Post-truth (gerçek ötesi) çağ'da gerçekliğin yeniden inşası:“Deepfake (sahte gerçek)”kavramı üzerine bir inceleme
Reconstruction of reality in the post-truth age: A study on the concept of“deepfake”
- Tez No: 1009248
- Danışmanlar: PROF. DR. ERGÜN YOLCU, PROF. DR. YUSUF YURDİGÜL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Radyo-Televizyon, İletişim Bilimleri, Radio and Television, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Gerçeklik, Post-hakikat, Yapay zeka, Reality, Post-truth, Artificial intelligence
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dilimize“Hakikat Sonrası Çağ”olarak çevrilen Post-truth kavramı, modernizmin, hakikat ve gerçeğe verdiği önemin kayboluşunun bir ifadesidir. Gerçek, somut ve açık olanın ifadesi iken; hakikat, var olan gerçeğe ait yaratılmış subjektif düşüncenin tanımı olarak karşımıza çıkmaktadır. Gelişen iletişim teknolojileri vasıtasıyla yeniden biçimlenen gerçeklik ve hakikat tartışmaları, deepfake kavramı ile birlikte yeni bir perspektif kazanmıştır. İnternet ortamında her gün sayısız kez üretilen ve kaynağı belirsiz olan bilginin mahiyeti, yaratılan sahte içerikler üzerinden dezenformasyona neden olmakta ve gerçek-sahte arasındaki belirgin çizgiyi ortadan kaldırmaktadır. Deepfake, derin ve sahte kelimelerinin bir araya gelmesi ile oluşturulmuş bir kavramdır. Yapay zekâ tarafından, makine öğrenimi teknikleri ile biçimlendirilen gerçeklik, ortaya bağlamından kopmuş ya da yeniden inşa edilmiş gerçekler ortaya koymaktadır. Her geçen gün, derin öğrenme algoritmaları vasıtasıyla daha kusursuz deepfake içerikler üretilmekte ve inandırıcılığı nedeniyle birçok alanda tartışmalara neden olmaktadır. 2017 yılında ortaya çıkan ilk deepfake videosundan bu yana, siyasi, kişisel hak ve özgürlüklerin ihlali, pornografik ya da eğlence amacıyla üretilmiş birçok deepfake içeriği mevcuttur. Sosyal medya ortamlarında hızla yaygın hâle gelen bu tür içerikler hem birey hem de toplumlar açısından birer tehdit olarak görülmektedir. Deepfake uygulamaları; internet tabanlı bilgi iletişim teknolojilerinde var olan ve uzun yıllardır tartışılan gerçek-sahte bilgi konusunu daha da öteye taşıyarak, gerçeğinden ayırt edilmesi çok güç olan yeni sahte-gerçeklik alanları yaratmaktadır. Post-truth çağda insanların yaşadığı en önemli problemlerden birisi olan gerçeğin yitimi ve buna bağlı olarak yaşanmakta olan gerçeğe karşı güvensizlik ortamı, yapay zekânın gelişimi ile birlikte gerçek-sahte arasındaki ayrımı iyice belirsizleştirmektedir. Bu çalışma Post-truth Çağ'da birbirlerinden farklı anlamlara gelen, gerçek ve hakikatin tarihsel arka planına bakarak gerçeğin bağlamından koparak sahteye nasıl evrildiğine ışık tutmaya çalışmaktadır. Aynı zamanda işitsel-görsel içerikler üzerinde uygulanan deepfake teknolojilerinin tespit edilebilmesi ortaya çıkan sahte gerçekliklerin anlaşılması açısından önemlidir. Bu nedenle belirlenen kategoriler ışığında YouTube sosyal ağında yayınlanan ve en çok izlenen 6 deepfake videosu analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre örneklemi oluşturan her bir videoda belirlenen deepfake tespit kategorilerine rastlanmış ve bu içeriklerin yeni birer sahte gerçeklik yarattığı gözlemlenmiştir. Belirlenen kategoriler çerçevesinde izlenen videoların sahte olduğu anlaşılabilmektedir. Ortaya çıkan sahte gerçeklerin yarattığı yeni söylemlerin, küresel ve sosyopolitik açıdan değerlendirilmesi, yapay zekâ temelli deepfake uygulamalarının literatüre kazandırılması, çalışmanın ana hedefidir.
Özet (Çeviri)
The concept of post-truth, translated into our language as the“Post-Truth Age”, is an expression of the loss of importance given by modernism to truth and reality. While it is the expression of what is real, concrete, and clear; Truth appears as the definition of the created subjective thought that belongs to the existing reality. Debates about reality and truth, which have been reshaped through developing communication technologies, have gained a new perspective with the concept of deepfake. The nature of the information, which is produced countless times every day on the internet and whose source is unknown, causes disinformation through the created fake content and eliminates the clear line between real and fake. Deepfake is a concept created by combining the words deep and fake. Reality shaped by artificial intelligence and machine learning techniques reveals facts that have been decontextualized or reconstructed. Every day, more perfect deepfake content is produced through deep learning algorithms and it causes controversy in many areas due to its credibility. Since the first deepfake video appeared in 2017, there have been many deepfake contents produced for violation of political, personal rights and organizations, pornographic or entertainment purposes. Such content, which has become rapidly widespread in social media environments, is seen as a threat to both individuals and societies. Deepfake applications; It takes the real-fake information issue, which exists in internet-based information communication technologies and has been discussed for many years, even further and creates new fake-reality areas that are very difficult to distinguish from the real thing. The loss of reality, which is one of the most important problems experienced by people in the post-truth era, and the resulting environment of distrust towards the truth, is making the distinction between real and fake even more unclear with the development of artificial intelligence. This study looks at the historical background of truth and truth, which have different meanings in the Post-truth Age and tries to shed light on how the truth is detached from its context and evolves into a fake. At the same time, detecting deepfake technologies applied on audio-visual content is important for understanding the resulting fake realities. For this reason, the 6 most watched deepfake videos published on the YouTube social network were analyzed in the light of the determined categories. According to the research results, deepfake detection categories were found in each video that made up the sample, and it was observed that these contents created a new fake reality. It can be understood that the videos watched within the specified categories are fake. The main goal of the study is to evaluate the new discourses created by the emerging fake facts from a global and sociopolitical perspective and to introduce artificial intelligence-based deepfake applications to the literature.
Benzer Tezler
- Disinformation in the post-truth era: A comparative analysis of the European Union, Türkiye and Brazil's instruments and practices for combating online disinformation
Hakikat sonrası çağda dezenformasyon: Avrupa Birliği, Türkiye ve Brezilya'nın çevrim içi dezenformasyonla mücadeleye yönelik araç ve pratiklerinin karşılaştırmalı analizi
İREM ŞARDAŞLAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İletişim BilimleriAnkara ÜniversitesiLatin Amerika Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BESİME PINAR ÖZDEMİR
- Gerçek ötesi çağda marka iletişimi
Brand communication in the post-truth era
YAREN SEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halkla İlişkilerMaltepe ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞENAY YAVUZ
- Gerçeklik-ötesi çağı hegemonya ve iklim krizi üzerinden anlamak
Understanding the post-truth era by hegemony and climate crisis
ERSEL KORUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Siyasal BilimlerMarmara ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMEL PARLAR DAL
- Post truth ve müphem gerçeklik: Dijital gazetecilikte gerçek ötesi çağ
Post truth and the ambiguous reality: The surreal age in digital journalism
HALİDE TONGA
- Post-truth (Gerçek ötesi) kavramının yeni medya üzerinden incelenmesine yönelik uygulamalı bir araştırma
An applied research about post-truth concept for analysing in terms of new media
REYHAN ÇETİNKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Halkla İlişkilerSelçuk ÜniversitesiHalkla İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH KOÇAK