Milletlerarası iş uyuşmazlıklarına ilişkin davalarda münhasır yetki: Türk hukuku ve Brüksel I BIS tüzüğü çerçevesinde bir değerlendirme
Exclusive jurisdiction in litigation concerning international labour disputes: An evaluation within the framework of Turkish law and the Brussels I BIS regulation
- Tez No: 1009139
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA ASLI BAYATA CANYAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde, milletlerarası iş uyuşmazlıklarına ilişkin davalarda münhasır yetki meselesi Türk hukuku ile Brüksel I Bis Tüzüğü çerçevesinde ele alınmıştır. İş sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda taraflar arasındaki pazarlık gücüne ilişin dengesizlik zayıf tarafın korunmasına yönelik özel yetki rejimlerinin kabulünü de beraberinde getirmiştir. Bu kapsamda çalışmada milletlerarası yetki ve münhasır yetki kavramları ortaya koyulmuş, Türk hukuku ile Tüzük'te benimsenen yaklaşımlar çerçevesinde zayıf tarafın bulunduğu sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda münhasır yetki tartışmasının yetki anlaşmaları ile tanıma ve tenfiz üzerindeki etkileri bireysel iş uyuşmazlıkları özelinde değerlendirilmiştir. Tezin birinci bölümünde, milletlerarası yetki ve münhasır yetki kavramları açıklanmış, Türk milletlerarası usul hukukunda münhasır yetki kavramı ve Tüzük'te benimsenen yaklaşımlar çerçevesinde zayıf tarafı bulunan sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda münhasır yetkinin varlığına ve kapsamına ilişkin tartışmalar bireysel iş uyuşmazlıkları özelinde incelenmiştir. Ardından bireysel iş uyuşmazlıklarına ilişkin milletlerarası yetki kuralları Türk hukuku ile Tüzük'te benimsenen anlayışlar çerçevesinde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu bölümde, bireysel iş uyuşmazlıklarında milletlerarası yetkiye ilişkin mevcut düzenlemelere yönelik yorum ve önerilere yer verilmiş; özellikle işçinin mutad işyerinin yurt dışında, yerleşim yerinin ise Türkiye'de bulunduğu durumlarda işçinin Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesinin de bazı koşullarda yetkili kılınmasına yönelik bir öneri geliştirilmiştir. Tezin ikinci bölümünde, yetki anlaşmaları Türk hukuku ve Tüzük kapsamında ele alınmış, iş uyuşmazlıklarında münhasır yetkiye ilişkin tartışmaların yetki anlaşmalarının geçerliliği ve etkileri üzerindeki yansımaları analiz edilmiştir. Bu çerçevede Tüzük'teki anlayıştan hareketle değişiklik önerileri sunulmuştur. Son olarak ise tanıma ve tenfize ilişkin Türk hukuku ve Tüzük hükümleri incelenmiş, iş uyuşmazlıklarında münhasır yetki tartışmalarının tanıma ve tenfiz sürecine etkileri özellikle adil yargılanma hakkı bağlamında değerlendirilerek eleştirel tespit ve önerilere yer verilmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the issue of exclusive jurisdiction in proceedings concerning international labour disputes within the framework of Turkish Law and the Brussels I Bis Regulation. The imbalance of bargaining power between the parties to employment contracts has led to the adoption of special jurisdictional regimes aimed at protecting the weaker party. In this context, the study outlines the concepts of international jurisdiction and exclusive jurisdiction and evaluates, in light of the approaches adopted under Turkish Law and the Regulation, the effects of the debate on exclusive jurisdiction in disputes arising from contracts involving a weaker party, with particular emphasis on individual employment disputes. In the first chapter, the concepts of international jurisdiction and exclusive jurisdiction are explained, and the debates concerning the existence and scope of exclusive jurisdiction in disputes arising from contracts involving a weaker party are examined with specific reference to individual labour disputes, within the framework of Turkish private international procedural law and the Regulation. Subsequently, the rules governing international jurisdiction in individual labour disputes are analysed comparatively in light of the approachs adopted under Turkish law and the Regulation. In this chapter, the existing rules on international jurisdiction in individual labour disputes are examined in detail and interpretative comments and proposals are presented. In particular, it is proposed that, in cases where the employee's habitual place of work is abroad while the employee's domicile is in Türkiye, the court of the employee's domicile in Türkiye may, under certain conditions, also be granted jurisdiction. The second chapter addresses jurisdiction agreements under Turkish law and the Regulation and analyses the impact of debates on exclusive jurisdiction in labour disputes on the validity and effects of such agreements. In this context, amendment proposals are developed based on the systematic structure of the Regulation. Finally, the provisions of Turkish law and the Regulation concerning recognition and enforcement are examined, and the impact of the debate on exclusive jurisdiction in labour disputes on the recognition and enforcement of judgments is evaluated, particularly in relation to the right to a fair trial, accompanied by critical observations and proposals.
Benzer Tezler
- Bireysel iş uyuşmazlıklarında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi
International jurisdiction of Turkish courts in individual employment disputes
OĞUZHAN DALKILIÇ
- Miras davalarında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi
International jurisdiction of Turkish courts in inheritance cases
YASEMİN KARCI KARAKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Hukukİstanbul ÜniversitesiMilletlerarası Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİS AVŞAR
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Sağlık turistinin taraf olduğu hukuki ilişkilerde mahkemelerin milletlerarası yetkisi
Jurisdiction of the courts in legal relations to which health tourists are a party
AHMET SÜRERDAMAR
- Milletlerarası ticari tahkimde grup şirketler doktrini çerçevesinde tahkim anlaşmasının üçüncü kişilere teşmili
Extension of arbitration agreements to third parties pursuant to group of companies doctrine in international commercial arbitration
HANDE BİNGÖL