Ortaokul öğrencilerinin kavramsal anlama düzeylerinin grafik okuma ve yorumlama becerisine etkisi
The effect of middle school students' conceptual understanding levels on their graph reading and interpretation skills
- Tez No: 1009101
- Danışmanlar: PROF. DR. SAADET DENİZ KORKMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin kuvvet ve hareket konusuna ilişkin kavramsal anlama düzeylerinin, fen bağlamlı grafik okuma ve yorumlama becerilerine etkisini ortaya koymaktır. Çalışma, kavramsal anlama ile grafiksel düşünmenin fen öğrenmesindeki rolünü yalnızca başarı puanları üzerinden değil, öğrencilerin düşünme süreçlerini görünür kılan nitel verilerle birlikte ele alan bütüncül bir bakış açısıyla yürütülmüştür. Yöntem: Araştırmada karma yöntem kullanılmış, keşfedici sıralı desen benimsenmiştir. İlk aşamada nitel veriler toplanmış; Eskişehir ili Odunpazarı ilçesinde yer alan bir kurumda öğrenim gören 40 ortaokul öğrencisine kuvvet, bileşke kuvvet, dengelenmiş–dengelenmemiş kuvvet, sürat ve grafiksel temsilleri içeren etkinlik temelli yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Öğrencilerin yazılı yanıtları ve çizimleri içerik analiziyle çözümlenmiş; kavramsal anlama düzeyleri“gelişmiş”,“kısmi/işlevsel”ve“yüzeysel/yanlış”olarak kategorize edilmiştir. İkinci aşamada, fen içerikli grafik okuma–yorumlama testi ile MEB temelli süreç izleme, kurumsal deneme ve Türkiye geneli sınavlardan elde edilen fen ve matematik netleri nicel veri setini oluşturmuş; bu veriler betimsel istatistiklerle analiz edilmiştir. Nitel ve nicel bulgular, son aşamada yorumlayıcı biçimde bütünleştirilmiştir. Bulgular: Öğrencilerin önemli bir bölümünün kuvvet ve hareket kavramlarını kısmi/işlevsel düzeyde anladığını; kavram yanılgılarının ise özellikle“kuvvetin yalnızca itme–çekme olarak görülmesi”,“dengelenmiş kuvvet = kuvvetsizlik”ve“sürat–zaman grafiğinde yatay bölüm = hareketsizlik”başlıklarında yoğunlaştığını göstermiştir. Grafik testinde en sık gözlenen stratejiler“noktasal okuma”ve“yükseklik odaklı sezgisel yorum”olurken, eğim–oran ilişkisini sistematik kullanan öğrencilerin sınırlı sayıda olduğu belirlenmiştir. Hem nitel hem nicel bulgular, kavramsal anlama düzeyi yükseldikçe grafik okuma ve yorumlama başarısının arttığını, özellikle gelişmiş kavramsal anlama düzeyine sahip öğrencilerin grafik testinde yüksek başarı gösterdiğini ve deneme sınavlarında fen/matematik netlerinde okul ortalamasının belirgin biçimde üzerine çıktığını ortaya koymuştur. Sonuç ve Öneriler: Sınıf düzeyi açısından bakıldığında, 7. sınıf öğrencilerinin hem kavramsal anlama hem grafik performansında 6. sınıfa göre anlamlı bir artış sergilediği; ancak 7. sınıf düzeyinde dahi yüzeysel kavramsal anlama ve düşük grafik becerisine sahip bir alt grubun varlığını sürdürdüğü görülmüştür. Nitel ve nicel verilerin bütünleştirilmesiyle geliştirilen kavramsal model, kavramsal anlama düzeyi, grafiksel temsil yeterliği ve akademik performans (fen/matematik) arasında dinamik ve karşılıklı etkileşim içeren bir yapı önerir. Çalışma, fen öğretiminde grafiklerin yalnızca“soru türü”değil, kavramsal anlama ve bilimsel süreç becerilerini derinleştiren merkezi bir öğrenme ve düşünme aracı olarak tasarlanması gerektiğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The main objective of this study is to reveal the effect of 6th and 7th grade middle school students' conceptual understanding levels on force and motion on their science-related graph reading and interpretation skills. The study was conducted with a holistic perspective that considers the role of conceptual understanding and graphical thinking in science learning not only through achievement scores but also through qualitative data that reveal students' thinking processes. Method: A mixed method was used in the research, and an exploratory sequential design was adopted. In the first stage, qualitative data were collected; a semi-structured interview form based on activities covering force, resultant force, balanced–unbalanced force, velocity, and their graphical representations was administered to 40 secondary school students studying at an institution in the Odunpazarı district of Eskişehir province. The students' written responses and drawings were analysed using content analysis; their conceptual understanding levels were categorised as 'advanced', 'partial/functional' and 'superficial/incorrect'. In the second stage, a science-based graph reading and interpretation test was used to create a quantitative data set of science and mathematics scores obtained from MEB-based process monitoring, institutional trials, and nationwide examinations in Turkey; these data were analysed using descriptive statistics. Qualitative and quantitative findings were integrated in an interpretative manner in the final stage. Results: The findings showed that a significant proportion of students understood the concepts of force and motion at a partial/functional level; misconceptions were particularly concentrated in the areas of 'force being seen only as pushing–pulling', 'balanced force = no force' and 'horizontal section in the speed–time graph = immobility'. The most frequently observed strategies in the graph test were 'point reading' and 'height focused intuitive interpretation,' while it was determined that only a limited number of students systematically used the slope-ratio relationship. Both qualitative and quantitative findings revealed that graph reading and interpretation success increased as the level of conceptual understanding rose, with students with advanced conceptual understanding performing particularly well in the graph test and significantly exceeding the school average in science/mathematics scores in mock exams. Conclusion and Suggestions: From a class level perspective, Year 7 students showed a significant increase in both conceptual understanding and graph performance compared to Year 6; however, even at the Year 7 level, a subgroup with superficial conceptual understanding and low graph skills persisted. The conceptual model developed by integrating qualitative and quantitative data proposes a structure involving dynamic and reciprocal interaction between the level of conceptual understanding, graphical representation competence, and academic performance (science/mathematics). The study indicates that in science education, graphs should be designed not merely as a 'question type' but as a central learning and thinking tool that deepens conceptual understanding and scientific process skills.
Benzer Tezler
- Hazır giyim sanayiinde nitelikli insangücü ihtiyacı
Başlık çevirisi yok
HANDAN SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Gazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Kemalpaşa etlik piliç işletmelerinin teknik ve ekonomik yönden incelenmesi
Başlık çevirisi yok
HAYRİ TUNA YÜKSELEN