Safranbolu Konarı Köyü'nde kutsal ekoloji: Geleneksel ziraat bilgisi uygulamaları bağlamında etnoekolojik bir analiz
Sacred ecology in Konari Village of Safranbolu: An ethnoecological analysis in the context of traditional agricultural knowledge practices
- Tez No: 1009099
- Danışmanlar: PROF. DR. TAŞKIN DENİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Folklore
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kültürel Miras ve Miras Alan Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu yüksek lisans tezi, Karabük ili Safranbolu ilçesine bağlı Konarı Köyü'nde kuşaklardır sürdürülen geleneksel ekolojik bilgi (GEB) sisteminin temelini oluşturan manevi ve etik kodları açığa çıkarmayı hedeflemiştir. Araştırma, yerleşik bir tarım topluluğu olan Konarı Köyü'nün sosyoekolojik yapısını merkeze alarak, nitel araştırma geleneği içerisinde kültür analizi (etnografya) deseniyle ve etnoekolojik bir perspektifle yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme ve katılımlı gözlem yöntemleri kullanılmış; elde edilen bulgular tematik analiz yoluyla kuramsal çerçeveyle ilişkilendirilmiştir. Çalışma, Konarı Köyü'ndeki GEB'in salt ampirik ve teknik boyutlarla sınırlı kalmayıp; doğal çevreyle ahlaki sorumluluk ve saygıya dayalı bir ontolojik sözleşme üzerine inşa edildiğini ortaya koymuştur. Bulgular, köy halkının Köstebek Türbesi ve Dipsizgöl gibi mekânlar ile Kısır Gün, Karasu ve Cemre takibi gibi zaman dilimleri aracılığıyla doğayı sürekli etkileşimde bulundukları kutsal bir özne (hiyerofani) olarak algıladıklarını göstermektedir. Özellikle atalık tohum muhafazası ve su yönetimi gibi pratiklerin, yerel inanç sistemleriyle (Kosmos) bütünleşerek modernleşme baskıları karşısında güçlü bir kültürel direnç mekanizması oluşturduğu saptanmıştır. Sonuç olarak bu tez, Kutsal Ekoloji ve Hiyerofani kuramsal çerçevelerini yerel folklorik verilerle sentezleyerek, GEB araştırmalarında manevi-etik bileşenin ihmal edilen rolünü vurgulamakta ve Türkiye'deki kültürel miras çalışmalarına özgün bir analitik derinlik kazandırdığını belirtmektedir.
Özet (Çeviri)
This master's thesis aims to uncover the deep spiritual and ethical codes underpinning the Traditional Ecological Knowledge (TEK) system practiced for generations in Konarı Village, located in the Safranbolu district of Karabük. Focusing on the socio-ecological structure of a settled agricultural community, the research was conducted through a qualitative lens using the culture analysis (ethnography) design and an ethnoecological perspective. Data collected through semi-structured in-depth interviews and participant observations were evaluated using thematic analysis to establish connections between empirical practices and the theoretical framework. The study reveals that TEK in Konarı Village is not merely restricted to empirical and technical dimensions but is fundamentally constructed upon an ontological contract of moral responsibility and respect toward the natural environment. Findings demonstrate that the villagers perceive nature as a sacred entity (hierophany) through engagement with specific spaces such as the Mole Tomb (Köstebek Türbesi) and Dipsizgöl, alongside temporal disciplines like“Barren Day”(Kısır Gün), Cemre tracking, and“Karasu”. It was determined that traditional agricultural calendars and practices (Praxis) are deeply integrated with the cosmic order (Kosmos), forming a powerful local management system that preserves biodiversity and cultural resilience against the pressures of modernization. Ultimately, this thesis synthesizes the theoretical frameworks of Sacred Ecology and Hierophany with local folkloric data, highlighting the neglected role of the spiritual-ethical component in TEK research and offering an original analytical depth to cultural heritage studies in Turkey.
Benzer Tezler
- Karabük ili Safranbolu ilçesi Yörük Köyü Kaymakçıoğlu (Kaymakçıgil) Konağı restorasyon önerisi
Restoration project of the Kaymakçıoğlu (Kaymakçıgil) Konak'ın Yörük Köyü, Safranbolu, Karabük
ŞAKİR MERAKİ
- Safranbolu Konarı Köyü geleneksel mimari dokusunun koruma bağlamında irdelenmesi
Traditional artchitectural texture examination of Konarı Vilage, Safranbolu, in the context of protection
DERYA YILDIZ KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ CEYLAN
- Safranbolu Yörük köyü Sipahioğlu Konağı'nın mimari ve süsleme özellikleri
Safranbolu Yörük village Sipahioğlu Residence's architectural and decorative features
YETER ÇAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BANU MAHİR
- Safranbolu Konarı Gölü'nün hidrolojik ve hidrojeolojik özellikleri
The hydrologic and hydrogeological properties of Safranbolu Konarı Lake
ABDULLAH YASEEN QASIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İnşaat MühendisliğiKarabük Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜLAY EKEMEN KESKİN
- Safranbolu'da ölüm adetleri
Death customs in Safranbolu
HALİL TAKSİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk Bilimi (Folklor)Karabük ÜniversitesiKültürel Miras ve Miras Alan Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAHRİ DAĞI