Dönemin kaynakları ışığında Türkiye'de erken cazın anlam dünyası: Göstergebilimsel bir yaklaşım (1919-1928)
The meaning-making of early jazz in Türki̇ye in the light of contemporary sources: A semiotic approach (1919-1928)
- Tez No: 1009277
- Danışmanlar: PROF. DR. ONUR GÜNEŞ AYAS
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Cazın Türkiye'ye girişi İstanbul'un işgal altında olduğu yıllarda gerçekleşti. Türkiye'de cazın alanyazını, genellikle Cumhuriyet sonrası modernleşme anlatıları veya biyografik derlemeler ekseninde şekillenmiş; türün ülkedeki ilk yılları, genellikle birincil Osmanlıca kaynakların ihmaliyle geri planda kalmıştır. Bu çalışma, 1919'dan yazılı kültürün ve gösterge sisteminin yapısal değişime uğradığı 1928 yılına kadarki süreci kapsamakta, cazın ilksel biçimi olan“cazbant”olgusunu, dönemin gazeteleri, dergileri ve kurgusal metinleri ışığında incelemektedir. Araştırmada, erken caz yekpare bir dönem gibi ele alınmamış, göstergebilimsel bir analizle cazın bu dokuz yıllık süreçteki anlamsal dönüşümü izlenmiştir. Bulgular, ilk olarak işgal şartlarıyla ilişkilendirilen olumsuz bir zeminde anlamlandırılan cazbandın zamanla yer yer yozlaşma, yer yer çağdaşlaşma temsili olarak tezahür ettiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte cazbant; İşgal yıllarından sonra yaygınlaşıp Türkiye'deki eğlence yaşamının bir parçası haline gelmiş ve söz konusu söylem kalıplarını aşarak yeni anlamlar kazanmıştır. Cazın sabit bir tanıma dayanmaktan ziyade; farklı toplumsal statüler, siyasi görüngeler ve iktisadi sınıflar nezdinde çeşitlenen bu anlamları, dönemin kültürel iklimine dair önemli veriler sunmaktadır. Bu bağlamda araştırma, cazın erken dönem Türkiye'sindeki kültürel kodlarla ilişkisini, yetkelerin caza bakışını ve cazın toplumsal alımlanışını dönemin kaynaklarına dayanarak keşfetmeyi hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Jazz entered Türkiye during the years when Istanbul was under occupation. The literature on jazz in Türkiye has generally been shaped around narratives of modernization after the Republic or biographical compilations; the early years of the genre in the country have often been overshadowed by the neglect of primary Ottoman sources. This study covers the period from 1919 to 1928, when written culture and the sign system underwent structural change, examining the phenomenon of“cazbant,”the original form of jazz, considering the newspapers, magazines, and fictional texts of the period. The study does not treat early jazz as a monolithic period; rather, it traces the semantic transformation of jazz over this nine-year period through a semiotic analysis. The findings reveal that cazbant, initially interpreted in a negative context linked to the conditions of occupation, gradually manifested itself as a representation of both degeneration and modernization. However, cazbant spread after the years of occupation and became embedded in Türkiye's entertainment life, transcending discursive frameworks and acquiring new significance. Rather than relying on a fixed definition, jazz's meanings varied across different social statuses, political views, and economic classes, providing important data on the cultural climate of the period. In this context, the research aims to explore jazz's relationship with the cultural codes of early Türkiye, the authorities' view of jazz, and jazz's social reception based on sources from the period.
Benzer Tezler
- Taşınmaz kültür varlıklarına yönelik cumhuriyet dönemi politikaları üzerine bir inceleme: İstanbul, 1923-1960
A study on the republican period policies regarding immovable cultural assets: Istanbul, 1923-1960
HÜLYA UTKULUER YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2021
Türk İnkılap TarihiYıldız Teknik ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERCAN KARAKOÇ
- Revealing the semantic and spatial evolution of historical landscapes through the mixed-method approach: A case study of Alaca Höyük
Tarihsel peyzajların anlamsal ve mekansal evriminin karma yöntem yaklaşımıyla ortaya konulması: Alaca Höyük örneği
ARZU TÜRK
Doktora
İngilizce
2025
Arkeolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT ARIKAN
PROF. DR. SAM TURNER
- Asardibi (Casara), A classical, Hellenistic and Early Roman Harbor in the Rhodian Perafa
Asardibi (Casara), Rhodos Perası'nda klasik, Hellenistik ve Erken Roma limanı
AYŞE DEVRİM ATAUZ
Yüksek Lisans
İngilizce
1997
Arkeolojiİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiDOÇ. DR. MARİE HENRİETTE GATES