Altınkaya baraj Gölü'nde fiziko-kimyasal su kalitesi parametreleri ve taşıma kapasitesini tahmini
Physico-chemical water quality parameters and estimation of carrying capacity in Altinkaya dam lake
- Tez No: 1009023
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET MUTLU GÖZLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Su Ürünleri, Aquatic Products
- Anahtar Kelimeler: Akarsular, Streams
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tatlı su ekosistemleri; içme suyu temini, tarımsal sulama, balıkçılık, rekreasyon ve enerji üretimi gibi kritik ekosistem hizmetleri sunmakta, ancak özellikle göller ve baraj gölleri durağan hidrodinamik yapıları nedeniyle çevresel baskılara karşı hassasiyet göstermektedir. Türkiye'de iç sularda ağ kafeslerde gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) yetiştiriciliğinin yaygınlaşması, alıcı ortamlarda organik madde ve besin elementi yüklenmesi üzerinden su kalitesi ve ekolojik durumun izlenmesini ve ekosistemle uyumlu üretim düzeylerinin belirlenmesini gerekli kılmaktadır. Bu tez çalışmasında Altınkaya Baraj Gölü'nün fiziko-kimyasal su kalite parametreleri üzerinden mevcut ekolojik durumu ortaya konmuş ve elde edilen bulgular temelinde kafes yetiştiriciliği için gölün taşıma kapasitesinin belirlenmesine yönelik bilimsel bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışmada farklı istasyon ve derinliklerden alınan su ve sediment örnekleri kullanılarak fiziksel ve kimyasal parametreler (sıcaklık, çözünmüş oksijen, pH, elektriksel iletkenlik, Secchi disk, besin tuzları, askıda katı madde, klorofil-a, organik madde ve toplam sertlik) değerlendirilmiş; ayrıca bentik makroomurgasızlar familya düzeyinde incelenerek TR-BMWP ve TR-ASPT biyotik indeksleri hesaplanmıştır. Yüzey suyu sıcaklıkları 9,57–24,89 °C aralığında değişmiş ve mevsimsel tabakalaşma yaz döneminde belirginleşmiştir. Çözünmüş oksijen 0,87–14,35 mg/L aralığında olup özellikle yazın ve ≥50 m derinliklerde kritik düzeylere gerileyerek derin zonlarda hipoksi riskini göstermiştir. pH değerleri genel olarak hafif bazik karakterde (7,19–8,89) seyretmiş; elektriksel iletkenlik (1544,1–3717,1 µS/cm) ise havza jeolojisi ve olası yayılı girdilerle ilişkili yüksek mineralizasyonu işaret ederek su kalitesinin ağırlıklı olarak orta sınıfa yaklaşabildiğini göstermiştir. Secchi disk derinliğinin yüksek olması (3,0–7,5m) ve klorofil-a'nın düşük düzeyleri (0,00–6,87 µg/L; ort. 0,70 µg/L), fitoplankton biyokütlesinin genel olarak düşük olduğunu; buna karşın toplam fosfor (0,031–0,050 mg/L; ort. 0,039 mg/L) ve toplam azot (0,10–0,63 mg/L; ort. 0,45 mg/L) değerlerinin gölde mezotrofik–alt ötrofikleşme riskinin izlenmesi gerektiğini düşündürmüştür. Bentik biyotik indeksler (TR-BMWP: 0–23; TR-ASPT: 3,0–5,5) ve düşük familya zenginliği (N: 0–6), bazı istasyon ve dönemlerde bentik habitat uygunluğunun sınırlanabildiğini; bunun yalnızca dışsal kirlilikle değil, tabakalaşma, derin zon oksijenlenmesi ve sediman koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Sonuç olarak Altınkaya Baraj Gölü'nde su berraklığı ve klorofil-a bulguları görece iyi bir ekolojik duruma işaret ederken, yüksek iletkenlik/mineralizasyon, toplam besin tuzu düzeyleri ve özellikle yazın derin tabakalarda belirginleşen oksijen azalımı ekosistem açısından kritik eşikler oluşturabilmektedir. Bu nedenle taşıma kapasitesi değerlendirmelerinde özellikle çözünmüş oksijen rejimi, besin tuzu–organik yük birikimi ve derin zonların ekolojik duyarlılığı temel belirleyiciler olarak ele alınmalı; yetiştiricilik alanlarında organik yükün kontrolü, havza kaynaklı besin girdilerinin azaltılması ve mevsimsel–dikey izleme programlarının güçlendirilmesi sürdürülebilir yönetim için önceliklendirilmelidir.
Özet (Çeviri)
Freshwater ecosystems provide critical ecosystem services such as drinking water supply, agricultural irrigation, fishing, recreation, and energy production. However, lakes and reservoirs, in particular, are sensitive to environmental pressures due to their stagnant hydrodynamic structures. The widespread farming of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) in net cages in inland waters in Turkey necessitates the monitoring of water quality and ecological status through the loading of organic matter and nutrients in receiving environments and the determination of production levels compatible with the ecosystem. In this thesis study, the current ecological status of Altınkaya Dam Lake was determined based on water quality parameters, and a scientific assessment was conducted to determine the lake's carrying capacity for cage farming based on the findings. In the study, water and sediment samples collected from different stations and depths were used to evaluate physical and chemical parameters (temperature, dissolved oxygen, pH, electrical conductivity, Secchi disk, nutrient salts, suspended solids, chlorophyll-a, organic matter, and total hardness); and benthic macroinvertebrates were examined at the family level to calculate the TR-BMWP and TR-ASPT biotic indices. Surface water temperatures ranged from 9.57 to 24.89 °C, and seasonal stratification was pronounced during the summer. Dissolved oxygen ranged from 0.87 to 14.35 mg/L, falling to critical levels, especially in summer and at depths ≥50 m, indicating a risk of hypoxia in the deep zones. pH values were generally slightly alkaline (7.19–8.89), while electrical conductivity (1544.1–3717.1 µS/cm) indicated high mineralization related to the basin geology and possible diffuse inputs, suggesting that water quality was predominantly of medium quality. The high depth of the Secchi disk (3.0–7.5 m) and low chlorophyll-a levels (0.00–6.87 µg/L; avg. 0.70 µg/L) indicate that phytoplankton biomass is generally low; however, total phosphorus (0.031–0.050 mg/L; avg. 0.039 mg/L) and total nitrogen (0.10–0.63 mg/L; avg. 0.45 mg/L) values suggest that the risk of mesotrophic– hypereutrophication in the lake should be monitored. Benthic biotic indices (TR-BMWP: 0–23; TRASPT: 3.0–5.5) and low family richness (N: 0–6) revealed that benthic habitat suitability may be limited at some stations and periods; this should be evaluated not only in relation to external pollution but also in conjunction with stratification, deep zone oxygenation, and sediment conditions. In conclusion, while water clarity and chlorophyll-a findings in Altınkaya Dam Lake indicate a relatively good ecological status, high conductivity/mineralization, total nutrient salt levels, and oxygen depletion, which becomes particularly pronounced in deep layers during summer, may constitute critical thresholds for the ecosystem. Therefore, in carrying capacity assessments, the dissolved oxygen regime, nutrient–organic load accumulation, and ecological sensitivity of deep zones should be considered as key determinants; controlling organic load in aquaculture areas, reducing nutrient inputs from the watershed, and strengthening seasonal–vertical monitoring programs should be prioritized for sustainable management.
Benzer Tezler
- Derbent ,Altınkaya baraj gölleri suyunda ve göl tabanı tortusunda doğal radyoaktivite ölçümü
Natural radioactivity measurements in water and sediment of derbent and altinkaya dams
HAKAN EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Fizik ve Fizik MühendisliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖNDER KABADAYI
- Altınkaya Baraj Gölü'ndeki Capoeta capoeta (Guldenstaedt, 1773)'nın yaş belirleme yöntemleri ile boy-ağırlık ilişkileri
Ageing methods and length-weight relationships of Capoeta copoeta (Guldenstaedt, 1773) in Altınkaya dam lake
KAMİL IŞIK
- Altınkaya baraj gölü ve Bafra balık gölleri (Samsun, Türkiye)'nden elde edilen sudak balığı, Sander lucioperca (Linnaeus, 1758)'nın sagittal otolit biyometrisi
Sagittal otolith biometry of pike-perch, Sander lucioperca (Linnaeus, 1758) obtained from Altinkaya dam lake and Bafra fish lakes (Samsun, Turkey)
BENGÜ KALAFAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
BiyolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZMİ POLAT
- Altınkaya Baraj gölünde yaşayan Capoeta tinca (Heckel, 1843)'nın yaş belirleme yöntemleri
The methods of age determination Capoeta tinca (Heckel, 1843) living in Altınkaya Dam Lake
ENGİN KARİPTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1991
BiyolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. NAZMİ POLAT
- Sinop ilindeki göl, gölet ve baraj göllerinde bulunan balık türleri
Fish species found in the lakes, ponds and dams of Sinop, province Turkey
MUSTAFA SUNGUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Su ÜrünleriSinop ÜniversitesiSu Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZTEKİN YARDIM