Osmanlı arşiv belgelerine göre II. Abdülhamid dönemi Ürdün'ün idarî ve sosyo-kültürel yapısı
The administrative and socio-cultural structure of Jordan during the reign of Sultan Abdulhamid II according to Ottoman archival documents
- Tez No: 1009288
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ İHSAN KARATAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ürdün, tarihsel süreç içerisinde Bizans İmparatorluğu'nun ardından İslâm fetihleriyle Müslümanların egemenliği altına girmiş; Emevî, Abbasî, Eyyûbî ve Memlük dönemlerini takiben 1516 yılında Osmanlı Devleti'nin hâkimiyetine dâhil olmuştur. 19. yüzyılın sonlarında Sultan II. Abdülhamid döneminde yürütülen merkezîleşme ve modernleşme politikaları, Osmanlı taşra idaresinin yeniden düzenlenmesiyle birlikte Ürdün'ün idarî ve sosyo-kültürel yapısında belirgin değişimlere yol açmıştır. Bu dönüşümde, Hicaz Demiryolu'nun önemli bir bölümünün Ürdün topraklarından geçmesi belirleyici rol oynamıştır. Bu tez, II. Abdülhamid döneminde Ürdün'ün idarî ve sosyo-kültürel yapısını Osmanlı arşiv belgeleri başta olmak üzere salnâmeler, vakfiyeler, seyahatnameler ve çağdaş araştırmalar ışığında incelemektedir. Çalışmada Belkâ, Havran, Kerek ve Maan sancakları merkez alınarak vilayet idaresinin işleyişi, kaza ve nahiye düzeyindeki idarî hiyerarşi, yerel nüfuz yapıları, demografik çeşitlilik, vakıflar, dinî kadrolar, eğitim faaliyetleri ele alınmaktadır. Ayrıca Batılı devletlerin bölgede yürüttüğü misyonerlik faaliyetlerinin yerel yapı üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra telgraf ve posta teşkilatı ile Hicaz Demiryolu gibi ulaşım ve haberleşme altyapısının bölgedeki idarî ve ekonomik dönüşüme etkileri değerlendirilmiş, bu gelişmelerin Ürdün'ün sosyo-kültürel yapısına yansımaları analiz edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Jordan, following the Byzantine period, came under Muslim rule with the Islamic conquests; after the Umayyad, Abbasid, Ayyubid, and Mamluk periods, it was incorporated into the Ottoman Empire in 1516. In the late 19th century, the centralization and modernization policies implemented during the reign of Abdulhamid II led to significant transformations in the administrative and socio-cultural structure of the region through the reorganization of the Ottoman provincial administration. In this process, the passage of a substantial part of the Hejaz Railway through Jordanian territory played a decisive role. This thesis examines the administrative and socio-cultural structure of Jordan during the reign of Abdulhamid II, drawing primarily on Ottoman archival documents as well as yearbooks, waqf deeds, travelogues, and contemporary research. The study focuses on the sanjaks of Belka, Havran, Kerek, and Maan, examining the functioning of provincial administration, the administrative hierarchy at the district and sub-district levels, local power structures, demographic diversity, waqfs, religious personnel, and educational activities. Additionally, the study assesses the impact of missionary activities conducted by Western nations in the region on local structures. In addition, the impact of transportation and communication infrastructure—such as the telegraph and postal systems and the Hejaz Railway—on administrative and economic transformation in the region has been assessed, and the reflections of these developments on Jordan's sociocultural structure have been analyzed.
Benzer Tezler
- II. Abdülhamit yönetimine muhalafet: İttihat ve Terakki Cemiyeti
Committee of Union and Progres: Opposition to Sultan Abdulhamid II government
MELİK ARVASİ
- Arşiv belgeleri ışığında Beylerbeyi ve Emirgan camileri
Beylerbeyi and Emirgan mosque in the ottoman archive
NEZİHA BEZCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sanat TarihiSakarya Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET MEMİŞ
- Osmanlı Devleti'nde modern ekstremite protezleri (1890-1923)
Modern extremity prosthetics in the Ottoman Empire (1890-1923)
ELİF KÜSKÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim ve Teknoloji Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCAY ZORLU
- II. Abdülhamid dönemi stratejik savunma yönetimi: Maiyyet-i Seniyye-i Erkân-ı Harbiye Dairesi
II. Abdulhamid period strategic defense management:“Maiyyet-i Seniyye-i Erkan-ı Harbiyesi”
ZAFER TANSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TarihMilli Savunma ÜniversitesiHarp Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET BEŞİKÇİ
- II. Abdülhamid Dönemi Trablusgarb vilayeti ıslahat lâyihaları
II. Abdülhamid Period province of Tripoli pleadings reform
AISHA MOFTAH MILAD
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
TarihMarmara ÜniversitesiTürk Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKERİYYA KURŞUN